บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด · ที่ปรึกษากฎหมายอาญาและการดำเนินคดีอาญา

ส่วนที่สอง ฐานความผิดที่สำนักงานรับดำเนินคดี

อายัดบัญชี บัญชีม้า และการโดนโกงออนไลน์: แจ้งความ ขอเงินคืน ปลดอายัด และความรับผิดตาม พ.ร.ก.อาชญากรรมทางเทคโนโลยี

หน้านี้อธิบายการหลอกลวงออนไลน์จากสองฝั่งของบัญชีเดียวกัน ฝั่งผู้เสียหายที่ต้องอายัดบัญชีคนร้าย แจ้งความ และขอเงินคืน และฝั่งเจ้าของบัญชีที่ถูกระงับธุรกรรมหรือถูกกล่าวหาว่าเป็นบัญชีม้า ตามพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๖๘ ประมวลกฎหมายอาญา และพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พร้อมคำพิพากษาศาลฎีกาที่เปิดอ่านจากระบบของศาลฎีกา

ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย

สาระสำคัญ

  • ผู้ที่ถูกหลอกให้โอนเงินผ่านช่องทางออนไลน์แจ้งธนาคารของตนให้ระงับธุรกรรมได้ทันที ธนาคารต้องระงับและส่งข้อมูลให้ธนาคารผู้รับโอนทุกทอดระงับตาม พ.ร.ก.มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๗ แล้วผู้เสียหายต้องไปร้องทุกข์ภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมง1
  • การร้องทุกข์ในความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีทำได้ที่สถานีตำรวจแห่งใดก็ได้ในราชอาณาจักร ที่กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี หรือทางอิเล็กทรอนิกส์2
  • ฉ้อโกงตาม ป.อ. มาตรา ๓๔๑ เป็นความผิดอันยอมความได้ ต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด3 ข้อยกเว้นคือฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา ๓๔๓ ซึ่งยอมความไม่ได้ตามมาตรา ๓๔๘ และไม่อยู่ใต้กำหนดสามเดือน4
  • เงินที่ถูกระงับไว้คืนแก่ผู้เสียหายได้ตามกระบวนการที่พระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ เพิ่มไว้ในมาตรา ๘/๒ ผู้เสียหายยื่นคำร้อง และผู้เกี่ยวข้องกับบัญชียื่นคำคัดค้านภายในเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา5
  • เจ้าของบัญชีที่เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีโดยรู้หรือควรรู้ว่าจะนำไปใช้กระทำความผิด มีโทษจำคุกไม่เกินสามปีตามมาตรา ๙ ของพระราชกำหนด6 และอาจถูกฟ้องเป็นผู้สนับสนุนการฉ้อโกงตาม ป.อ. มาตรา ๘๖ ได้อีกทางหนึ่ง7

หลอกลวงออนไลน์ อายัดบัญชี และบัญชีม้า ในระบบกฎหมายไทย

การหลอกลวงออนไลน์ในกฎหมายไทยไม่ได้มีฐานความผิดเดียว ข้อเท็จจริงเดียวกันอาจเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑ หรือฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา ๓๔๓ เป็นความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๔ และเข้านิยาม "อาชญากรรมทางเทคโนโลยี" ของพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๓ ซึ่งเป็นฐานของอำนาจระงับธุรกรรมหรือที่ผู้ค้นเรียกว่า "อายัดบัญชี"8

หน้านี้เขียนสำหรับคนสองกลุ่มที่อยู่คนละฝั่งของบัญชีเดียวกัน กลุ่มแรกคือผู้เสียหายที่ถูกหลอกให้โอนเงิน ซึ่งต้องการรู้ว่าจะแจ้งธนาคาร แจ้งความ และขอเงินคืนได้อย่างไร กลุ่มที่สองคือเจ้าของบัญชีที่ถูกระงับธุรกรรมหรือถูกกล่าวหาว่าเป็น "บัญชีม้า" ซึ่งต้องการรู้ว่าจะขอปลดอายัดอย่างไร และความรับผิดตามมาตรา ๙ และมาตรา ๑๐ ของพระราชกำหนดมีขอบเขตเพียงใด

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๓

ในพระราชกำหนดนี้

“อาชญากรรมทางเทคโนโลยี” หมายความว่า การกระทำหรือพยายามกระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ เพื่อฉ้อโกง กรรโชก หรือรีดเอาทรัพย์บุคคลหนึ่งบุคคลใด หรือโดยประการที่น่าจะทำให้บุคคลอื่นเสียหาย หรือกระทำความผิดฐานฉ้อโกง กรรโชก หรือรีดเอาทรัพย์ โดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือ

“สถาบันการเงิน” หมายความว่า ธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินของรัฐที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น ทั้งนี้ ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงิน

“ผู้ประกอบธุรกิจ” หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจตามกฎหมายว่าด้วยระบบการชำระเงินและผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล

“กระเป๋าสินทรัพย์ดิจิทัล” หมายความว่า ระบบที่ใช้ในการจัดเก็บสินทรัพย์ดิจิทัล (wallet)

“บัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์” หมายความรวมถึงบัญชีสินทรัพย์ดิจิทัล

นิยามในมาตรา ๓ มีสองขา ขาแรกคือการกระทำหรือพยายามกระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ เพื่อฉ้อโกง กรรโชก หรือรีดเอาทรัพย์ ขาที่สองคือการกระทำความผิดฐานฉ้อโกง กรรโชก หรือรีดเอาทรัพย์ โดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือ ผลของนิยามนี้คือการหลอกขายสินค้าผ่านเฟซบุ๊ก การหลอกลงทุนผ่านแอปพลิเคชัน การแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐทางโทรศัพท์แล้วให้โอนเงินผ่านแอปพลิเคชันธนาคาร และการหลอกให้รักแล้วขอเงิน (romance scam หรือการหลอกลวงด้วยความสัมพันธ์) ล้วนเข้าข่ายอาชญากรรมทางเทคโนโลยีได้ เมื่อมีการใช้ระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือของการหลอกลวง

พระราชกำหนดฉบับนี้ได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ ซึ่งฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแสดงฉบับรวมที่ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๓ เมษายน ๒๕๖๘ ฉบับที่ ๒ เพิ่มนิยาม "กระเป๋าสินทรัพย์ดิจิทัล" และ "บัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์" ให้รวมบัญชีสินทรัพย์ดิจิทัล เพิ่มกระบวนการคืนเงินแก่ผู้เสียหาย จัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการเพื่อป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ศปอท.) และเพิ่มความรับผิดร่วมของสถาบันการเงินและผู้ให้บริการในมาตรา ๘/๑๐ ถ้อยคำทุกมาตราของพระราชกำหนดที่หน้านี้ยกมา คัดจากฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมนี้

ความเห็นของสำนักงาน

ในทางปฏิบัติ คำว่า “อายัดบัญชี” ที่ผู้เสียหายและธนาคารใช้ ในตัวบทของพระราชกำหนดคือ “การระงับการทำธุรกรรม” ซึ่งต่างจากการอายัดทรัพย์สินตามคำสั่งศาลในคดีแพ่ง และต่างจากการยึดหรืออายัดทรัพย์สินตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน การแยกสามเรื่องนี้ให้ออกเป็นขั้นแรกของการวางแผน เพราะแต่ละเรื่องมีกำหนดเวลา หน่วยงานผู้สั่ง และช่องทางคัดค้านต่างกัน

ฉ้อโกงออนไลน์: ฐานความผิด อัตราโทษ และการยอมความ

ฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑ มีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และเป็นความผิดอันยอมความได้ ถ้าการหลอกลวงกระทำต่อประชาชน โทษเพิ่มเป็นจำคุกไม่เกินห้าปีตามมาตรา ๓๔๓ และยอมความไม่ได้ ส่วนการนำข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์โดยทุจริตเป็นความผิดตามพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ อีกฐานหนึ่ง910

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑

ผู้ใดโดยทุจริต หลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง และโดยการหลอกลวงดังว่านั้นได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม หรือทำให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สามทำ ถอนหรือทำลายเอกสารสิทธิ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานฉ้อโกง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

องค์ประกอบของมาตรา ๓๔๑ แยกได้เป็นสี่ส่วน ส่วนแรกคือการหลอกลวงด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง ส่วนที่สองคือผลของการหลอกลวง ได้แก่ การได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม ส่วนที่สามคือความสัมพันธ์เชิงเหตุผลระหว่างการหลอกลวงกับการได้ทรัพย์สิน ซึ่งตัวบทใช้ถ้อยคำว่า "โดยการหลอกลวงดังว่านั้น" ส่วนที่สี่คือเจตนาพิเศษ "โดยทุจริต" ซึ่งต้องมีอยู่ขณะหลอกลวง ในคดีซื้อขายออนไลน์ ส่วนที่สามและส่วนที่สี่เป็นจุดที่คู่ความโต้แย้งกันมากที่สุด เพราะผู้ขายที่ไม่ส่งสินค้ามักอ้างว่าตั้งใจส่งแต่ทำไม่ได้

มาตรา ๓๔๓ วรรคหนึ่งเพิ่มโทษเมื่อการแสดงข้อความอันเป็นเท็จกระทำ "ต่อประชาชน" และวรรคสองเพิ่มโทษเป็นจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงเจ็ดปีเมื่อมีลักษณะตามมาตรา ๓๔๒ ด้วย เช่น การแสดงตนเป็นคนอื่น ในทางตำรา คำว่า "ต่อประชาชน" หมายถึงการหลอกลวงบุคคลทั่วไปที่ไม่จำกัดตัว ไม่ใช่จำนวนผู้เสียหายที่มารวมกันในคดี โพสต์ขายสินค้าในกลุ่มเฟซบุ๊กสาธารณะจึงอาจเป็นการหลอกลวงต่อประชาชนแม้มีผู้เสียหายรายเดียว ส่วนการคุยกับผู้เสียหายรายเดียวทางข้อความส่วนตัวอาจไม่เป็นเช่นนั้น

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2659/256711

โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยหลอกขายสินค้าทางเฟซบุ๊ก แต่ไม่บรรยายว่าเป็นการหลอกลวงต่อประชาชน และไม่บรรยายว่าการนำเข้าข้อมูลเท็จน่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าฟ้องไม่ครบองค์ประกอบมาตรา 343 และมาตรา 14 วรรคหนึ่ง (1) จึงลงโทษตามสองบทนั้นไม่ได้

“โจทก์จึงบรรยายฟ้องไม่ครบองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนตาม ป.อ. มาตรา 343”

คำพิพากษาฉบับนี้แสดงว่า "ต่อประชาชน" เป็นองค์ประกอบที่โจทก์ต้องบรรยายในฟ้อง ทั้งสำหรับมาตรา ๓๔๓ และสำหรับมาตรา ๑๔ วรรคหนึ่ง (๑) ของพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ เมื่อฟ้องไม่บรรยายว่าเฟซบุ๊กเปิดเป็นสาธารณะหรือการหลอกลวงน่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน ศาลลงโทษตามสองบทนั้นไม่ได้ ผลที่ตามมาคือคดีเหลือเพียงฉ้อโกงตามมาตรา ๓๔๑ และความผิดตามมาตรา ๑๔ วรรคสอง ซึ่งเป็นความผิดอันยอมความได้ทั้งสองบท

ตัวบท · พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๔

ผู้ใดกระทำความผิดที่ระบุไว้ดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

(๑) โดยทุจริต หรือโดยหลอกลวง นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือนหรือปลอมไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน หรือข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน อันมิใช่การกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา

(๒) นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือโครงสร้างพื้นฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะของประเทศ หรือก่อให้เกิดความตื่นตระหนกแก่ประชาชน

(๓) นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ อันเป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักรหรือความผิดเกี่ยวกับการก่อการร้ายตามประมวลกฎหมายอาญา

(๔) นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ ที่มีลักษณะอันลามกและข้อมูลคอมพิวเตอร์นั้นประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้

(๕) เผยแพร่หรือส่งต่อซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์โดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลคอมพิวเตอร์ตาม (๑) (๒) (๓) หรือ (๔)

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่ง (๑) มิได้กระทำต่อประชาชน แต่เป็นการกระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ผู้กระทำ ผู้เผยแพร่หรือส่งต่อซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ดังกล่าวต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้เป็นความผิดอันยอมความได้

พระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ วรรคหนึ่ง (๑) มีโทษจำคุกไม่เกินห้าปี ส่วนวรรคสองซึ่งใช้เมื่อการกระทำตาม (๑) มิได้กระทำต่อประชาชนแต่กระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง มีโทษจำคุกไม่เกินสามปีและเป็นความผิดอันยอมความได้ เมื่อการโพสต์ข้อความหลอกลวงครั้งเดียวเป็นทั้งฉ้อโกงและความผิดตามมาตรา ๑๔ ศาลมักวินิจฉัยว่าเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท และลงโทษตามบทที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๙๐1213

ข้อพิจารณาที่ตามมาคือการยอมความ มาตรา ๓๔๘ บัญญัติว่าความผิดในหมวดฉ้อโกง นอกจากความผิดตามมาตรา ๓๔๓ เป็นความผิดอันยอมความได้14 ฉ้อโกงตามมาตรา ๓๔๑ จึงจบได้ด้วยการถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความ ส่วนฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา ๓๔๓ เป็นความผิดต่อแผ่นดิน การชดใช้เงินคืนไม่ทำให้คดีอาญาระงับ แต่ศาลนำไปประกอบการกำหนดโทษได้ ความผิดตามมาตรา ๑๔ วรรคหนึ่ง (๑) ยอมความไม่ได้เช่นเดียวกัน ส่วนวรรคสองยอมความได้ตามถ้อยคำของตัวบท

