บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด · ที่ปรึกษากฎหมายอาญาและการดำเนินคดีอาญา

ส่วนที่หนึ่ง กระบวนพิจารณาคดีอาญา

อุทธรณ์ ฎีกา คดีอาญา และรอลงอาญา: กำหนดเวลา ข้อห้าม การรอการลงโทษ และเหตุบรรเทาโทษ

หน้านี้อธิบายการอุทธรณ์และฎีกาคดีอาญาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ได้แก่ กำหนดเวลาหนึ่งเดือน ข้อห้ามอุทธรณ์และฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง การขออนุญาต การแสดงตนของจำเลย และหลักห้ามเพิ่มโทษเมื่อจำเลยอุทธรณ์ฝ่ายเดียว รวมถึงการรอการลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ ถึง ๕๘ และเหตุบรรเทาโทษตามมาตรา ๗๘ ตัวบทคัดคำต่อคำจากฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย

สาระสำคัญ

  • อุทธรณ์คดีอาญาต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟัง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘1 และฎีกาต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ตามมาตรา ๒๑๖2
  • คดีที่อัตราโทษอย่างสูงจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง เว้นแต่จำเลยถูกลงโทษจำคุกหรือกักขังแทนโทษจำคุก ถูกลงโทษจำคุกแต่รอการลงโทษ ถูกรอการกำหนดโทษ หรือถูกปรับเกินหนึ่งพันบาท ตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ3
  • จำเลยที่ศาลพิพากษาให้จำคุกและไม่ได้ถูกคุมขัง ต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ มิฉะนั้นศาลสั่งไม่รับอุทธรณ์ เว้นแต่ได้รับการรอการลงโทษจำคุกหรือรับโทษครบแล้ว ตามมาตรา ๑๙๘ วรรคสามและวรรคสี่4
  • ถ้ามีเพียงจำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ศาลอุทธรณ์เพิ่มโทษจำเลยไม่ได้ เว้นแต่โจทก์อุทธรณ์ในทำนองนั้นด้วย ตามมาตรา ๒๑๒5
  • รอลงอาญา คือการที่ศาลพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด แต่รอการกำหนดโทษหรือกำหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้ ภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนดไม่เกินห้าปี ใช้ได้เมื่อศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือลงโทษปรับ และผู้นั้นเข้าเงื่อนไขเรื่องประวัติการรับโทษจำคุก ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖6
  • ศาลมีอำนาจลดโทษไม่เกินกึ่งหนึ่งเมื่อมีเหตุบรรเทาโทษ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๗๘ การลดโทษเป็นดุลพินิจของศาล ไม่ใช่การลดกึ่งหนึ่งโดยอัตโนมัติ7

อุทธรณ์และฎีกาคดีอาญา: ลำดับชั้นศาลและกำหนดเวลาหนึ่งเดือน

อุทธรณ์คดีอาญาคือการขอให้ศาลอุทธรณ์ตรวจคำพิพากษาของศาลชั้นต้น และฎีกาคือการขอให้ศาลฎีกาตรวจคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ ทั้งสองขั้นมีกำหนดเวลาหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาให้คู่ความฝ่ายนั้นฟัง และต้องยื่นที่ศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ และมาตรา ๒๑๖

หน้านี้เขียนสำหรับจำเลยและครอบครัวที่เพิ่งฟังคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ และต้องตัดสินใจว่าจะอุทธรณ์หรือฎีกาหรือไม่ รวมถึงผู้ที่ศาลพิพากษาให้รอการลงโทษและต้องการทราบผลของคำพิพากษานั้น คดียาเสพติดหลังคำพิพากษา เช่น พักการลงโทษและการลดวันต้องโทษ อธิบายไว้ในเว็บไซต์เฉพาะทางของสำนักงาน eksiamdruglaw.com

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓

คดีอุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งศาลชั้นต้นในข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายให้อุทธรณ์ไปยังศาลอุทธรณ์ เว้นแต่จะถูกห้ามอุทธรณ์โดยประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น

อุทธรณ์ทุกฉบับต้องระบุข้อเท็จจริงโดยย่อหรือข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างอิงเป็นลำดับ

มาตรา ๑๙๓ วางหลักว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้นอุทธรณ์ได้ทั้งในข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย เว้นแต่มีบทกฎหมายห้ามไว้ และอุทธรณ์ทุกฉบับต้องระบุข้อเท็จจริงโดยย่อหรือข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างเป็นลำดับ8 “ปัญหาข้อเท็จจริง” คือคำถามว่าเหตุการณ์เกิดขึ้นอย่างไร เช่น จำเลยเป็นผู้กระทำหรือไม่ พยานเบิกความน่าเชื่อเพียงใด ส่วน “ปัญหาข้อกฎหมาย” คือคำถามว่ากฎหมายใช้กับข้อเท็จจริงที่ศาลฟังมาแล้วอย่างไร เช่น การกระทำนั้นครบองค์ประกอบความผิดหรือไม่ หรือศาลลงโทษเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ การแยกสองประเภทนี้สำคัญ เพราะข้อห้ามอุทธรณ์และฎีกาส่วนใหญ่ห้ามเฉพาะปัญหาข้อเท็จจริง

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘

การยื่นอุทธรณ์ ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้นในกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟัง

ให้เป็นหน้าที่ศาลชั้นต้นตรวจอุทธรณ์ว่าควรจะรับส่งขึ้นไปยังศาลอุทธรณ์หรือไม่ ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ถ้าเห็นว่าไม่ควรรับให้จดเหตุผลไว้ในคำสั่งของศาลนั้นโดยชัดเจน

ในกรณีที่ตามคำพิพากษาจำเลยต้องรับโทษจำคุกหรือโทษสถานที่หนักกว่านั้นและจำเลยไม่ได้ถูกคุมขัง จำเลยจะยื่นอุทธรณ์ได้ต่อเมื่อแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ มิฉะนั้นให้ศาลมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์ ทั้งนี้ ประธานศาลฎีกาอาจออกข้อบังคับกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงตนของจำเลยก็ได้ ข้อบังคับนั้น เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้

ความในวรรคสามมิให้ใช้บังคับแก่กรณีที่จำเลยได้รับการรอการลงโทษจำคุก หรือรับโทษจำคุกตามคำพิพากษาครบถ้วนแล้ว

มาตรา ๑๙๘ มีสี่วรรค วรรคหนึ่งกำหนดให้ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟัง วรรคสองให้ศาลชั้นต้นตรวจอุทธรณ์ก่อนว่าควรรับส่งขึ้นไปยังศาลอุทธรณ์หรือไม่ และถ้าไม่รับต้องจดเหตุผลไว้ชัดเจน วรรคสามกำหนดว่าจำเลยที่ต้องคำพิพากษาให้จำคุกหรือโทษที่หนักกว่า และไม่ได้ถูกคุมขัง ต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ มิฉะนั้นศาลสั่งไม่รับอุทธรณ์ วรรคสี่ยกเว้นจำเลยที่ได้รับการรอการลงโทษจำคุก หรือรับโทษจำคุกครบถ้วนแล้ว9

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ ทวิ

เมื่อศาลชั้นต้นปฏิเสธไม่ยอมรับอุทธรณ์ ผู้อุทธรณ์อาจอุทธรณ์เป็นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลนั้นต่อศาลอุทธรณ์ได้ คำร้องเช่นนี้ให้ยื่นที่ศาลชั้นต้นภายในกำหนดสิบห้าวันนับแต่วันฟังคำสั่ง แล้วให้ศาลนั้นรีบส่งคำร้องเช่นว่านั้นไปยังศาลอุทธรณ์พร้อมด้วยอุทธรณ์ และคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้น

เมื่อศาลอุทธรณ์เห็นสมควรตรวจสำนวนเพื่อสั่งคำร้องเรื่องนั้น ก็ให้สั่งศาลชั้นต้นส่งมาให้

ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาคำร้องนั้นแล้วมีคำสั่งยืนตามคำปฏิเสธของศาลชั้นต้น หรือมีคำสั่งให้รับอุทธรณ์ คำสั่งนี้ให้เป็นที่สุดแล้วส่งไปให้ศาลชั้นต้นอ่าน

ถ้าศาลชั้นต้นไม่รับอุทธรณ์ ผู้อุทธรณ์ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไม่รับอุทธรณ์ได้ที่ศาลชั้นต้นภายในสิบห้าวันนับแต่วันฟังคำสั่ง ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยืนตามคำปฏิเสธหรือสั่งให้รับอุทธรณ์ และคำสั่งของศาลอุทธรณ์ในเรื่องนี้เป็นที่สุด10 กำหนดสิบห้าวันนี้สั้นกว่ากำหนดอุทธรณ์ จึงต้องติดตามคำสั่งรับหรือไม่รับอุทธรณ์ตั้งแต่วันที่ยื่น