ฐานความผิดอัตราโทษยอมความอายุความฟ้องตาม ป.อ. มาตรา ๙๕
ฉ้อโกง ป.อ. มาตรา ๓๔๑จำคุกไม่เกิน ๓ ปี หรือปรับไม่เกิน ๖๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับได้ (มาตรา ๓๔๘) ต้องร้องทุกข์ภายใน ๓ เดือน (มาตรา ๙๖)๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))
ฉ้อโกงประชาชน ป.อ. มาตรา ๓๔๓ วรรคหนึ่งจำคุกไม่เกิน ๕ ปี หรือปรับไม่เกิน ๑๐๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับไม่ได้ (มาตรา ๓๔๘)๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))
ฉ้อโกงประชาชนที่มีลักษณะตามมาตรา ๓๔๒ (มาตรา ๓๔๓ วรรคสอง)จำคุก ๖ เดือนถึง ๗ ปี และปรับ ๑๐,๐๐๐ ถึง ๑๔๐,๐๐๐ บาทไม่ได้๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ วรรคหนึ่ง (๑)จำคุกไม่เกิน ๕ ปี หรือปรับไม่เกิน ๑๐๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับไม่ได้๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ วรรคสองจำคุกไม่เกิน ๓ ปี หรือปรับไม่เกิน ๖๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับได้ (ตามถ้อยคำในวรรคสอง)๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))

การแยกฉ้อโกงออกจากการผิดสัญญาทางแพ่งเป็นประเด็นที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้หลายครั้ง หลักคือเจตนาทุจริตต้องมีตั้งแต่ขณะหลอกลวง ถ้าผู้ขายตั้งใจส่งมอบแต่ส่งไม่ได้เพราะเหตุภายหลัง การไม่ส่งมอบเป็นเรื่องผิดสัญญา ผู้ซื้อต้องเรียกเงินคืนทางแพ่ง

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 124/253515

จำเลยตกลงขายไม้และรับเงินค่าไม้โดยเจตนาจะส่งไม้ที่ตนตกลงซื้อไว้ แต่ส่งมอบไม่ได้เพราะทางราชการไม่อนุญาต ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการผิดสัญญาทางแพ่ง ไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง

“การกระทำของจำเลยจึงเป็นการกระทำผิดสัญญาในทางแพ่ง เท่านั้น หาเป็นความผิดอาญาฐานฉ้อโกงไม่”

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/256816

ผู้ซื้อสั่งซื้อสินค้าที่จำเลยประกาศขายแบบสั่งจองล่วงหน้าทางเฟซบุ๊กและโอนเงินครบ แต่จำเลยไม่ส่งสินค้า ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยหลอกลวงว่ามีสินค้าอยู่ในครอบครอง จึงไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง แต่ในคดีส่วนแพ่ง จำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและต้องรับผิดตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดของบุคคลในทางแพ่ง

“จำเลยไม่ส่งมอบชุดนอนจำนวนดังกล่าวให้แก่โจทก์ร่วมภายในเวลาที่ตกลงกัน จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา”

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2568 เป็นคดีซื้อขายออนไลน์โดยตรง ผู้ขายประกาศ "เปิดพรีออเดอร์" หรือเปิดให้สั่งจองล่วงหน้า ผู้ซื้อรู้ว่าผู้ขายยังไม่มีสินค้าในครอบครอง ศาลฎีกาจึงฟังไม่ได้ว่าผู้ขายหลอกลวงว่ามีสินค้า แต่ยังพิพากษาให้ผู้ขายรับผิดในคดีส่วนแพ่งฐานผิดสัญญา ผู้เสียหายจากการซื้อขายออนไลน์จึงควรเก็บข้อความประกาศขายฉบับเดิมไว้ เพราะถ้อยคำในประกาศเป็นพยานหลักฐานหลักว่ามีการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือไม่

อายัดบัญชีคนร้าย: การระงับธุรกรรมตามพระราชกำหนด มาตรา ๖ และมาตรา ๗

พระราชกำหนด พ.ศ. ๒๕๖๖ ให้ระงับธุรกรรมได้สองทาง ทางแรกตามมาตรา ๗ เริ่มจากผู้เสียหายแจ้งธนาคารของตนเอง ธนาคารต้องระงับธุรกรรมชั่วคราวและส่งข้อมูลให้ธนาคารผู้รับโอนทุกทอด ผู้เสียหายต้องไปร้องทุกข์ภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมง และพนักงานสอบสวนต้องพิจารณาภายในเจ็ดวันนับแต่รับคำร้องทุกข์ ทางที่สองตามมาตรา ๖ เริ่มจากธนาคารพบเหตุอันควรสงสัยเอง ระงับได้ไม่เกินเจ็ดวัน17

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๗

ในกรณีที่สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจได้รับแจ้งจากผู้เสียหายซึ่งเป็นผู้ถือบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ว่า ได้มีการทำธุรกรรมโดยบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวและเข้าข่ายเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจดังกล่าวมีหน้าที่ระงับการทำธุรกรรมนั้นไว้ชั่วคราว พร้อมทั้งนำข้อมูลเข้าสู่ระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ เพื่อให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอนทุกทอดทราบและระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ทันที และแจ้งให้ผู้เสียหายไปร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมง เมื่อมีการร้องทุกข์แล้ว ให้พนักงานสอบสวนแจ้งให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับการทำธุรกรรมไว้ทราบ และให้พนักงานสอบสวนพิจารณาดำเนินการเกี่ยวกับบัญชีเงินฝากและบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งความร้องทุกข์ หากไม่มีคำสั่งให้ระงับการทำธุรกรรมไว้ต่อไปภายในเวลาดังกล่าว ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจยกเลิกการระงับการทำธุรกรรมนั้น

มาตรา ๗ มีสามจุดที่ผู้เสียหายต้องเข้าใจ จุดแรก ผู้มีสิทธิแจ้งตามมาตรานี้คือ "ผู้เสียหายซึ่งเป็นผู้ถือบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์" ที่ใช้โอนเงินออกไป ผู้เสียหายจึงติดต่อธนาคารของตนเองเป็นอันดับแรก ไม่ใช่ธนาคารของบัญชีคนร้าย จุดที่สอง หน้าที่ระงับเกิดขึ้นทันทีที่ธนาคารได้รับแจ้ง และขยายไปถึงสถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอน "ทุกทอด" ผ่านระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ ซึ่งออกแบบมาเพื่อตามเงินที่ถูกโอนต่อเป็นทอด ๆ จุดที่สาม การระงับตามมาตรานี้เป็นการชั่วคราว ถ้าพนักงานสอบสวนไม่มีคำสั่งให้ระงับต่อภายในเจ็ดวันนับแต่ได้รับคำร้องทุกข์ ธนาคารต้องยกเลิกการระงับ

ขั้นตอนผู้ดำเนินการกำหนดเวลาฐานตามพระราชกำหนด
แจ้งธนาคารของตนว่ามีธุรกรรมที่เกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีผู้เสียหายผู้ถือบัญชียิ่งเร็วยิ่งมีเงินเหลือให้ระงับ ตัวบทไม่ได้กำหนดเพดานมาตรา ๗
ระงับธุรกรรมและส่งข้อมูลให้ผู้รับโอนทุกทอดธนาคารหรือผู้ประกอบธุรกิจทันทีมาตรา ๗ และมาตรา ๔
ร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนผู้เสียหายภายใน ๗๒ ชั่วโมง ตามที่ธนาคารแจ้งมาตรา ๗ และมาตรา ๘ วรรคสอง
พิจารณาคำสั่งระงับธุรกรรมต่อไปพนักงานสอบสวนภายใน ๗ วันนับแต่ได้รับแจ้งความร้องทุกข์ ถ้าไม่มีคำสั่ง ธนาคารยกเลิกการระงับมาตรา ๗
ธนาคารพบเหตุอันควรสงสัยเองหรือได้รับข้อมูลจากระบบธนาคารหรือผู้ประกอบธุรกิจระงับชั่วคราวไม่เกิน ๗ วัน และเจ้าพนักงานต้องดำเนินการตามกฎหมายภายใน ๗ วันนับแต่ได้รับแจ้งมาตรา ๖ วรรคหนึ่ง และวรรคสาม

กำหนดเจ็ดสิบสองชั่วโมงในมาตรา ๗ เป็นถ้อยคำในหน้าที่ของธนาคารที่ต้อง "แจ้งให้ผู้เสียหายไปร้องทุกข์" ภายในเวลานั้น ตัวบทไม่ได้บัญญัติว่าสิทธิร้องทุกข์ของผู้เสียหายสิ้นไปเมื่อพ้นเจ็ดสิบสองชั่วโมง สิทธิร้องทุกข์ในความผิดฐานฉ้อโกงยังอยู่ใต้มาตรา ๙๖ ของประมวลกฎหมายอาญา แต่ผลในทางปฏิบัติของการร้องทุกข์ช้าคือการระงับธุรกรรมอาจถูกยกเลิก และเงินในบัญชีปลายทางอาจถูกถอนออกไปก่อนพนักงานสอบสวนจะมีคำสั่ง ผู้เสียหายจึงควรร้องทุกข์ภายในวันเดียวกับที่แจ้งธนาคาร

มาตรา ๖ ใช้กับกรณีที่ธนาคารหรือผู้ประกอบธุรกิจพบเหตุอันควรสงสัยเอง หรือได้รับข้อมูลจากระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ ว่าบัญชีใดถูกใช้หรืออาจถูกใช้ทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ความผิดมูลฐาน หรือความผิดฐานฟอกเงิน การระงับตามวรรคหนึ่งเป็นการชั่วคราวไม่เกินเจ็ดวันนับแต่วันที่พบเหตุหรือได้รับแจ้ง วรรคสามให้เจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินดำเนินการตามกฎหมายภายในเจ็ดวัน และวรรคสี่บังคับให้ธนาคารยกเลิกการระงับเมื่อพ้นกำหนดแล้วเจ้าพนักงานไม่แจ้งผลการดำเนินการ วรรคสองเป็นข้อยกเว้นของกำหนดเจ็ดวันในวรรคหนึ่ง คือกรณีที่ธนาคารได้รับแจ้งจากเจ้าพนักงานเอง ธนาคารต้องระงับทันทีโดยถ้อยคำในวรรคสองไม่ได้กำหนดเพดานเวลาไว้ในวรรคเดียวกัน

ความเห็นของสำนักงาน

ลำดับที่สำนักงานแนะนำผู้เสียหายในชั่วโมงแรก คือ โทรแจ้งธนาคารของตนเพื่อให้ระงับธุรกรรมตามมาตรา ๗ และขอเลขอ้างอิงการแจ้ง ซึ่งมาตรา ๘ วรรคหนึ่งบังคับให้ผู้รับแจ้งทางโทรศัพท์บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรและส่งสำเนาให้ผู้แจ้ง จากนั้นร้องทุกข์ทางอิเล็กทรอนิกส์หรือที่สถานีตำรวจแห่งใดก็ได้ พร้อมหลักฐานการโอน หน้าจอสนทนา บัญชีผู้ใช้ของคนร้าย และลิงก์ประกาศ แล้วติดตามให้พนักงานสอบสวนมีคำสั่งระงับธุรกรรมต่อภายในเจ็ดวัน

แจ้งความออนไลน์และกำหนดเวลาร้องทุกข์คดีฉ้อโกง

มาตรา ๘ วรรคสองของพระราชกำหนดให้ผู้เสียหายร้องทุกข์ในความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีได้ที่สถานีตำรวจแห่งใดก็ได้ในราชอาณาจักร ต่อกองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี หรือโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ และให้ถือเป็นการร้องทุกข์โดยชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ส่วนกำหนดเวลาร้องทุกข์ในคดีฉ้อโกงตามมาตรา ๓๔๑ คือสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๙๖

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๘

การแจ้งข้อมูลหรือหลักฐานตามมาตรา ๖ และมาตรา ๗ จะกระทำทางโทรศัพท์หรือวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ในกรณีที่กระทำทางโทรศัพท์ ให้ผู้ได้รับแจ้งบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ลงลายมือชื่อผู้รับแจ้ง และวันเวลาที่ได้รับไว้เป็นหลักฐาน พร้อมทั้งส่งสำเนาให้ผู้แจ้งเก็บไว้เป็นหลักฐานด้วย

การร้องทุกข์ในความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีจะกระทำต่อพนักงานสอบสวน ณ สถานีตำรวจแห่งใดในราชอาณาจักรหรือต่อกองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยีก็ได้ และจะร้องทุกข์โดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ โดยให้ถือว่าเป็นการร้องทุกข์โดยชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และในการสอบสวนหรือดำเนินการเกี่ยวกับการกระทำความผิดดังกล่าว ให้พนักงานสอบสวนที่รับคำร้องทุกข์ไม่ว่าประจำอยู่ที่ใดหรือพนักงานสอบสวนที่ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติกำหนด เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบมีอำนาจสอบสวนและดำเนินการเกี่ยวกับการกระทำความผิดดังกล่าวได้ไม่ว่าความผิดนั้นจะเกิดขึ้น ณ ที่ใดในราชอาณาจักร

มาตรา ๘ วรรคสองแก้ปัญหาเขตอำนาจสอบสวนที่ผู้เสียหายเคยพบ เพราะการหลอกลวงออนไลน์มักไม่มีสถานที่เกิดเหตุที่ชัดเจน ตัวบทให้พนักงานสอบสวนที่รับคำร้องทุกข์ "ไม่ว่าประจำอยู่ที่ใด" เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบได้ ไม่ว่าความผิดจะเกิดขึ้น ณ ที่ใดในราชอาณาจักร ช่องทางทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติเปิดไว้คือเว็บไซต์ thaipoliceonline.go.th และสายด่วน ๑๔๔๑ ซึ่งผู้ค้นเรียกรวมกันว่า "แจ้งความออนไลน์"