ความเห็นของสำนักงาน

สำนักงานนับกำหนดหนึ่งเดือนจากวันที่ศาลอ่านคำพิพากษาให้จำเลยฟังจริง และวางแผนยื่นอุทธรณ์ให้เสร็จก่อนครบกำหนดอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ เพราะการยื่นต้องรวมการแสดงตนของจำเลยตามมาตรา ๑๙๘ วรรคสาม และการเตรียมคำร้องขอปล่อยชั่วคราวระหว่างอุทธรณ์ในวันเดียวกัน

ห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง: มาตรา ๑๙๓ ทวิ และการอนุญาตตามมาตรา ๑๙๓ ตรี

คดีที่อัตราโทษอย่างสูงตามกฎหมายเป็นจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริง ตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ แต่จำเลยยังอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้ในสี่กรณี คือถูกลงโทษจำคุกหรือกักขังแทนจำคุก ถูกลงโทษจำคุกแต่รอการลงโทษ ถูกพิพากษาว่ามีความผิดแต่รอการกำหนดโทษ หรือถูกปรับเกินหนึ่งพันบาท และในคดีที่ต้องห้าม ผู้พิพากษาหรืออธิบดีกรมอัยการอาจอนุญาตหรือรับรองให้อุทธรณ์ได้ตามมาตรา ๑๙๓ ตรี

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ทวิ

ห้ามมิให้อุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงในคดีซึ่งอัตราโทษอย่างสูงตามที่กฎหมายกำหนดไว้ให้จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เว้นแต่กรณีต่อไปนี้ให้จำเลยอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงได้

(๑) จำเลยต้องคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุกหรือให้ลงโทษกักขังแทนโทษจำคุก

(๒) จำเลยต้องคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุก แต่ศาลรอการลงโทษไว้

(๓) ศาลพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด แต่รอการกำหนดโทษไว้ หรือ

(๔) จำเลยต้องคำพิพากษาให้ลงโทษปรับเกินหนึ่งพันบาท

ข้อห้ามตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ วัดจาก “อัตราโทษอย่างสูงตามที่กฎหมายกำหนดไว้” ของฐานความผิด ไม่ใช่โทษที่ศาลลงจริง11 ตัวอย่างฐานความผิดที่อยู่ในเกณฑ์นี้ ได้แก่ ฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑ ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ12 และปลอมเอกสารตามมาตรา ๒๖๔ ซึ่งมีอัตราโทษเดียวกัน13 ข้อยกเว้นทั้งสี่อนุมาตราเป็นสิทธิของจำเลยเท่านั้น โจทก์ในคดีเหล่านี้ยังอยู่ใต้ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง

อนุมาตราผลของคำพิพากษาศาลชั้นต้นต่อจำเลย (คดีที่อยู่ใต้มาตรา ๑๙๓ ทวิ)จำเลยอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้หรือไม่
(๑)ลงโทษจำคุก หรือกักขังแทนจำคุกได้
(๒)ลงโทษจำคุก แต่รอการลงโทษได้
(๓)พิพากษาว่ามีความผิด แต่รอการกำหนดโทษได้
(๔)ลงโทษปรับเกินหนึ่งพันบาทได้
ไม่มีลงโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาทไม่ได้ เว้นแต่ได้รับอนุญาตหรือรับรองตามมาตรา ๑๙๓ ตรี
ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ตรี

ในคดีซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์ตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ ถ้าผู้พิพากษาคนใดซึ่งพิจารณาหรือลงชื่อในคำพิพากษาหรือทำความเห็นแย้งในศาลชั้นต้นพิเคราะห์เห็นว่าข้อความที่ตัดสินนั้นเป็นปัญหาสำคัญอันควรสู่ศาลอุทธรณ์และอนุญาตให้อุทธรณ์หรืออธิบดีกรมอัยการหรือพนักงานอัยการซึ่งอธิบดีกรมอัยการได้มอบหมายลงลายมือชื่อรับรองในอุทธรณ์ว่า มีเหตุอันควรที่ศาลอุทธรณ์จะได้วินิจฉัยก็ให้รับอุทธรณ์นั้นไว้พิจารณาต่อไป