คำร้องทุกข์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๒๓ ต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ที่ความผิดได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับ และชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้18 ความสำคัญของมาตรานี้อยู่ที่มาตรา ๑๒๑ วรรคสอง ซึ่งห้ามสอบสวนคดีความผิดต่อส่วนตัวเว้นแต่มีคำร้องทุกข์ตามระเบียบ19 ฉ้อโกงตามมาตรา ๓๔๑ เป็นความผิดต่อส่วนตัว การแจ้งเพียงเพื่อเป็นหลักฐาน (ที่เรียกว่าลงบันทึกประจำวัน) โดยไม่ประสงค์ให้ดำเนินคดี จึงอาจไม่ใช่คำร้องทุกข์ที่ทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน ผู้เสียหายควรแจ้งให้ชัดว่าประสงค์ให้ดำเนินคดีแก่ผู้กระทำผิด

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๙๖

ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ ในกรณีความผิดอันยอมความได้ ถ้าผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ

กำหนดสามเดือนตามมาตรา ๙๖ เริ่มนับเมื่อครบสองเงื่อนไข คือรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด ในคดีหลอกลวงออนไลน์ ผู้เสียหายมักรู้เพียงชื่อบัญชีผู้ใช้ในแอปพลิเคชันหรือชื่อบัญชีธนาคารปลายทาง ซึ่งอาจเป็นบัญชีของบุคคลที่ถูกใช้เป็นบัญชีม้า ไม่ใช่ตัวผู้หลอกลวง การ "รู้ตัวผู้กระทำความผิด" จึงเป็นประเด็นข้อเท็จจริงที่ต้องพิสูจน์เป็นรายคดี ถ้อยคำ "ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕" หมายความว่าแม้ยังไม่ครบสามเดือนเพราะยังไม่รู้ตัวผู้กระทำ การฟ้องคดียังต้องอยู่ภายในอายุความทั่วไปตามมาตรา ๙๕ ซึ่งสำหรับฉ้อโกงที่มีโทษจำคุกไม่เกินสามปีคือสิบปีนับแต่วันกระทำความผิด20

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 485/256721

ผู้เสียหายถูกหลอกให้โอนเงินเข้าบัญชีธนาคารของจำเลยที่ 2 แล้วฟ้องคดีเองโดยไม่ได้ร้องทุกข์ เมื่อฉ้อโกงตามมาตรา 341 เป็นความผิดอันยอมความได้ โจทก์มีหน้าที่นำสืบว่าฟ้องภายในสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิดตามมาตรา 96 แม้ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง

“โจทก์จึงมีหน้าที่ต้องนำสืบให้ได้ความว่าการที่โจทก์นำคดีมาฟ้องเองนี้เป็นการฟ้องภายในอายุความดังกล่าว”

คำพิพากษาฉบับนี้ใช้กับผู้เสียหายที่เลือกฟ้องคดีเองโดยไม่ได้ร้องทุกข์ ภาระนำสืบว่าฟ้องภายในสามเดือนอยู่ที่ผู้เสียหายตั้งแต่ชั้นไต่สวนมูลฟ้อง และพฤติการณ์ที่ผู้เสียหายติดต่อทวงถามผู้กระทำมาโดยตลอดถูกนำมาพิจารณาว่าผู้เสียหายรู้ตัวผู้กระทำแล้วตั้งแต่เมื่อใด ผู้เสียหายที่ยังเจรจาขอเงินคืนจากผู้ที่ตนรู้ตัวแล้วจึงไม่ควรปล่อยให้กำหนดสามเดือนผ่านไประหว่างการเจรจา

ข้อยกเว้นของกำหนดสามเดือนมีอยู่ในประมวลกฎหมายอาญาฉบับเดียวกัน มาตรา ๙๖ ใช้กับ "ความผิดอันยอมความได้" เท่านั้น เมื่อการกระทำเป็นฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา ๓๔๓ ซึ่งมาตรา ๓๔๘ ยกเว้นไว้ไม่ให้เป็นความผิดอันยอมความได้ หรือเป็นความผิดตามพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ วรรคหนึ่ง (๑) กำหนดสามเดือนไม่ใช้บังคับ เหลือเพียงอายุความตามมาตรา ๙๕ ความผิดตามมาตรา ๙ และมาตรา ๑๐ ของพระราชกำหนดก็ไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ เพราะพระราชกำหนดไม่ได้บัญญัติให้ยอมความได้

โดนโกงออนไลน์ได้เงินคืนไหม: ช่องทางคืนเงินตามกฎหมาย

ผู้เสียหายมีช่องทางขอเงินคืนอย่างน้อยสี่ทาง ทางแรกคือกระบวนการคืนเงินตามพระราชกำหนด มาตรา ๘/๒ ซึ่งเพิ่มโดยฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๖๘ ทางที่สองคือคำร้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในคดีอาญาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ ทางที่สามคือฟ้องคดีละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๒๐ และทางที่สี่คือเรียกให้สถาบันการเงินหรือผู้ให้บริการร่วมรับผิดตามมาตรา ๘/๑๐ ของพระราชกำหนด การได้เงินคืนจริงขึ้นกับว่ายังมีเงินเหลืออยู่ในบัญชีที่ถูกระงับหรือในทรัพย์สินของผู้รับผิดมากน้อยเพียงใด22

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๘/๒

เมื่อสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินได้ตรวจสอบรายงานตามมาตรา ๘/๑ แล้ว ให้ประกาศข้อมูลบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ของบุคคลซึ่งเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีในราชกิจจานุเบกษา และในประกาศดังกล่าว ให้แจ้งผู้เสียหายให้ยื่นคำร้องพร้อมแสดงหลักฐานแห่งความเสียหาย และแจ้งผู้ที่เกี่ยวข้องกับบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ ให้ยื่นคำร้องคัดค้านพร้อมแสดงหลักฐานว่าเงินในบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวไม่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ในกรณีการแจ้งผู้เสียหายนั้น หากทราบตัวผู้เสียหายที่ชัดเจนแน่นอน ให้แจ้งให้ผู้เสียหายนั้นทราบโดยตรงอีกทางหนึ่งด้วย

เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบคำร้องตามวรรคหนึ่งแล้ว ให้พนักงานเจ้าหน้าที่เสนอเรื่องต่อคณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน และให้คณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินมีอำนาจสั่งคืนเงินให้แก่ผู้เสียหาย

การแจ้ง การยื่นคำร้อง การตรวจสอบคำร้อง การเสนอเรื่อง และการพิจารณาคืนเงินให้แก่ผู้เสียหาย การแจ้งผลการพิจารณาต่อผู้เสียหายและผู้ที่เกี่ยวข้อง และวิธีการคืนเงินให้แก่ผู้เสียหาย ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข และระยะเวลาที่กำหนดในกฎกระทรวง

ในกรณีที่ผู้เสียหายหรือผู้ที่เกี่ยวข้องไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของคณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ให้ยื่นคำร้องต่อศาลแพ่งภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งผลการพิจารณา และให้นำหมวด ๖ การดำเนินการเกี่ยวกับทรัพย์สินแห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. ๒๕๔๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลม คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ให้เป็นที่สุด

กระบวนการตามมาตรา ๘/๒ มีห้าขั้น ขั้นแรก สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินตรวจสอบรายงานธุรกรรมที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมสอบสวนคดีพิเศษ หรือสถาบันการเงินส่งมาตามมาตรา ๘/๑ ขั้นที่สอง ประกาศข้อมูลบัญชีในราชกิจจานุเบกษา ขั้นที่สาม ผู้เสียหายยื่นคำร้องพร้อมหลักฐานความเสียหาย และผู้เกี่ยวข้องกับบัญชียื่นคำร้องคัดค้านภายในเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศ ขั้นที่สี่ คณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินมีคำสั่งคืนเงิน ขั้นที่ห้า ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยยื่นคำร้องต่อศาลแพ่งภายในสามสิบวันนับแต่ได้รับแจ้งผล และคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด

มาตรา ๘/๒ วรรคสามให้รายละเอียดการแจ้ง การยื่นคำร้อง การพิจารณา และวิธีคืนเงินเป็นไปตามกฎกระทรวง ฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแสดงกฎกระทรวงการคืนเงินให้แก่ผู้เสียหายจากอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๙ ซึ่งเป็นกฎหมายลำดับรองของกระบวนการนี้ หน้านี้ยังไม่ได้ยกถ้อยคำรายข้อของกฎกระทรวงฉบับนั้น ผู้เสียหายที่ได้รับแจ้งหรือพบประกาศบัญชีในราชกิจจานุเบกษาควรตรวจเอกสารที่ต้องยื่นตามกฎกระทรวงก่อนครบเก้าสิบวัน

ช่องทางที่สองใช้เมื่อพนักงานอัยการฟ้องคดีอาญาแล้ว ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ ให้ผู้เสียหายที่ได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินจากการกระทำความผิดของจำเลยยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ โดยต้องยื่นก่อนเริ่มสืบพยาน และคำร้องนั้นถือเป็นคำฟ้องคดีส่วนแพ่ง23 ข้อจำกัดอยู่ในวรรคสาม คือเมื่อพนักงานอัยการได้ขอให้คืนทรัพย์สินหรือราคาตามมาตรา ๔๓ แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้

ช่องทางที่สามคือฟ้องละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๒๐24 อายุความของสิทธิเรียกร้องจากมูลละเมิดตามมาตรา ๔๔๘ วรรคหนึ่งคือหนึ่งปีนับแต่ผู้เสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน หรือสิบปีนับแต่วันทำละเมิด แต่วรรคสองเป็นข้อยกเว้นในมาตราเดียวกัน คือเมื่อการละเมิดเป็นความผิดมีโทษทางอาญาและอายุความทางอาญายาวกว่า ให้ใช้อายุความที่ยาวกว่านั้น25 สำหรับฉ้อโกงตามมาตรา ๓๔๑ อายุความทางอาญาตามมาตรา ๙๕ (๓) คือสิบปี ผู้เสียหายจึงอาจอ้างวรรคสองได้ แม้พ้นหนึ่งปีนับแต่รู้ตัวผู้กระทำแล้ว ศาลฎีกายังวินิจฉัยด้วยว่าเจ้าของบัญชีที่ศาลลงโทษฐานเป็นผู้สนับสนุนต้องร่วมรับผิดในส่วนแพ่งกับผู้กระทำความผิดด้วย

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1173/256626

จำเลยที่ 2 รู้ว่าจำเลยที่ 1 ฉ้อโกงประชาชนและกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน แต่ยังยินยอมให้ใช้บัญชีเงินฝากของตนรับโอนเงินจากผู้เสียหาย ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นผู้สนับสนุนตามมาตรา 86 และต้องร่วมรับผิดในส่วนแพ่งกับจำเลยที่ 1

“จึงมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนในความผิดดังกล่าวตาม ป.อ. มาตรา 86 และต้องร่วมรับผิดในส่วนแพ่งกับจำเลยที่ 1 ด้วย”

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๘/๑๐

ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจ ผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมอื่น ผู้ให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้อง หรือผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ มีส่วนร่วมรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดจากอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าสถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจ ผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมอื่น ผู้ให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้อง หรือผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ ได้ปฏิบัติตามมาตรฐานหรือมาตรการเพื่อป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยีที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ หรือคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ แล้วแต่กรณี

ช่องทางที่สี่เป็นของใหม่ในฉบับที่ ๒ มาตรา ๘/๑๐ วางหลักให้สถาบันการเงิน ผู้ประกอบธุรกิจ ผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์ ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ "มีส่วนร่วมรับผิดชอบ" ในความเสียหายจากอาชญากรรมทางเทคโนโลยี และให้ข้อยกเว้นในมาตราเดียวกันว่าไม่ต้องรับผิดเมื่อพิสูจน์ได้ว่าได้ปฏิบัติตามมาตรฐานหรือมาตรการป้องกันที่ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ คณะกรรมการ กสทช. หรือคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์กำหนด ในทางตำรา ถ้อยคำนี้เป็นการผลักภาระการพิสูจน์ไปที่ผู้ให้บริการ ประเด็นที่ยังต้องรอการตีความคือ "มีส่วนร่วมรับผิดชอบ" หมายถึงรับผิดเต็มจำนวนร่วมกับผู้กระทำ หรือรับผิดตามสัดส่วนของความบกพร่อง ยังไม่ปรากฏคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยประเด็นนี้โดยตรงเท่าที่ค้นได้

ความเห็นของสำนักงาน

สำนักงานเห็นว่าช่องทางทั้งสี่ใช้ประกอบกันได้ และควรเริ่มพร้อมกันตั้งแต่สัปดาห์แรก ได้แก่ ติดตามประกาศบัญชีตามมาตรา ๘/๒ เพื่อยื่นคำร้องภายในเก้าสิบวัน ขอให้พนักงานสอบสวนระบุยอดความเสียหายและบัญชีปลายทางทุกทอดในสำนวน เพื่อเตรียมคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ เมื่อคดีถึงศาล และขอเอกสารการปฏิบัติตามมาตรการป้องกันจากธนาคารเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อประเมินว่าจะอ้างมาตรา ๘/๑๐ ได้หรือไม่ ผลของแต่ละช่องทางขึ้นกับพยานหลักฐานและเงินที่เหลืออยู่ สำนักงานไม่รับรองว่าผู้เสียหายจะได้เงินคืนครบจำนวน

ถูกอายัดบัญชี: เหตุของการระงับธุรกรรมและการขอปลดอายัด

เจ้าของบัญชีที่ถูกระงับธุรกรรมควรตรวจก่อนว่าถูกระงับโดยฐานใด เพราะการขอปลดแต่ละฐานต่างกัน ถ้าถูกระงับตามพระราชกำหนด มาตรา ๗ ตามการแจ้งของผู้เสียหาย การระงับสิ้นไปเมื่อพนักงานสอบสวนไม่มีคำสั่งให้ระงับต่อภายในเจ็ดวันนับแต่ได้รับคำร้องทุกข์ ถ้าถูกระงับตามมาตรา ๖ การระงับชั่วคราวไม่เกินเจ็ดวัน และธนาคารต้องยกเลิกเมื่อเจ้าพนักงานไม่แจ้งผลภายในกำหนด ถ้าบัญชีถูกประกาศตามมาตรา ๘/๒ เจ้าของบัญชีมีสิทธิยื่นคำร้องคัดค้านภายในเก้าสิบวัน2728

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๖

ในกรณีที่สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจพบเหตุอันควรสงสัยเองหรือได้รับข้อมูลจากระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ใดถูกใช้หรืออาจถูกใช้ทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือการกระทำความผิดมูลฐานหรือความผิดฐานฟอกเงินตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ระงับการทำธุรกรรมและแจ้งสถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจที่รับโอนถัดไป พร้อมทั้งนำข้อมูลเข้าสู่ระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ เพื่อให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอนทุกทอดทราบและระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ทันทีเป็นการชั่วคราวไม่เกินเจ็ดวันนับแต่วันที่พบเหตุอันควรสงสัยหรือได้รับแจ้ง แล้วแต่กรณี เพื่อตรวจสอบความถูกต้องแท้จริง และแจ้งให้เจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินดำเนินการตรวจสอบ

ในกรณีที่สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจได้รับแจ้งเหตุตามวรรคหนึ่งจากเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ระงับการทำธุรกรรม พร้อมทั้งนำข้อมูลเข้าสู่ระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ เพื่อให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอนทุกทอดทราบและระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ทันที แล้วแจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ

เมื่อเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินตรวจสอบแล้ว ปรากฏพยานหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์นั้นถูกใช้ในการกระทำความผิด ให้ดำเนินการตามกฎหมายภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งการระงับการทำธุรกรรมตามวรรคหนึ่ง หรือแจ้งสถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจตามวรรคสอง หากไม่ปรากฏพยานหลักฐานที่เชื่อได้ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์นั้นถูกใช้ในการกระทำความผิด ให้แจ้งผลการตรวจสอบให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจทราบเพื่อยกเลิกการระงับการทำธุรกรรมต่อไป

เมื่อพ้นกำหนดเวลาตามวรรคสามแล้ว หากเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินไม่แจ้งผลการดำเนินการ ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจยกเลิกการระงับการทำธุรกรรมนั้น

มาตรา ๖ วรรคสามและวรรคสี่เป็นหลักคุ้มครองเจ้าของบัญชีที่สำคัญที่สุดในพระราชกำหนด เมื่อเจ้าพนักงานตรวจสอบแล้วไม่ปรากฏพยานหลักฐานที่เชื่อได้ว่าบัญชีถูกใช้ในการกระทำความผิด ต้องแจ้งผลให้ธนาคารยกเลิกการระงับ และเมื่อพ้นกำหนดแล้วเจ้าพนักงานไม่แจ้งผลการดำเนินการ ธนาคารต้องยกเลิกการระงับเอง เจ้าของบัญชีที่ถูกระงับเกินกำหนดโดยไม่มีคำสั่งต่อจึงมีฐานขอให้ธนาคารแสดงว่าการระงับอยู่บนอำนาจของคำสั่งใด ข้อยกเว้นคือ เมื่อเจ้าพนักงาน "ดำเนินการตามกฎหมาย" ภายในเจ็ดวัน เช่น พนักงานสอบสวนมีคำสั่งระงับธุรกรรมต่อในฐานะพยานหลักฐานของคดี หรือสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินดำเนินการตามกฎหมายของตน การระงับจะอยู่ต่อตามอำนาจของกฎหมายฉบับนั้น

ฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๖๘ เพิ่มอำนาจของศูนย์ปฏิบัติการเพื่อป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีให้ประกาศรายชื่อบุคคลที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี และให้สถาบันการเงินปฏิเสธการเปิดบัญชีหรือระงับการให้บริการแก่บุคคลในรายชื่อจนกว่าจะมีการเพิกถอนรายชื่อ ผู้ค้นเรียกกรณีนี้ว่า "ถูกอายัดบัญชีทุกธนาคาร" หรือ "เปิดบัญชีใหม่ไม่ได้" การขอเพิกถอนรายชื่อเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ศูนย์ประกาศกำหนด ซึ่งหน้านี้ยังไม่ได้ยกถ้อยคำ สำนักงานจึงแนะนำให้ตรวจก่อนว่าการระงับมาจากการประกาศรายชื่อหรือจากการระงับธุรกรรมรายบัญชีตามมาตรา ๖ หรือมาตรา ๗

ฐานของการระงับระยะเวลาตามตัวบทช่องทางของเจ้าของบัญชี
ผู้เสียหายแจ้งธนาคาร (มาตรา ๗)ชั่วคราว ธนาคารยกเลิกถ้าพนักงานสอบสวนไม่มีคำสั่งภายใน ๗ วันนับแต่ได้รับคำร้องทุกข์ชี้แจงพนักงานสอบสวนพร้อมหลักฐานแหล่งที่มาของเงิน และสอบถามธนาคารว่ามีคำสั่งระงับต่อหรือไม่
ธนาคารพบเหตุสงสัยเอง (มาตรา ๖ วรรคหนึ่ง)ไม่เกิน ๗ วัน ยกเลิกเมื่อเจ้าพนักงานไม่แจ้งผลภายในกำหนด (วรรคสี่)ขอให้ธนาคารแจ้งผลการตรวจสอบและฐานของการระงับต่อ
เจ้าพนักงานแจ้งธนาคาร (มาตรา ๖ วรรคสอง)ระงับทันที ระยะเวลาขึ้นกับการดำเนินการตามกฎหมายของเจ้าพนักงานชี้แจงต่อเจ้าพนักงานผู้สั่งพร้อมพยานหลักฐาน
ประกาศบัญชีในราชกิจจานุเบกษา (มาตรา ๘/๒)ยื่นคำร้องคัดค้านภายใน ๙๐ วันนับแต่วันประกาศ ไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง ยื่นศาลแพ่งภายใน ๓๐ วันคำร้องคัดค้านพร้อมหลักฐานว่าเงินไม่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี

คำชี้แจงที่ได้ผลของเจ้าของบัญชีต้องตอบถ้อยคำในตัวบทโดยตรง สำหรับมาตรา ๖ ประเด็นคือมี "พยานหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์นั้นถูกใช้ในการกระทำความผิด" หรือไม่ สำหรับมาตรา ๘/๒ ประเด็นคือ "เงินในบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวไม่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี" เอกสารที่ใช้ตอบจึงเป็นเอกสารที่แสดงที่มาของเงินแต่ละรายการ เช่น ใบแจ้งหนี้และใบกำกับสินค้าเมื่อเงินเป็นค่าสินค้า สัญญาจ้างหรือสลิปเงินเดือน และบันทึกการติดต่อกับผู้โอน ส่วนการชี้แจงว่า "ไม่รู้เรื่อง" โดยไม่มีเอกสาร มักไม่เพียงพอที่จะทำให้เจ้าพนักงานสรุปว่าบัญชีไม่ได้ถูกใช้ในการกระทำความผิด

ความเห็นของสำนักงาน

เจ้าของบัญชีที่ได้รับเงินโอนเข้ามาโดยไม่รู้ที่มา ไม่ควรถอนหรือโอนเงินจำนวนนั้นต่อ แม้บัญชียังใช้ได้ เพราะการเคลื่อนย้ายเงินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดอาจถูกพิจารณาประกอบความผิดฐานฟอกเงินตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน มาตรา ๕ ซึ่งรวมการโอนหรือรับโอนทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดเพื่อปกปิดแหล่งที่มา และการได้มาหรือใช้ทรัพย์สินโดยรู้ว่าเป็นทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด ทางที่ปลอดภัยกว่าคือแจ้งธนาคารเป็นหนังสือว่ามีเงินที่ไม่ทราบที่มาเข้าบัญชีและขอให้ธนาคารดำเนินการตามขั้นตอน

บัญชีม้า: ความผิดตามพระราชกำหนด มาตรา ๙ และมาตรา ๑๐ โทษ และอายุความ

กฎหมายไทยไม่มีคำว่า "บัญชีม้า" ในตัวบท ผู้ค้นใช้คำนี้เรียกบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่เจ้าของเปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้รับเงินจากการกระทำความผิด พระราชกำหนด พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๙ กำหนดโทษผู้เปิดหรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้บัญชีของตนโดยรู้หรือควรรู้ว่าจะนำไปใช้กระทำความผิด จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนมาตรา ๑๐ กำหนดโทษผู้เป็นธุระจัดหา โฆษณา หรือไขข่าวเพื่อให้มีการซื้อ ขาย เช่า หรือยืมบัญชี จำคุกตั้งแต่สองปีถึงห้าปี29

ตัวบท · พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๙

ผู้ใดเปิดหรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้บัญชีเงินฝาก บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ของตน โดยมิได้มีเจตนาใช้เพื่อตนหรือเพื่อกิจการที่ตนเกี่ยวข้องหรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้หรือยืมใช้เลขหมายโทรศัพท์สำหรับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ของตน ทั้งนี้ โดยประการที่รู้หรือควรรู้ว่าจะนำไปใช้ในการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือความผิดทางอาญาอื่นใด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

มาตรา ๙ มีองค์ประกอบสามส่วน ส่วนแรกคือการกระทำ ได้แก่ เปิดบัญชีหรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้บัญชีเงินฝาก บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ของตน รวมถึงยินยอมให้บุคคลอื่นใช้หรือยืมใช้เลขหมายโทรศัพท์เคลื่อนที่ของตน ส่วนที่สองคือ "โดยมิได้มีเจตนาใช้เพื่อตนหรือเพื่อกิจการที่ตนเกี่ยวข้อง" ซึ่งแยกบัญชีม้าออกจากบัญชีที่เจ้าของใช้จริง ส่วนที่สามคือสภาพจิตใจ "รู้หรือควรรู้" ว่าจะนำไปใช้ในการกระทำความผิด ถ้อยคำ "ควรรู้" ทำให้มาตรา ๙ กว้างกว่าความผิดที่ต้องการเจตนาโดยแท้ เพราะรวมกรณีที่วิญญูชนในฐานะเดียวกันควรรู้ได้จากพฤติการณ์ เช่น การได้รับค่าตอบแทนเพื่อเปิดบัญชี การส่งมอบสมุดบัญชีและรหัสผ่านให้คนที่ไม่รู้จัก หรือการเปิดบัญชีหลายธนาคารพร้อมกันตามคำสั่งของผู้อื่น

ข้อพิจารณาที่ตามมาคือความสัมพันธ์ระหว่างมาตรา ๙ ของพระราชกำหนดกับความรับผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๘๖ ก่อนพระราชกำหนดใช้บังคับ เจ้าของบัญชีที่ให้ผู้อื่นใช้บัญชีรับเงินจากการฉ้อโกงถูกฟ้องเป็นผู้สนับสนุน หรือในบางคดีเป็นตัวการร่วมตามมาตรา ๘๓ ถ้าพยานหลักฐานแสดงว่ามีส่วนร่วมในการหลอกลวง30 ผู้สนับสนุนต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุน

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๘๖

ผู้ใดกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือ หรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด แม้ผู้กระทำความผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกนั้นก็ตาม ผู้นั้นเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิด ต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุนนั้น

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4920/256731

จำเลยรับจ้างเปิดบัญชีเงินฝากแล้วมอบสมุดบัญชีให้บุคคลอื่นไปใช้ ต่อมาคนร้ายใช้บัญชีนั้นรับเงินที่ฉ้อโกงประชาชนโดยแสดงตนเป็นคนอื่น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้อง ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัววินิจฉัยว่าพฤติการณ์ดังกล่าวผิดปกติวิสัย จำเลยเล็งเห็นได้ว่าบัญชีอาจถูกนำไปใช้กระทำความผิด จำเลยจะอ้างว่าถูกหลอกใช้ไม่ได้ และมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 86

“การรับจ้างเปิดบัญชีแล้วมอบสมุดบัญชีเงินฝากให้บุคคลอื่นไปใช้เป็นเรื่องผิดปกติวิสัย ย่อมแสดงให้เห็นเจตนาร้ายของจำเลย”

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4920/2567 สำคัญต่อผู้ถูกกล่าวหาว่าเป็นบัญชีม้าสองประการ ประการแรก ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้อง แต่ศาลฎีกาพิพากษากลับ แสดงว่าข้ออ้าง "ถูกหลอกใช้" ไม่ได้รับฟังเสมอเมื่อพฤติการณ์ผิดปกติวิสัย ประการที่สอง ศาลใช้แนวคิดเจตนาเล็งเห็นผล คือจำเลยเล็งเห็นได้ว่าบัญชีอาจถูกนำไปใช้กระทำความผิด ซึ่งเป็นมาตรฐานของเจตนาตามประมวลกฎหมายอาญา ต่างจากมาตรฐาน "ควรรู้" ของมาตรา ๙ ที่ไม่ต้องพิสูจน์ถึงขั้นเล็งเห็นผล ในทางปฏิบัติ พนักงานอัยการจึงมักฟ้องทั้งสองฐาน และเมื่อการกระทำเดียวผิดหลายบท ศาลลงโทษตามบทที่หนักที่สุดตามมาตรา ๙๐

ฐานสภาพจิตใจที่ต้องพิสูจน์อัตราโทษอายุความฟ้อง (ป.อ. มาตรา ๙๕)
พ.ร.ก. มาตรา ๙ เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีรู้หรือควรรู้จำคุกไม่เกิน ๓ ปี หรือปรับไม่เกิน ๓๐๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))
พ.ร.ก. มาตรา ๑๐ เป็นธุระจัดหา โฆษณา หรือไขข่าว ซื้อขายเช่ายืมบัญชีเพื่อใช้ในการกระทำความผิดจำคุก ๒ ถึง ๕ ปี หรือปรับ ๒๐๐,๐๐๐ ถึง ๕๐๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ๑๐ ปี (มาตรา ๙๕ (๓))
ผู้สนับสนุนฉ้อโกงประชาชน ป.อ. มาตรา ๘๖ ประกอบมาตรา ๓๔๓เจตนา รวมเจตนาเล็งเห็นผลสองในสามของโทษตามมาตรา ๓๔๓คำนวณตามอัตราโทษของความผิดที่สนับสนุน