มาตรา ๑๙๓ ตรี เปิดทางให้คดีที่ต้องห้ามอุทธรณ์ตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ ขึ้นสู่ศาลอุทธรณ์ได้สองทาง ทางแรกคือผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาหรือลงชื่อในคำพิพากษาหรือทำความเห็นแย้งในศาลชั้นต้น เห็นว่าเป็นปัญหาสำคัญอันควรสู่ศาลอุทธรณ์และอนุญาตให้อุทธรณ์ ทางที่สองคืออธิบดีกรมอัยการหรือพนักงานอัยการที่ได้รับมอบหมายลงลายมือชื่อรับรองในอุทธรณ์14 ทั้งสองทางเป็นอำนาจของผู้พิพากษาหรือพนักงานอัยการ จำเลยทำได้เพียงยื่นคำร้องขอให้ผู้พิพากษาพิจารณาอนุญาต พร้อมเหตุผลว่าเหตุใดจึงเป็นปัญหาสำคัญ

จำเลยอุทธรณ์ฝ่ายเดียว ศาลอุทธรณ์เพิ่มโทษไม่ได้: มาตรา ๒๑๒

ถ้ามีเพียงจำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย เว้นแต่โจทก์ได้อุทธรณ์ในทำนองนั้นด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๒ จำเลยจึงไม่เสี่ยงต่อโทษที่หนักขึ้นจากอุทธรณ์ของตนเอง ตราบที่โจทก์ไม่ได้อุทธรณ์ขอให้เพิ่มโทษ

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๒

คดีที่จำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ห้ามมิให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย เว้นแต่โจทก์จะได้อุทธรณ์ในทำนองนั้น

มาตรา ๒๑๒ คุ้มครองจำเลยที่อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ยังมีอำนาจยืน แก้ หรือยกคำพิพากษาตามที่เห็นสมควร แต่การแก้ต้องไม่เป็นการเพิ่มโทษจำเลย เว้นแต่โจทก์ได้อุทธรณ์ในทำนองนั้น15 การตัดสินใจอุทธรณ์ของจำเลยจึงต้องดูด้วยว่าโจทก์อุทธรณ์หรือไม่ ซึ่งทราบได้เมื่อโจทก์ยื่นอุทธรณ์ภายในกำหนดหนึ่งเดือนของโจทก์เอง

ความเห็นของสำนักงาน

ในคดีที่ศาลชั้นต้นรอการลงโทษแล้ว สำนักงานชั่งประโยชน์ของการอุทธรณ์ข้อเท็จจริงเพื่อขอให้ยกฟ้อง กับความเสี่ยงที่โจทก์จะอุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษ ถ้าโจทก์อุทธรณ์ในทำนองนั้น มาตรา ๒๑๒ ไม่คุ้มครองจำเลย และศาลอุทธรณ์มีอำนาจพิพากษาให้ไม่รอการลงโทษได้ตามอุทธรณ์ของโจทก์

ฎีกาคดีอาญา: กำหนดเวลา ข้อห้ามตามมาตรา ๒๑๘ ถึง ๒๒๐ และการอนุญาตตามมาตรา ๒๒๑

ฎีกาคดีอาญาต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ตามมาตรา ๒๑๖ และมีข้อห้ามสามกลุ่ม คือห้ามฎีกาข้อเท็จจริงเมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้เล็กน้อยตามมาตรา ๒๑๘ ห้ามฎีกาข้อเท็จจริงเมื่อโทษทั้งสองชั้นศาลไม่เกินจำคุกสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาทตามมาตรา ๒๑๙ และห้ามฎีกาทุกปัญหาเมื่อศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์ตามมาตรา ๒๒๐ คดีที่ต้องห้ามขึ้นสู่ศาลฎีกาได้เมื่อผู้พิพากษาอนุญาตหรืออธิบดีกรมอัยการรับรองตามมาตรา ๒๒๑

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๖

ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๒๑๗ ถึง ๒๒๑ คู่ความมีอำนาจฎีกาคัดค้านคำพิพากษา หรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ภายในหนึ่งเดือน นับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้คู่ความฝ่ายที่ฎีกาฟัง