คำถามที่ผู้ค้นถามมากคือ "บัญชีม้าอายุความกี่ปี" คำตอบตามตัวบทคือ มาตรา ๙ มีโทษจำคุกอย่างสูงสามปี จึงเข้ามาตรา ๙๕ (๓) ซึ่งกำหนดสิบปีสำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งปีถึงเจ็ดปี มาตรา ๑๐ มีโทษจำคุกอย่างสูงห้าปี อยู่ในอนุมาตราเดียวกัน อายุความนับแต่วันกระทำความผิด และต้องฟ้องและได้ตัวผู้กระทำมายังศาลภายในกำหนด ข้อยกเว้นในมาตรา ๙๕ วรรคสองคือ เมื่อฟ้องและได้ตัวมาศาลแล้วแต่ผู้กระทำหลบหนีจนเกินกำหนด ให้ถือว่าขาดอายุความเช่นเดียวกัน ความผิดตามมาตรา ๙ และมาตรา ๑๐ ยอมความไม่ได้ กำหนดสามเดือนตามมาตรา ๙๖ จึงไม่ใช้กับสองฐานนี้

ความผิดฐานฟอกเงินเป็นอีกฐานหนึ่งที่พนักงานอัยการอาจฟ้องพ่วงเมื่อเจ้าของบัญชีโอนเงินต่อหรือถอนเงินสดให้ผู้อื่น พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๕ ครอบคลุมการโอน รับโอน หรือเปลี่ยนสภาพทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดเพื่อซุกซ่อนหรือปกปิดแหล่งที่มา และการได้มา ครอบครอง หรือใช้ทรัพย์สินโดยรู้ว่าเป็นทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด32 หน้านี้กล่าวถึงเฉพาะจุดเชื่อมกับบัญชีม้า รายละเอียดความผิดฐานฟอกเงินและการยึดอายัดทรัพย์สินโดยคณะกรรมการธุรกรรมอธิบายไว้ในหน้า ฟอกเงินและการยึดอายัดทรัพย์สินของ ป.ป.ง.

ข้อต่อสู้ของเจ้าของบัญชีที่ถูกแจ้งความว่าเป็นบัญชีม้า

ข้อต่อสู้หลักของเจ้าของบัญชีอยู่ที่องค์ประกอบด้านจิตใจ สำหรับมาตรา ๙ ของพระราชกำหนด ประเด็นคือเจ้าของบัญชี "รู้หรือควรรู้" หรือไม่ว่าบัญชีจะถูกนำไปใช้กระทำความผิด สำหรับมาตรา ๘๖ ของประมวลกฎหมายอาญา ประเด็นคือมีเจตนาช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการกระทำความผิดหรือไม่ และข้อเท็จจริงว่าบัญชีถูกใช้ "โดยมิได้มีเจตนาใช้เพื่อตน" หรือถูกผู้อื่นสวมใช้โดยเจ้าของไม่ยินยอม เป็นข้อเท็จจริงที่ต้องพิสูจน์ด้วยพยานหลักฐาน33

ข้อเท็จจริงที่ทำให้ข้อต่อสู้มีน้ำหนักแบ่งได้สามกลุ่ม กลุ่มแรกคือบัญชีที่เจ้าของใช้เองจริงในการค้าหรือการรับเงินเดือน แล้วมีเงินจากผู้เสียหายโอนเข้ามาโดยเจ้าของไม่ได้ร่วมรู้ เช่น ผู้ขายสินค้าที่ถูกคนร้ายใช้เป็นทางผ่านเงินโดยสั่งซื้อสินค้าแล้วให้ผู้เสียหายโอนเงินมาชำระ กลุ่มนี้ไม่เข้าส่วน "โดยมิได้มีเจตนาใช้เพื่อตน" ของมาตรา ๙ กลุ่มที่สองคือบัญชีที่ถูกเปิดหรือเข้าถึงโดยไม่ได้รับความยินยอม เช่น ข้อมูลส่วนบุคคลถูกนำไปใช้เปิดบัญชี หรือโทรศัพท์และแอปพลิเคชันธนาคารถูกยึดครองโดยมัลแวร์ (โปรแกรมไม่พึงประสงค์) กลุ่มนี้ไม่มีการ "ยินยอม" ตามตัวบท กลุ่มที่สามคือผู้ที่ส่งมอบบัญชีเพราะถูกหลอกด้วยเรื่องที่น่าเชื่อตามวิญญูชน เช่น ถูกหลอกว่าเป็นการสมัครงานที่ต้องใช้บัญชีรับเงินเดือน กลุ่มนี้ยากที่สุด เพราะคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4920/2567 แสดงว่าศาลประเมินความผิดปกติวิสัยของพฤติการณ์อย่างเข้มงวด

ภาระการพิสูจน์ในคดีอาญายังอยู่ที่โจทก์ ศาลต้องพิพากษายกฟ้องเมื่อมีความสงสัยตามสมควรว่าจำเลยกระทำผิดหรือไม่ แต่ในคดีบัญชีม้า ข้อเท็จจริงเรื่องการเปิดบัญชีและการโอนเงินมักพิสูจน์ได้ด้วยเอกสารของธนาคาร คดีจึงไปตัดสินที่องค์ประกอบด้านจิตใจ ซึ่งศาลอนุมานจากพฤติการณ์ ได้แก่ การได้รับค่าตอบแทน จำนวนบัญชีที่เปิด ช่วงเวลาที่เปิดบัญชีเทียบกับวันเกิดเหตุ การส่งมอบรหัสผ่านหรืออุปกรณ์ยืนยันตัวตน และพฤติการณ์หลังรู้ว่าบัญชีถูกใช้ เช่น ได้แจ้งธนาคารหรือแจ้งความทันทีหรือไม่ เจ้าของบัญชีที่ได้รับหมายเรียกจึงควรรวบรวมหลักฐานเหล่านี้ก่อนให้การ

เมื่อถูกจับหรือได้รับหมายเรียกในคดีบัญชีม้า การปล่อยชั่วคราวเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเช่นเดียวกับคดีอื่น อัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปีของมาตรา ๙ อยู่ในกลุ่มที่ไม่เกินสิบปี ซึ่งเปิดทางให้ขอปล่อยชั่วคราวโดยไม่มีหลักประกันหรือมีประกันอย่างเดียวได้ รายละเอียดเรื่องการยื่นคำร้อง หลักประกัน และกำหนดเวลาควบคุมตัวอยู่ในหน้า ประกันตัวผู้ต้องหา ของเว็บไซต์นี้

ความเห็นของสำนักงาน

ก่อนเข้าพบพนักงานสอบสวนตามหมายเรียก สำนักงานจัดทำบันทึกลำดับเหตุการณ์ของบัญชีตั้งแต่วันเปิดถึงวันที่ถูกระงับ แยกรายการเงินเข้าออกที่เจ้าของรู้ที่มากับรายการที่ไม่รู้ และจับคู่แต่ละรายการกับหลักฐาน คำให้การที่สอดคล้องกับเอกสารของธนาคารตั้งแต่ชั้นสอบสวน มีน้ำหนักมากกว่าคำอธิบายที่เพิ่มเติมภายหลังในชั้นศาล ข้อมูลทั้งหมดที่ผู้ติดต่อแจ้งแก่สำนักงานเก็บเป็นความลับ

กฎหมายเปรียบเทียบ: อังกฤษ เยอรมนี และสหรัฐอเมริกา

ระบบกฎหมายที่นำมาเปรียบเทียบในหัวข้อนี้มีปัญหาเดียวกับไทย คือผู้กระทำอยู่นอกเขตอำนาจหรือระบุตัวไม่ได้ และเงินถูกโอนต่อเป็นทอดภายในเวลาไม่กี่นาที ความต่างอยู่ที่ฐานความผิดหลัก เครื่องมือระงับบัญชี และการแบ่งความเสียหายระหว่างผู้เสียหายกับธนาคาร ข้อสรุปของหัวข้อนี้ย้อนกลับมาที่มาตรา ๖ มาตรา ๗ และมาตรา ๘/๑๐ ของพระราชกำหนดไทย

อังกฤษ Fraud Act 2006 (พระราชบัญญัติการฉ้อฉล ค.ศ. 2006) section 2 กำหนดความผิดฐานฉ้อฉลโดยการแสดงข้อความเท็จ เมื่อบุคคล "dishonestly makes a false representation" (แสดงข้อความเท็จโดยไม่สุจริต) และมุ่งหมายจะได้ประโยชน์หรือทำให้ผู้อื่นเสียหายหรือเสี่ยงต่อความเสียหาย[ต่างประเทศ ๑] ความผิดสำเร็จตั้งแต่แสดงข้อความเท็จโดยมีเจตนาพิเศษ ไม่ต้องรอให้ได้ทรัพย์สินไป ต่างจากมาตรา ๓๔๑ ของไทยที่ต้องได้ไปซึ่งทรัพย์สิน ส่วนการระงับบัญชี Proceeds of Crime Act 2002 (พระราชบัญญัติทรัพย์สินจากการกระทำความผิด ค.ศ. 2002) section 303Z1 และ section 303Z3 ให้ศาลออกคำสั่งระงับบัญชี (account freezing order) ได้เมื่อมีเหตุอันสมควรสงสัยว่าเงินในบัญชีเป็นทรัพย์สินที่เรียกคืนได้หรือมุ่งใช้ในการกระทำที่ผิดกฎหมาย และ section 303Z3(4) จำกัดระยะเวลาของคำสั่งไม่เกินสองปี[ต่างประเทศ ๒] ระบบอังกฤษจึงให้ศาลเป็นผู้สั่งระงับในระยะยาว ขณะที่ระบบไทยให้ธนาคารระงับทันทีในระยะสั้นเจ็ดวันแล้วส่งต่อให้เจ้าพนักงาน

ประเด็นความรับผิดของธนาคาร ศาลสูงสุดสหราชอาณาจักรวินิจฉัยในคดี Philipp v Barclays Bank UK PLC [2023] UKSC 25 ว่าเมื่อลูกค้าเป็นผู้สั่งโอนเงินเองเพราะถูกหลอก (authorised push payment fraud หรือการหลอกให้ผู้เสียหายสั่งโอนเอง) หน้าที่ระมัดระวังแบบ Quincecare ซึ่งใช้กับคำสั่งที่ตัวแทนของลูกค้าออกโดยทุจริต ไม่ขยายมาใช้ และหน้าที่พื้นฐานของธนาคารคือปฏิบัติตามคำสั่งของลูกค้า[ต่างประเทศ ๓] คดีนี้ผู้เสียหายถูกหลอกโดยผู้แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานกำกับดูแล ให้โอนเงิน ๗๐๐,๐๐๐ ปอนด์ไปยังบัญชีในต่างประเทศ ซึ่งใกล้เคียงกับข้อเท็จจริงของแก๊งคอลเซ็นเตอร์ที่แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐในไทย ผลของคำพิพากษาคือผู้เสียหายในอังกฤษเรียกให้ธนาคารรับผิดตามกฎหมายทั่วไปได้ยาก

เยอรมนี Strafgesetzbuch (ประมวลกฎหมายอาญาเยอรมัน เรียกย่อว่า StGB) § 263 ความผิดฐานฉ้อโกง (Betrug) ลงโทษผู้ที่มุ่งหมายให้ตนหรือบุคคลที่สามได้ประโยชน์ในทรัพย์สินโดยมิชอบ ทำให้ทรัพย์สินของผู้อื่นเสียหายโดยการก่อหรือคงไว้ซึ่งความสำคัญผิดด้วยการแสดงข้อเท็จจริงเท็จหรือบิดเบือนหรือปกปิดข้อเท็จจริง มีโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับ วรรค (2) ลงโทษการพยายาม และวรรค (3) เพิ่มโทษเป็นจำคุกหกเดือนถึงสิบปีในกรณีร้ายแรง เช่น กระทำเป็นอาชีพหรือเป็นสมาชิกของกลุ่มที่รวมตัวกันฉ้อโกงต่อเนื่อง หรือมุ่งทำให้คนจำนวนมากเสี่ยงต่อการสูญเสียทรัพย์สิน[ต่างประเทศ ๔] โครงสร้างนี้ใกล้เคียงกับมาตรา ๓๔๑ และมาตรา ๓๔๓ ของไทย แต่เยอรมนีใช้ "ความเสียหายต่อทรัพย์สิน" (Vermögensschaden) เป็นองค์ประกอบผล ขณะที่ไทยใช้การได้ไปซึ่งทรัพย์สิน

สหรัฐอเมริกา 18 U.S.C. § 1343 (ประมวลกฎหมายสหรัฐ ลักษณะ 18 มาตรา 1343 ความผิดฐานฉ้อโกงผ่านการสื่อสารทางสาย หรือ wire fraud) ลงโทษผู้ที่วางแผนฉ้อโกงหรือมุ่งได้เงินหรือทรัพย์สินด้วยข้ออ้างอันเป็นเท็จ และส่งหรือทำให้มีการส่งข้อความหรือสัญญาณทางสาย วิทยุ หรือโทรทัศน์ในการค้าระหว่างมลรัฐหรือระหว่างประเทศเพื่อดำเนินแผนนั้น มีโทษปรับหรือจำคุกไม่เกินยี่สิบปี[ต่างประเทศ ๕] องค์ประกอบสำคัญคือ "scheme or artifice to defraud" (แผนการฉ้อโกง) และการใช้ช่องทางสื่อสาร ไม่ต้องพิสูจน์ว่าผู้เสียหายสูญเสียทรัพย์สินแล้ว ซึ่งใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ ของไทยมากกว่ามาตรา ๓๔๑