ฎีกานั้น ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้น และให้นำบทบัญญัติในมาตรา ๑๙๘ มาตรา ๒๐๐ และมาตรา ๒๐๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

มาตรา ๒๑๖ กำหนดกำหนดเวลาฎีกาหนึ่งเดือน และให้ยื่นต่อศาลชั้นต้น โดยนำมาตรา ๑๙๘ มาตรา ๒๐๐ และมาตรา ๒๐๑ มาใช้โดยอนุโลม16 ผลคือหลักเรื่องการตรวจรับและการแสดงตนของจำเลยตามมาตรา ๑๙๘ ใช้กับการยื่นฎีกาด้วยโดยอนุโลม17

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๘

ในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย และให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปี หรือปรับหรือทั้งจำทั้งปรับ แต่โทษจำคุกไม่เกินห้าปี ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง

ในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อยและให้ลงโทษจำคุกจำเลยเกินห้าปี ไม่ว่าจะมีโทษอย่างอื่นด้วยหรือไม่ ห้ามมิให้โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๙

ในคดีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง แต่ข้อห้ามนี้มิให้ใช้แก่จำเลยในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเพิ่มเติมโทษจำเลย

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๐

ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในคดีที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์

มาตราสภาพของคดีเมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษาสิ่งที่ห้าม
๒๑๘ วรรคหนึ่งศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้เล็กน้อย และลงโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับ หรือทั้งจำทั้งปรับแต่จำคุกไม่เกินห้าปีคู่ความทั้งสองฝ่ายฎีกาข้อเท็จจริง
๒๑๘ วรรคสองศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้เล็กน้อย และลงโทษจำคุกเกินห้าปีโจทก์ฎีกาข้อเท็จจริง (ข้อห้ามตามวรรคนี้ไม่ใช้กับจำเลย)
๒๑๙ศาลชั้นต้นลงโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท และศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษไม่เกินนั้นคู่ความทั้งสองฝ่ายฎีกาข้อเท็จจริง เว้นแต่จำเลยเมื่อศาลอุทธรณ์แก้มากและเพิ่มโทษ
๒๒๐ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์คู่ความฎีกาทุกปัญหา

ข้อห้ามในตารางนำมาจากมาตรา ๒๑๘ มาตรา ๒๑๙ และมาตรา ๒๒๐181920 มาตรา ๒๑๘ และมาตรา ๒๑๙ ห้ามเฉพาะปัญหาข้อเท็จจริง คู่ความจึงยังฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายได้ ส่วนมาตรา ๒๒๐ ห้ามฎีกาไม่ว่าในปัญหาใด เมื่อศาลสองชั้นยกฟ้องโจทก์ตรงกัน

ข้อห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ปิดทางฎีกาทั้งหมด คู่ความยังฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายได้ เช่น ข้อโต้แย้งว่าการกระทำที่ศาลฟังมาไม่ครบองค์ประกอบความผิด หรือศาลใช้บทกฎหมายผิด และสำหรับปัญหาข้อเท็จจริงในคดีที่ต้องห้าม ยังมีช่องทางขออนุญาตหรือขอให้รับรองตามมาตรา ๒๒๑

ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๑

ในคดีซึ่งห้ามฎีกาไว้โดยมาตรา ๒๑๘, ๒๑๙ และ ๒๒๐ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ถ้าผู้พิพากษาคนใดซึ่งพิจารณา หรือลงชื่อในคำพิพากษาหรือทำความเห็นแย้งในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์พิเคราะห์เห็นว่าข้อความที่ตัดสินนั้นเป็นปัญหาสำคัญอันควรสู่ศาลสูงสุดและอนุญาตให้ฎีกา หรืออธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองในฎีกาว่ามีเหตุอันควรที่ศาลสูงสุดจะได้วินิจฉัย ก็ให้รับฎีกานั้นไว้พิจารณาต่อไป

มาตรา ๒๒๑ ใช้หลักเดียวกับมาตรา ๑๙๓ ตรี คดีที่ต้องห้ามฎีกาตามมาตรา ๒๑๘ ๒๑๙ และ ๒๒๐ ขึ้นสู่ศาลฎีกาได้ เมื่อผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาหรือลงชื่อในคำพิพากษาหรือทำความเห็นแย้งในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ เห็นว่าเป็นปัญหาสำคัญอันควรสู่ศาลสูงสุดและอนุญาตให้ฎีกา หรืออธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองในฎีกา21 ฝ่ายจำเลยจึงต้องยื่นคำร้องขออนุญาตพร้อมฎีกา และแสดงเหตุผลว่าปัญหาที่ฎีกาสำคัญอย่างไร

ความเห็นของสำนักงาน

ก่อนรับทำฎีกา สำนักงานตรวจคำพิพากษาของศาลทั้งสองชั้นเทียบกับตารางข้างต้นก่อน ถ้าคดีต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริง สำนักงานจะเขียนฎีกาเฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย หรือยื่นคำร้องขออนุญาตตามมาตรา ๒๒๑ ควบคู่ไป และแจ้งลูกความเป็นลายลักษณ์อักษรว่าการรับฎีกาในกรณีหลังเป็นอำนาจของผู้พิพากษา ไม่ใช่สิ่งที่สำนักงานรับรองผลได้

รอลงอาญาคืออะไร: รอการลงโทษและรอการกำหนดโทษตามมาตรา ๕๖

รอลงอาญาเป็นคำที่ใช้เรียกการที่ศาลพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด แต่รอการกำหนดโทษ หรือกำหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ เพื่อให้โอกาสกลับตัวภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนดไม่เกินห้าปีนับแต่วันพิพากษา ผู้ที่ได้รับการรอการลงโทษไม่ต้องเข้าเรือนจำในขณะนั้น แต่ศาลอาจกำหนดเงื่อนไขคุมความประพฤติ และถ้าผิดเงื่อนไขหรือกระทำความผิดใหม่ตามที่กฎหมายกำหนด ศาลมีอำนาจลงโทษที่รอไว้

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖

ผู้ใดกระทำความผิดซึ่งมีโทษจำคุกหรือปรับ และในคดีนั้นศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกินห้าปีไม่ว่าจะลงโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตามหรือลงโทษปรับ ถ้าปรากฏว่าผู้นั้น

(๑) ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน หรือ

(๒) เคยรับโทษจำคุกมาก่อนแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ หรือเป็นโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือ

(๓) เคยรับโทษจำคุกมาก่อนแต่พ้นโทษจำคุกมาแล้วเกินกว่าห้าปี แล้วมากระทำความผิดอีก โดยความผิดในครั้งหลังเป็นความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ

และเมื่อศาลได้คำนึงถึงอายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ และสิ่งแวดล้อมของผู้นั้น หรือสภาพความผิด หรือการรู้สึกความผิด และพยายามบรรเทาผลร้ายที่เกิดขึ้น หรือเหตุอื่นอันควรปรานีแล้ว ศาลจะพิพากษาว่าผู้นั้นมีความผิดแต่รอการกำหนดโทษหรือกำหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้ ไม่ว่าจะเป็นโทษจำคุกหรือปรับอย่างหนึ่งอย่างใดหรือทั้งสองอย่าง เพื่อให้โอกาสกลับตัวภายในระยะเวลาที่ศาลจะได้กำหนดแต่ต้องไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่ศาลพิพากษา โดยจะกำหนดเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติของผู้นั้นด้วยหรือไม่ก็ได้

เงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติของผู้กระทำความผิดตามวรรคหนึ่ง ศาลอาจกำหนดข้อเดียวหรือหลายข้อตามควรแก่กรณีได้ ดังต่อไปนี้

(๑) ให้ไปรายงานตัวต่อเจ้าพนักงานที่ศาลระบุไว้เป็นครั้งคราว เพื่อเจ้าพนักงานจะได้สอบถาม แนะนำ ช่วยเหลือ หรือตักเตือนตามที่เห็นสมควรในเรื่องความประพฤติและการประกอบอาชีพ หรือจัดให้กระทำกิจกรรมบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์

(๒) ให้ฝึกหัดหรือทำงานอาชีพอันเป็นกิจจะลักษณะ

(๓) ให้ละเว้นการคบหาสมาคมหรือการประพฤติใดอันอาจนำไปสู่การกระทำความผิดในทำนองเดียวกันอีก

(๔) ให้ไปรับการบำบัดรักษาการติดยาเสพติดให้โทษ ความบกพร่องทางร่างกายหรือจิตใจ หรือความเจ็บป่วยอย่างอื่น ณ สถานที่และตามระยะเวลาที่ศาลกำหนด