ประเด็นไทยอังกฤษเยอรมนีสหรัฐอเมริกา (ระดับสหพันธรัฐ)
ฐานความผิดหลักป.อ. มาตรา ๓๔๑ ๓๔๓ และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔Fraud Act 2006 s.2StGB § 26318 U.S.C. § 1343
ต้องได้ทรัพย์สินไปหรือไม่ต้องได้ไป (มาตรา ๓๔๑)ไม่ต้องต้องมีความเสียหายต่อทรัพย์สินไม่ต้อง
อัตราโทษสูงสุดของฐานหลักจำคุก ๓ ปี (ประชาชน ๕ ปี)ตามบทกำหนดโทษของพระราชบัญญัติจำคุก ๕ ปี (กรณีร้ายแรง ๑๐ ปี)จำคุก ๒๐ ปี
ผู้สั่งระงับบัญชีธนาคารระงับทันที ๗ วัน แล้วเจ้าพนักงานดำเนินการ (พ.ร.ก. มาตรา ๖ ๗)ศาล ไม่เกิน ๒ ปี (POCA s.303Z3)ไม่ได้เปรียบเทียบในหน้านี้ไม่ได้เปรียบเทียบในหน้านี้
ความรับผิดของธนาคารมีส่วนร่วมรับผิดชอบ เว้นแต่พิสูจน์ว่าปฏิบัติตามมาตรฐาน (พ.ร.ก. มาตรา ๘/๑๐)หน้าที่ปฏิบัติตามคำสั่งลูกค้าเป็นหลัก (Philipp v Barclays)ไม่ได้เปรียบเทียบในหน้านี้ไม่ได้เปรียบเทียบในหน้านี้

เมื่อย้อนกลับมาที่กฎหมายไทย การเปรียบเทียบนี้ชี้สามเรื่อง เรื่องแรก ฐานฉ้อโกงตามมาตรา ๓๔๑ ของไทยแคบกว่าอังกฤษและสหรัฐอเมริกาเพราะต้องได้ทรัพย์สินไป การหลอกลวงที่ยังไม่ได้เงินจึงต้องอาศัยการพยายามกระทำความผิดหรือพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ เรื่องที่สอง การให้ธนาคารระงับทันทีตามมาตรา ๗ เร็วกว่าระบบที่ต้องขอคำสั่งศาลก่อน แต่แลกกับกำหนดเวลาสั้นที่ต้องมีคำสั่งของพนักงานสอบสวนตามมาภายในเจ็ดวัน เรื่องที่สาม มาตรา ๘/๑๐ ของไทยวางหลักความรับผิดร่วมของธนาคารไว้ในกฎหมาย ซึ่งเป็นทางตรงข้ามกับผลของคดี Philipp v Barclays ในกฎหมายทั่วไปของอังกฤษ

มุมมองนิติเศรษฐศาสตร์และอาชญาวิทยาของการหลอกลวงออนไลน์และบัญชีม้า

นิติเศรษฐศาสตร์มองการกระทำความผิดเป็นการตัดสินใจที่ชั่งประโยชน์ที่คาดว่าจะได้กับโอกาสถูกจับและความหนักของโทษ กรอบนี้อธิบายได้ว่าทำไมพระราชกำหนด พ.ศ. ๒๕๖๖ ไม่ได้มุ่งที่ตัวผู้หลอกลวงซึ่งมักอยู่นอกประเทศ แต่มุ่งที่บัญชีปลายทางและเจ้าของบัญชีซึ่งอยู่ในเขตอำนาจและเป็นจุดที่เงินต้องผ่าน

Gary S. Becker เสนอแบบจำลองใน Crime and Punishment: An Economic Approach ว่าจำนวนความผิดขึ้นกับความน่าจะเป็นที่ผู้กระทำจะถูกลงโทษ ความหนักของโทษ และปัจจัยอื่น และนโยบายที่มีประสิทธิภาพต้องชั่งต้นทุนของการบังคับใช้กฎหมายกับความเสียหายที่ลดลงได้[ต่างประเทศ ๖] ในการหลอกลวงข้ามประเทศ ความน่าจะเป็นที่ผู้วางแผนจะถูกลงโทษในไทยต่ำมาก การเพิ่มโทษผู้วางแผนจึงมีผลยับยั้งน้อย ทางเลือกที่ได้ผลกว่าคือเพิ่มต้นทุนของ "ปัจจัยการผลิต" ที่ผู้หลอกลวงต้องใช้ในไทย ได้แก่ บัญชีรับเงินและเลขหมายโทรศัพท์ มาตรา ๙ และมาตรา ๑๐ ของพระราชกำหนดเพิ่มต้นทุนของการเปิดบัญชีให้ผู้อื่นใช้และการเป็นธุระจัดหาบัญชี และทำให้ค่าตอบแทนที่เจ้าของบัญชีเรียกสูงขึ้น ซึ่งลดกำไรของการหลอกลวงทั้งระบบ

ข้อพิจารณาที่ตามมาคือต้นทุนต่อผู้บริสุทธิ์ มาตรฐาน "ควรรู้" ในมาตรา ๙ และอำนาจระงับธุรกรรมทันทีตามมาตรา ๖ ลดต้นทุนการพิสูจน์ของรัฐ แต่เพิ่มความเสี่ยงที่ผู้ไม่รู้จะถูกระงับบัญชีหรือถูกดำเนินคดี ตัวบทจึงต้องมีกลไกถ่วงดุล ได้แก่ กำหนดเจ็ดวันและหน้าที่ยกเลิกการระงับในมาตรา ๖ วรรคสามและวรรคสี่ ช่องทางคัดค้านเก้าสิบวันในมาตรา ๘/๒ และการทบทวนโดยศาลแพ่ง กลไกเหล่านี้ทำงานได้ดีเพียงใดขึ้นกับว่าเจ้าพนักงานแจ้งผลตามกำหนดจริงหรือไม่

มาตรา ๘/๑๐ เป็นการจัดสรรความเสียหายตามแนวคิด "ผู้ที่ป้องกันความเสียหายได้ด้วยต้นทุนต่ำที่สุด" (least-cost avoider) ในวรรณกรรมนิติเศรษฐศาสตร์ ธนาคารและผู้ให้บริการโทรคมนาคมเห็นรูปแบบธุรกรรมและการใช้เลขหมายของลูกค้าจำนวนมาก จึงตรวจจับบัญชีม้าได้ถูกกว่าผู้เสียหายรายบุคคล เมื่อกฎหมายให้ผู้ให้บริการร่วมรับผิดเว้นแต่พิสูจน์ว่าปฏิบัติตามมาตรฐาน ผู้ให้บริการจะลงทุนในระบบป้องกันจนถึงระดับมาตรฐานที่หน่วยงานกำกับกำหนด ผลที่ได้จึงขึ้นกับว่ามาตรฐานนั้นตั้งไว้สูงพอหรือไม่ ซึ่งเป็นเหตุที่ผู้เสียหายควรขอให้ธนาคารแสดงเอกสารการปฏิบัติตามมาตรฐานเมื่อเรียกร้องตามมาตรา ๘/๑๐

ในทางอาชญาวิทยา บัญชีม้าทำหน้าที่เป็นชั้นของการซ่อนเงิน (layering) ก่อนเงินถูกถอนหรือแปลงเป็นสินทรัพย์ดิจิทัล การที่ฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๖๘ ขยายนิยาม "บัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์" ให้รวมบัญชีสินทรัพย์ดิจิทัลในมาตรา ๓ สอดคล้องกับเหตุผลท้ายพระราชกำหนดฉบับที่ ๒ ที่ระบุว่ามีการนำเงินจากอาชญากรรมทางเทคโนโลยีไปซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลจนตรวจสอบและระงับได้ยาก ข้อสรุปเชิงนโยบายคือเครื่องมือของไทยมุ่งที่จุดที่เงินต้องผ่านในประเทศ ได้แก่ บัญชี กระเป๋าสินทรัพย์ดิจิทัล และเลขหมายโทรศัพท์ ซึ่งเป็นจุดเดียวกับที่ผู้เสียหายใช้ติดตามเงินคืนตามมาตรา ๗ และมาตรา ๘/๒

คำถามที่พบบ่อยเรื่องอายัดบัญชี บัญชีม้า และการโดนโกงออนไลน์

คำถามในหัวข้อนี้มาจากคำค้นที่ผู้ค้นพิมพ์จริงเกี่ยวกับการอายัดบัญชีและบัญชีม้า คำตอบเป็นหลักทั่วไปตามพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๕๖๘ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๘๖ ๙๕ ๙๖ ๓๔๑ ๓๔๓ และ ๓๔๘ และคำพิพากษาที่อ้างไว้ในหน้านี้ ผลของแต่ละคดีขึ้นกับข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน

อายัดบัญชีคืออะไร

ในคดีหลอกลวงออนไลน์ คำว่าอายัดบัญชีหมายถึงการระงับการทำธุรกรรมตามพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๖ และมาตรา ๗ ซึ่งธนาคารต้องทำทันทีเมื่อผู้เสียหายแจ้งหรือเมื่อพบเหตุอันควรสงสัย และส่งข้อมูลให้ธนาคารผู้รับโอนทุกทอดระงับด้วย ต่างจากการอายัดทรัพย์สินตามคำสั่งศาลในคดีแพ่ง และต่างจากการยึดอายัดทรัพย์สินตามกฎหมายฟอกเงิน

โดนโกงออนไลน์ อายัดบัญชีคนร้ายได้อย่างไร

แจ้งธนาคารของตนเองที่ใช้โอนเงินออกไปทันที ธนาคารต้องระงับธุรกรรมและแจ้งธนาคารผู้รับโอนทุกทอดตามมาตรา ๗ จากนั้นร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมง ทางเว็บไซต์ thaipoliceonline.go.th สายด่วน ๑๔๔๑ หรือสถานีตำรวจแห่งใดก็ได้ตามมาตรา ๘ วรรคสอง และติดตามให้พนักงานสอบสวนมีคำสั่งระงับธุรกรรมต่อภายในเจ็ดวัน มิฉะนั้นธนาคารต้องยกเลิกการระงับ

โดนโกงออนไลน์ ได้เงินคืนไหม

ได้คืนเท่าที่ยังมีเงินเหลืออยู่ในบัญชีที่ถูกระงับหรือในทรัพย์สินของผู้ต้องรับผิด ช่องทางมีสี่ทาง คือ ยื่นคำร้องขอคืนเงินภายในเก้าสิบวันนับแต่ประกาศบัญชีในราชกิจจานุเบกษาตามมาตรา ๘/๒ ยื่นคำร้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในคดีอาญาตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๔๔/๑ ก่อนเริ่มสืบพยาน ฟ้องละเมิดตาม ป.พ.พ. มาตรา ๔๒๐ และเรียกให้ธนาคารหรือผู้ให้บริการร่วมรับผิดตามมาตรา ๘/๑๐ ซึ่งผู้ให้บริการยกเว้นได้ถ้าพิสูจน์ว่าปฏิบัติตามมาตรฐานป้องกันแล้ว

ถูกอายัดบัญชี ต้องทำอย่างไร

ตรวจกับธนาคารก่อนว่าถูกระงับตามฐานใด ถ้าเป็นมาตรา ๗ จากการแจ้งของผู้เสียหาย การระงับสิ้นไปเมื่อพนักงานสอบสวนไม่มีคำสั่งให้ระงับต่อภายในเจ็ดวัน ถ้าเป็นมาตรา ๖ ธนาคารระงับชั่วคราวได้ไม่เกินเจ็ดวัน และต้องยกเลิกเมื่อเจ้าพนักงานไม่แจ้งผลภายในกำหนด ถ้ามีคำสั่งระงับต่อหรือบัญชีถูกประกาศตามมาตรา ๘/๒ ให้ยื่นคำชี้แจงหรือคำร้องคัดค้านภายในเก้าสิบวันพร้อมหลักฐานที่มาของเงิน และไม่ควรโอนเงินที่ไม่ทราบที่มาออกจากบัญชี

ปลดอายัดบัญชีใช้เวลากี่วัน

ตัวบทไม่ได้กำหนดเวลาปลดเป็นจำนวนวันตายตัว แต่กำหนดเพดานของการระงับชั่วคราว คือการระงับตามมาตรา ๖ วรรคหนึ่งไม่เกินเจ็ดวัน และการระงับตามมาตรา ๗ สิ้นไปเมื่อพนักงานสอบสวนไม่มีคำสั่งภายในเจ็ดวันนับแต่ได้รับคำร้องทุกข์ ข้อยกเว้นคือเมื่อเจ้าพนักงานดำเนินการตามกฎหมายภายในกำหนด การระงับจะอยู่ต่อตามคำสั่งนั้น และถ้าบัญชีถูกประกาศตามมาตรา ๘/๒ ระยะเวลาขึ้นกับการพิจารณาคำร้องของคณะกรรมการธุรกรรม

บัญชีม้า โทษเท่าใด ติดคุกกี่ปี

ผู้เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีโดยรู้หรือควรรู้ว่าจะนำไปใช้กระทำความผิด มีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามพระราชกำหนด มาตรา ๙ ผู้เป็นธุระจัดหาหรือโฆษณาซื้อขายเช่ายืมบัญชีมีโทษจำคุกสองถึงห้าปีตามมาตรา ๑๐ และเจ้าของบัญชีอาจถูกลงโทษเป็นผู้สนับสนุนการฉ้อโกงตาม ป.อ. มาตรา ๘๖ ซึ่งมีโทษสองในสามของความผิดที่สนับสนุน ศาลลงโทษตามบทที่หนักที่สุดเมื่อเป็นกรรมเดียวตามมาตรา ๙๐

บัญชีม้ามีอายุความกี่ปี

ความผิดตามมาตรา ๙ และมาตรา ๑๐ ของพระราชกำหนดมีโทษจำคุกอย่างสูงสามปีและห้าปี จึงมีอายุความสิบปีนับแต่วันกระทำความผิดตาม ป.อ. มาตรา ๙๕ (๓) ทั้งสองฐานยอมความไม่ได้ กำหนดร้องทุกข์สามเดือนตามมาตรา ๙๖ จึงไม่ใช้บังคับ และถ้าฟ้องและได้ตัวมาศาลแล้วผู้กระทำหลบหนีจนเกินกำหนด ให้ถือว่าขาดอายุความตามมาตรา ๙๕ วรรคสอง

โดนแจ้งความว่าเป็นบัญชีม้า แต่ไม่รู้เรื่อง สู้คดีได้ไหม

สู้ได้ โดยประเด็นอยู่ที่องค์ประกอบด้านจิตใจ คือรู้หรือควรรู้หรือไม่ว่าบัญชีจะถูกนำไปใช้กระทำความผิดตามมาตรา ๙ และมีเจตนาช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกหรือไม่ตาม ป.อ. มาตรา ๘๖ หลักฐานที่ช่วยได้คือการใช้บัญชีเพื่อตนเองจริง การไม่ได้รับค่าตอบแทน และการแจ้งธนาคารหรือแจ้งความทันทีเมื่อรู้ แต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4920/2567 วินิจฉัยว่าการรับจ้างเปิดบัญชีแล้วมอบสมุดบัญชีให้ผู้อื่นเป็นเรื่องผิดปกติวิสัย และอ้างว่าถูกหลอกใช้ไม่ได้

ฉ้อโกงออนไลน์ ยอมความได้ไหม และต้องแจ้งความภายในกี่เดือน

ฉ้อโกงตาม ป.อ. มาตรา ๓๔๑ ยอมความได้ตามมาตรา ๓๔๘ และต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๙๖ ข้อยกเว้นคือฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา ๓๔๓ และความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ วรรคหนึ่ง (๑) ยอมความไม่ได้และไม่อยู่ใต้กำหนดสามเดือน แต่ยังต้องฟ้องภายในอายุความตามมาตรา ๙๕ ซึ่งคือสิบปีสำหรับความผิดที่มีโทษจำคุกกว่าหนึ่งปีถึงเจ็ดปี

พรก ไซเบอร์ 2568 เปลี่ยนอะไร

พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ เพิ่มนิยามบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ให้รวมบัญชีสินทรัพย์ดิจิทัล เพิ่มกระบวนการคืนเงินแก่ผู้เสียหาย จัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการเพื่อป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี และเพิ่มความรับผิดร่วมของสถาบันการเงิน ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ในมาตรา ๘/๑๐ ฐานข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแสดงฉบับรวมที่ใช้บังคับตั้งแต่ ๑๓ เมษายน ๒๕๖๘

แหล่งอ้างอิงกฎหมายต่างประเทศและนิติเศรษฐศาสตร์

ตัวบทต่างประเทศในหน้านี้สำนักงานเปิดอ่านจากเว็บไซต์ทางการของแต่ละประเทศ คำพิพากษาของศาลสูงสุดสหราชอาณาจักรอ่านจากหน้าคดีของศาลและสำเนาคำพิพากษาฉบับเต็มของหอจดหมายเหตุแห่งชาติสหราชอาณาจักร งานวิชาการอ่านจากหน้าของ National Bureau of Economic Research (สำนักวิจัยเศรษฐกิจแห่งชาติสหรัฐ) เมื่อ 24 ตุลาคม 2569 ข้อความภาษาไทยข้างต้นเป็นการสรุปความของสำนักงาน ไม่ใช่คำแปลทางการ

  1. Fraud Act 2006 (c. 35), section 2 Fraud by false representation — legislation.gov.uk ตรวจถ้อยคำฉบับปัจจุบันเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  2. Proceeds of Crime Act 2002 (c. 29), section 303Z1 Application for account freezing order และ section 303Z3 Making of account freezing order — legislation.gov.uk ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  3. Philipp v Barclays Bank UK PLC [2023] UKSC 25 (judgment of 12 July 2023, Lord Leggatt with whom the other Justices agreed) — supremecourt.uk (หน้าคดี UKSC/2022/0075) และ caselaw.nationalarchives.gov.uk อ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  4. Strafgesetzbuch (StGB) § 263 Betrug — gesetze-im-internet.de (Bundesministerium der Justiz) ตรวจถ้อยคำภาษาเยอรมันเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  5. 18 U.S.C. § 1343 Fraud by wire, radio, or television — law.cornell.edu (Legal Information Institute) ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  6. Gary S. Becker, Crime and Punishment: An Economic Approach, ใน Gary S. Becker and William M. Landes (eds.), Essays in the Economics of Crime and Punishment (NBER, 1974) บทที่ 1 (ตีพิมพ์ครั้งแรกใน Journal of Political Economy, 1968) — nber.org อ่านหน้าบทเมื่อ 24 ตุลาคม 2569

ดาวน์โหลดบทความฉบับ PDF บนหัวกระดาษสำนักงาน

เชิงอรรถและแหล่งที่มา

  1. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๗ บัญญัติว่า “ในกรณีที่สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจได้รับแจ้งจากผู้เสียหายซึ่งเป็นผู้ถือบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ว่า ได้มีการทำธุรกรรมโดยบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวและเข้าข่ายเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจดังกล่าวมีหน้าที่ระงับการทำธุรกรรมนั้นไว้ชั่วคราว พร้อมทั้งนำข้อมูลเข้าสู่ระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ เพื่อให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอนทุกทอดทราบและระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ทันที และแจ้งให้ผู้เสียหายไปร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมง เมื่อมีการร้องทุกข์แล้ว ให้พนักงานสอบสวนแจ้งให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับการทำธุรกรรมไว้ทราบ และให้พนักงานสอบสวนพิจารณาดำเนินการเกี่ยวกับบัญชีเงินฝากและบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งความร้องทุกข์ หากไม่มีคำสั่งให้ระงับการทำธุรกรรมไว้ต่อไปภายในเวลาดังกล่าว ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจยกเลิกการระงับการทำธุรกรรมนั้น”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  2. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๘ บัญญัติว่า “การแจ้งข้อมูลหรือหลักฐานตามมาตรา ๖ และมาตรา ๗ จะกระทำทางโทรศัพท์หรือวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ในกรณีที่กระทำทางโทรศัพท์ ให้ผู้ได้รับแจ้งบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ลงลายมือชื่อผู้รับแจ้ง และวันเวลาที่ได้รับไว้เป็นหลักฐาน พร้อมทั้งส่งสำเนาให้ผู้แจ้งเก็บไว้เป็นหลักฐานด้วย การร้องทุกข์ในความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีจะกระทำต่อพนักงานสอบสวน ณ สถานีตำรวจแห่งใดในราชอาณาจักรหรือต่อกองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยีก็ได้ และจะร้องทุกข์โดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ โดยให้ถือว่าเป็นการร้องทุกข์โดยชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และในการสอบสวนหรือดำเนินการเกี่ยวกับการกระทำความผิดดังกล่าว ให้พนักงานสอบสวนที่รับคำร้องทุกข์ไม่ว่าประจำอยู่ที่ใดหรือพนักงานสอบสวนที่ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติกำหนด เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบมีอำนาจสอบสวนและดำเนินการเกี่ยวกับการกระทำความผิดดังกล่าวได้ไม่ว่าความผิดนั้นจะเกิดขึ้น ณ ที่ใดในราชอาณาจักร”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  3. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๙๖ บัญญัติว่า “ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ ในกรณีความผิดอันยอมความได้ ถ้าผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  4. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๘ บัญญัติว่า “ความผิดในหมวดนี้ นอกจากความผิดตามมาตรา ๓๔๓ เป็นความผิดอันยอมความได้”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  5. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๘/๒ บัญญัติว่า “เมื่อสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินได้ตรวจสอบรายงานตามมาตรา ๘/๑ แล้ว ให้ประกาศข้อมูลบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ของบุคคลซึ่งเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีในราชกิจจานุเบกษา และในประกาศดังกล่าว ให้แจ้งผู้เสียหายให้ยื่นคำร้องพร้อมแสดงหลักฐานแห่งความเสียหาย และแจ้งผู้ที่เกี่ยวข้องกับบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ ให้ยื่นคำร้องคัดค้านพร้อมแสดงหลักฐานว่าเงินในบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวไม่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ในกรณีการแจ้งผู้เสียหายนั้น หากทราบตัวผู้เสียหายที่ชัดเจนแน่นอน ให้แจ้งให้ผู้เสียหายนั้นทราบโดยตรงอีกทางหนึ่งด้วย เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบคำร้องตามวรรคหนึ่งแล้ว ให้พนักงานเจ้าหน้าที่เสนอเรื่องต่อคณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน และให้คณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินมีอำนาจสั่งคืนเงินให้แก่ผู้เสียหาย การแจ้ง การยื่นคำร้อง การตรวจสอบคำร้อง การเสนอเรื่อง และการพิจารณาคืนเงินให้แก่ผู้เสียหาย การแจ้งผลการพิจารณาต่อผู้เสียหายและผู้ที่เกี่ยวข้อง และวิธีการคืนเงินให้แก่ผู้เสียหาย ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข และระยะเวลาที่กำหนดในกฎกระทรวง ในกรณีที่ผู้เสียหายหรือผู้ที่เกี่ยวข้องไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของคณะกรรมการธุรกรรมตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ให้ยื่นคำร้องต่อศาลแพ่งภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งผลการพิจารณา และให้นำหมวด ๖ การดำเนินการเกี่ยวกับทรัพย์สินแห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. ๒๕๔๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลม คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ให้เป็นที่สุด”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. มาตรา ๘/๒ เพิ่มโดยพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ ตามเชิงอรรถของฐานข้อมูล ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  6. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๙ บัญญัติว่า “ผู้ใดเปิดหรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้บัญชีเงินฝาก บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ของตน โดยมิได้มีเจตนาใช้เพื่อตนหรือเพื่อกิจการที่ตนเกี่ยวข้องหรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้หรือยืมใช้เลขหมายโทรศัพท์สำหรับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ของตน ทั้งนี้ โดยประการที่รู้หรือควรรู้ว่าจะนำไปใช้ในการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือความผิดทางอาญาอื่นใด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  7. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๘๖ บัญญัติว่า “ผู้ใดกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือ หรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด แม้ผู้กระทำความผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกนั้นก็ตาม ผู้นั้นเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิด ต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุนนั้น”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  8. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๓ บัญญัติว่า “ในพระราชกำหนดนี้ “อาชญากรรมทางเทคโนโลยี” หมายความว่า การกระทำหรือพยายามกระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ เพื่อฉ้อโกง กรรโชก หรือรีดเอาทรัพย์บุคคลหนึ่งบุคคลใด หรือโดยประการที่น่าจะทำให้บุคคลอื่นเสียหาย หรือกระทำความผิดฐานฉ้อโกง กรรโชก หรือรีดเอาทรัพย์ โดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือ “สถาบันการเงิน” หมายความว่า ธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินของรัฐที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น ทั้งนี้ ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงิน “ผู้ประกอบธุรกิจ” หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจตามกฎหมายว่าด้วยระบบการชำระเงินและผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล “กระเป๋าสินทรัพย์ดิจิทัล” หมายความว่า ระบบที่ใช้ในการจัดเก็บสินทรัพย์ดิจิทัล (wallet) “บัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์” หมายความรวมถึงบัญชีสินทรัพย์ดิจิทัล”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. นิยามคำว่า ผู้ประกอบธุรกิจ แก้ไขเพิ่มเติม และนิยามคำว่า กระเป๋าสินทรัพย์ดิจิทัล และบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ เพิ่มโดยพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ ตามเชิงอรรถของฐานข้อมูล ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  9. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑ บัญญัติว่า “ผู้ใดโดยทุจริต หลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง และโดยการหลอกลวงดังว่านั้นได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม หรือทำให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สามทำ ถอนหรือทำลายเอกสารสิทธิ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานฉ้อโกง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  10. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๓ บัญญัติว่า “ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา ๓๔๑ ได้กระทำด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จต่อประชาชน หรือด้วยการปกปิดความจริง ซึ่งควรบอกให้แจ้งแก่ประชาชน ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าการกระทำความผิดดังกล่าวในวรรคแรก ต้องด้วยลักษณะดังกล่าวในมาตรา ๓๔๒ อนุมาตราหนึ่งอนุมาตราใดด้วย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตัดเครื่องหมายอัญประกาศปิดที่ค้างท้ายวรรคหนึ่งในฐานข้อมูลออก ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  11. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2659/2567 (ป.อ. มาตรา 91, 341, 343 ป.วิ.อ. มาตรา 195 วรรคสอง, 225 พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง (1), 14 วรรคสอง). ข้อความในคำพิพากษาฉบับย่อ: “โจทก์จึงบรรยายฟ้องไม่ครบองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนตาม ป.อ. มาตรา 343”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569 · ข้อจำกัด: อ่านจากฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มที่ระบบแสดง ผลของคดีผูกกับข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง · เพิ่ม 24 ต.ค. 2569 สำหรับหน้า /online-fraud/ (ค้นด้วยคำค้นและเลขคดี อ่านฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มบนระบบของศาลฎีกา)
  12. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๙๐ บัญญัติว่า “เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  13. พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๔ บัญญัติว่า “ผู้ใดกระทำความผิดที่ระบุไว้ดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (๑) โดยทุจริต หรือโดยหลอกลวง นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือนหรือปลอมไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน หรือข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน อันมิใช่การกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา (๒) นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือโครงสร้างพื้นฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะของประเทศ หรือก่อให้เกิดความตื่นตระหนกแก่ประชาชน (๓) นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ อันเป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักรหรือความผิดเกี่ยวกับการก่อการร้ายตามประมวลกฎหมายอาญา (๔) นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ ที่มีลักษณะอันลามกและข้อมูลคอมพิวเตอร์นั้นประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้ (๕) เผยแพร่หรือส่งต่อซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์โดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลคอมพิวเตอร์ตาม (๑) (๒) (๓) หรือ (๔) ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่ง (๑) มิได้กระทำต่อประชาชน แต่เป็นการกระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ผู้กระทำ ผู้เผยแพร่หรือส่งต่อซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ดังกล่าวต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้เป็นความผิดอันยอมความได้”ที่มา พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  14. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 4
  15. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 124/2535 (ป.อ. มาตรา 341). ข้อความในคำพิพากษาฉบับย่อ: “การกระทำของจำเลยจึงเป็นการกระทำผิดสัญญาในทางแพ่ง เท่านั้น หาเป็นความผิดอาญาฐานฉ้อโกงไม่”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569 · ข้อจำกัด: อ่านจากฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มที่ระบบแสดง ผลของคดีผูกกับข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง · เพิ่ม 24 ต.ค. 2569 สำหรับหน้า /online-fraud/ (ค้นด้วยคำค้นและเลขคดี อ่านฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มบนระบบของศาลฎีกา) · ไม่ใช่คดีซื้อขายออนไลน์ ใช้เพื่อแสดงหลักแยกเจตนาทุจริตขณะหลอกลวงออกจากการผิดสัญญา
  16. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2568 (ป.อ. มาตรา 341, 343 ป.วิ.อ. มาตรา 46, 47 พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 (1)). ข้อความในคำพิพากษาฉบับย่อ: “จำเลยไม่ส่งมอบชุดนอนจำนวนดังกล่าวให้แก่โจทก์ร่วมภายในเวลาที่ตกลงกัน จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569 · ข้อจำกัด: อ่านจากฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มที่ระบบแสดง ผลของคดีผูกกับข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง · เพิ่ม 24 ต.ค. 2569 สำหรับหน้า /online-fraud/ (ค้นด้วยคำค้นและเลขคดี อ่านฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มบนระบบของศาลฎีกา)
  17. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๖ บัญญัติว่า “ในกรณีที่สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจพบเหตุอันควรสงสัยเองหรือได้รับข้อมูลจากระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ใดถูกใช้หรืออาจถูกใช้ทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือการกระทำความผิดมูลฐานหรือความผิดฐานฟอกเงินตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ระงับการทำธุรกรรมและแจ้งสถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจที่รับโอนถัดไป พร้อมทั้งนำข้อมูลเข้าสู่ระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ เพื่อให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอนทุกทอดทราบและระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ทันทีเป็นการชั่วคราวไม่เกินเจ็ดวันนับแต่วันที่พบเหตุอันควรสงสัยหรือได้รับแจ้ง แล้วแต่กรณี เพื่อตรวจสอบความถูกต้องแท้จริง และแจ้งให้เจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินดำเนินการตรวจสอบ ในกรณีที่สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจได้รับแจ้งเหตุตามวรรคหนึ่งจากเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ระงับการทำธุรกรรม พร้อมทั้งนำข้อมูลเข้าสู่ระบบหรือกระบวนการเปิดเผยหรือแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรา ๔ เพื่อให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจผู้รับโอนทุกทอดทราบและระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ทันที แล้วแจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ เมื่อเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินตรวจสอบแล้ว ปรากฏพยานหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์นั้นถูกใช้ในการกระทำความผิด ให้ดำเนินการตามกฎหมายภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งการระงับการทำธุรกรรมตามวรรคหนึ่ง หรือแจ้งสถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจตามวรรคสอง หากไม่ปรากฏพยานหลักฐานที่เชื่อได้ว่าบัญชีเงินฝากหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์นั้นถูกใช้ในการกระทำความผิด ให้แจ้งผลการตรวจสอบให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจทราบเพื่อยกเลิกการระงับการทำธุรกรรมต่อไป เมื่อพ้นกำหนดเวลาตามวรรคสามแล้ว หากเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจดำเนินคดีอาญาหรือเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินไม่แจ้งผลการดำเนินการ ให้สถาบันการเงินหรือผู้ประกอบธุรกิจยกเลิกการระงับการทำธุรกรรมนั้น”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  18. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๒๓ บัญญัติว่า “ผู้เสียหายอาจร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้ คำร้องทุกข์นั้นต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ความผิดนั้นได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับและชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้ คำร้องทุกข์นี้จะทำเป็นหนังสือหรือร้องด้วยปากก็ได้ ถ้าเป็นหนังสือต้องมีวันเดือนปีและลายมือชื่อของผู้ร้องทุกข์ ถ้าร้องด้วยปาก ให้พนักงานสอบสวนบันทึกไว้ ลงวันเดือนปีและลงลายมือชื่อผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ในบันทึกนั้น”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  19. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๒๑ บัญญัติว่า “พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวนคดีอาญาทั้งปวง แต่ถ้าเป็นคดีความผิดต่อส่วนตัว ห้ามมิให้ทำการสอบสวน เว้นแต่จะมีคำร้องทุกข์ตามระเบียบ”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  20. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๙๕ บัญญัติว่า “ในคดีอาญา ถ้ามิได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในกำหนดดังต่อไปนี้ นับแต่วันกระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ (๑) ยี่สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกยี่สิบปี (๒) สิบห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าเจ็ดปีแต่ยังไม่ถึงยี่สิบปี (๓) สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งปีถึงเจ็ดปี (๔) ห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งเดือนถึงหนึ่งปี (๕) หนึ่งปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งเดือนลงมา หรือต้องระวางโทษอย่างอื่น ถ้าได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลแล้ว ผู้กระทำความผิดหลบหนีหรือวิกลจริต และศาลสั่งงดการพิจารณาไว้จนเกินกำหนดดังกล่าวแล้วนับแต่วันที่หลบหนีหรือวันที่ศาลสั่งงดการพิจารณา ก็ให้ถือว่าเป็นอันขาดอายุความเช่นเดียวกัน”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  21. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 485/2567 (ป.อ. มาตรา 96, 341 ป.วิ.อ. มาตรา 39 (6)). ข้อความในคำพิพากษาฉบับย่อ: “โจทก์จึงมีหน้าที่ต้องนำสืบให้ได้ความว่าการที่โจทก์นำคดีมาฟ้องเองนี้เป็นการฟ้องภายในอายุความดังกล่าว”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569 · ข้อจำกัด: อ่านจากฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มที่ระบบแสดง ผลของคดีผูกกับข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง · เพิ่ม 24 ต.ค. 2569 สำหรับหน้า /online-fraud/ (ค้นด้วยคำค้นและเลขคดี อ่านฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มบนระบบของศาลฎีกา)
  22. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๘/๒ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 5
  23. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ บัญญัติว่า “ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุได้รับอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือได้รับความเสื่อมเสียต่อเสรีภาพในร่างกายชื่อเสียงหรือได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลย ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ตนก็ได้ การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี และให้ถือว่าคำร้องดังกล่าวเป็นคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่งนั้น ทั้งนี้คำร้องดังกล่าวต้องแสดงรายละเอียดตามสมควรเกี่ยวกับความเสียหายและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่เรียกร้อง หากศาลเห็นว่าคำร้องนั้นยังขาดสาระสำคัญบางเรื่อง ศาลอาจมีคำสั่งให้ผู้ร้องแก้ไขคำร้องให้ชัดเจนก็ได้ คำร้องตามวรรคหนึ่งจะมีคำขอประการอื่นที่มิใช่คำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยในคดีอาญามิได้ และต้องไม่ขัดหรือแย้งกับคำฟ้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ และในกรณีที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการตามความในมาตรา ๔๓ แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ฐานข้อมูลแสดงวรรคสองและวรรคสามเป็นหลายบรรทัด สำนักงานรวมบรรทัดเป็นวรรคตามโครงตัวบทโดยไม่แก้ถ้อยคำ ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  24. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๒๐ บัญญัติว่า “ผู้ใดจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายถึงแก่ชีวิตก็ดี แก่ร่างกายก็ดี อนามัยก็ดี เสรีภาพก็ดี ทรัพย์สินหรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดก็ดี ท่านว่าผู้นั้นทำละเมิดจำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้น”ที่มา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  25. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๔๘ บัญญัติว่า “สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดนั้น ท่านว่าขาดอายุความเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่วันที่ผู้ต้องเสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน หรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำละเมิด แต่ถ้าเรียกร้องค่าเสียหายในมูลอันเป็นความผิดมีโทษตามกฎหมายลักษณะอาญา และมีกำหนดอายุความทางอาญายาวกว่าที่กล่าวมานั้นไซร้ ท่านให้เอาอายุความที่ยาวกว่านั้นมาบังคับ”ที่มา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  26. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1173/2566 (ป.อ. มาตรา 86). ข้อความในคำพิพากษาฉบับย่อ: “จึงมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนในความผิดดังกล่าวตาม ป.อ. มาตรา 86 และต้องร่วมรับผิดในส่วนแพ่งกับจำเลยที่ 1 ด้วย”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569 · ข้อจำกัด: อ่านจากฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มที่ระบบแสดง ผลของคดีผูกกับข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง · เพิ่ม 24 ต.ค. 2569 สำหรับหน้า /online-fraud/ (ค้นด้วยคำค้นและเลขคดี อ่านฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มบนระบบของศาลฎีกา)
  27. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 17
  28. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๗ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 1
  29. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๑๐ บัญญัติว่า “ผู้ใดเป็นธุระจัดหา โฆษณา หรือไขข่าวโดยประการใด ๆ เพื่อให้มีการซื้อ ขาย ให้เช่า หรือให้ยืม บัญชีเงินฝาก บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อใช้ในการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือความผิดทางอาญาอื่นใด ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงห้าปี หรือปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงห้าแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”ที่มา พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๘ (ฐานข้อมูลแสดงวันใช้บังคับฉบับรวม 13 เมษายน 2568) · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  30. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๘๓ บัญญัติว่า “ในกรณีความผิดใดเกิดขึ้นโดยการกระทำของบุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไป ผู้ที่ได้ร่วมกระทำความผิดด้วยกันนั้นเป็นตัวการ ต้องระวางโทษตามที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  31. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4920/2567 (ป.อ. มาตรา 83, 86, 342 (1), 343). ข้อความในคำพิพากษาฉบับย่อ: “การรับจ้างเปิดบัญชีแล้วมอบสมุดบัญชีเงินฝากให้บุคคลอื่นไปใช้เป็นเรื่องผิดปกติวิสัย ย่อมแสดงให้เห็นเจตนาร้ายของจำเลย”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านเมื่อ 24 ตุลาคม 2569 · ข้อจำกัด: อ่านจากฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มที่ระบบแสดง ผลของคดีผูกกับข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง · เพิ่ม 24 ต.ค. 2569 สำหรับหน้า /online-fraud/ (ค้นด้วยคำค้นและเลขคดี อ่านฉบับย่อและส่วนต้นของฉบับเต็มบนระบบของศาลฎีกา) · ข้อเท็จจริงเกิดก่อนพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 ใช้บังคับหรือไม่ ระบบไม่ได้แสดงในส่วนที่อ่าน ศาลจึงวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายอาญา
  32. พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๕ บัญญัติว่า “ผู้ใด (๑) โอน รับโอน หรือเปลี่ยนสภาพทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดเพื่อซุกซ่อนหรือปกปิดแหล่งที่มาของทรัพย์สินนั้น หรือเพื่อช่วยเหลือผู้อื่นไม่ว่าก่อน ขณะหรือหลังการกระทำความผิด มิให้ต้องรับโทษหรือรับโทษน้อยลงในความผิดมูลฐาน หรือ (๒) กระทำด้วยประการใด ๆ เพื่อปกปิดหรืออำพรางลักษณะที่แท้จริงการได้มา แหล่งที่ตั้ง การจำหน่าย การโอน การได้สิทธิใด ๆ ซึ่งทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด (๓) ได้มา ครอบครอง หรือใช้ทรัพย์สิน โดยรู้ในขณะที่ได้มา ครอบครอง หรือใช้ทรัพย์สินนั้นว่าเป็นทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด ผู้นั้นกระทำความผิดฐานฟอกเงิน”ที่มา พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. ๒๕๔๒ ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 24 ตุลาคม 2569
  33. พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. ๒๕๖๖ มาตรา ๙ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 6

ปรึกษาคดีอาญากับสำนักงาน

กรณีมีผู้ถูกจับหรือได้รับหมายเรียก ขอให้แจ้งชื่อผู้ถูกจับหรือผู้รับหมาย สถานีตำรวจ ข้อหา และวันนัด กรณีคดีอยู่ในศาลแล้ว ขอให้แจ้งชื่อศาล หมายเลขคดี และวันนัดถัดไป ข้อมูลของผู้ติดต่อเก็บเป็นความลับ และสำนักงานจะตรวจผลประโยชน์ขัดกันก่อนขอรับเอกสารในคดี

ช่องทางติดต่อสำนักงาน

โทรศัพท์
081 654 5922
LINE
@507btqsu
WhatsApp
+66 87 989 6536
อีเมล
contact@eksiamlegal.com
สำนักงาน
บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด
300/90 ถนนนวมินทร์ แขวงนวมินทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร 10240
ค่าบริการ
สำนักงานแจ้งขอบเขตงาน ผลส่งมอบ ระยะเวลา และค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
คิวอาร์โค้ดสำหรับเพิ่มบัญชี LINE Official ของสำนักงาน
LINE Official Accountปรึกษาทาง LINE @507btqsu
เปิดในแอป LINE
คิวอาร์โค้ดสำหรับติดต่อสำนักงานทาง WhatsApp
WhatsAppสำหรับผู้ติดต่อจากต่างประเทศ
เปิดใน WhatsApp

ส่งรายละเอียดเรื่องถึงสำนักงาน

ระบุข้อมูลเพิ่มเติม (ไม่บังคับ)

เรื่องที่ท่านเล่าจะเก็บเป็นความลับ ที่ปรึกษากฎหมายจะอ่านด้วยตนเอง และใช้ข้อมูลเพื่อติดต่อกลับเรื่องที่ท่านสอบถามเท่านั้น ตามนโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

หรือส่งอีเมลถึง contact@eksiamlegal.com