(๕) ให้เข้ารับการฝึกอบรม ณ สถานที่และตามระยะเวลาที่ศาลกำหนด

(๖) ห้ามออกนอกสถานที่อยู่อาศัย หรือห้ามเข้าในสถานที่ใดในระหว่างเวลาที่ศาลกำหนด ทั้งนี้ จะใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์หรืออุปกรณ์อื่นใดที่สามารถใช้ตรวจสอบหรือจำกัดการเดินทางด้วยก็ได้

(๗) ให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือเยียวยาความเสียหายโดยวิธีอื่นให้แก่ผู้เสียหายตามที่ผู้กระทำความผิดและผู้เสียหายตกลงกัน

(๘) ให้แก้ไขฟื้นฟูหรือเยียวยาความเสียหายที่เกิดแก่ทรัพยากรธรรมชาติ หรือสิ่งแวดล้อม หรือชดใช้ค่าเสียหายเพื่อการดังกล่าว

(๙) ให้ทำทัณฑ์บนโดยกำหนดจำนวนเงินตามที่ศาลเห็นสมควรว่าจะไม่ก่อเหตุร้าย หรือก่อให้เกิดภยันตรายแก่บุคคลอื่นหรือทรัพย์สิน

(๑๐) เงื่อนไขอื่น ๆ ตามที่ศาลเห็นสมควรกำหนดเพื่อแก้ไข ฟื้นฟู หรือป้องกันมิให้ผู้กระทำความผิดกระทำหรือมีโอกาสกระทำความผิดขึ้นอีก หรือเงื่อนไขในการเยียวยาผู้เสียหายตามที่เห็นสมควร

เงื่อนไขตามที่ศาลได้กำหนดตามความในวรรคสองนั้น ถ้าภายหลังความปรากฏแก่ศาลตามคำขอของผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้น พนักงานอัยการหรือเจ้าพนักงานว่าพฤติการณ์ที่เกี่ยวแก่การควบคุมความประพฤติของผู้กระทำความผิดได้เปลี่ยนแปลงไป เมื่อศาลเห็นสมควรศาลอาจแก้ไขเพิ่มเติมหรือเพิกถอนข้อหนึ่งข้อใดเสียก็ได้ หรือจะกำหนดเงื่อนไขข้อใดตามที่กล่าวในวรรคสองที่ศาลยังมิได้กำหนดไว้เพิ่มเติมขึ้นอีกก็ได้ หรือถ้ามีการกระทำผิดทัณฑ์บนให้นำบทบัญญัติมาตรา ๔๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

มาตรา ๕๖ วรรคหนึ่งมีเงื่อนไขสามชั้น ชั้นแรกคือความผิดมีโทษจำคุกหรือปรับ และในคดีนั้นศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือลงโทษปรับ ชั้นที่สองคือประวัติของผู้กระทำ ได้แก่ ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน หรือเคยรับโทษจำคุกแต่เป็นความผิดที่กระทำโดยประมาท ความผิดลหุโทษ หรือโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือพ้นโทษจำคุกมาเกินห้าปีแล้วมากระทำความผิดโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ ชั้นที่สามคือศาลคำนึงถึงอายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ สิ่งแวดล้อม สภาพความผิด การรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย หรือเหตุอื่นอันควรปรานี22

ถ้อยคำ “ศาลจะพิพากษา ... ก็ได้” แสดงว่าการรอการลงโทษเป็นดุลพินิจของศาล แม้ผู้กระทำจะเข้าเงื่อนไขครบ ศาลยังมีอำนาจไม่รอการลงโทษได้ คำขอให้รอการลงโทษจึงต้องเสนอข้อเท็จจริงตามรายการที่มาตรา ๕๖ ให้ศาลคำนึงถึง เช่น หลักฐานการทำงาน การดูแลครอบครัว การชดใช้ความเสียหายแก่ผู้เสียหาย และการเข้ารับการบำบัด

รอลงอาญา ๒ ปี คืออะไร

“รอการลงโทษสองปี” หมายความว่าศาลกำหนดระยะเวลาให้โอกาสกลับตัวสองปีนับแต่วันพิพากษา ระยะเวลานี้ศาลกำหนดได้ไม่เกินห้าปีตามมาตรา ๕๖ วรรคหนึ่ง23 ระยะเวลารอการลงโทษไม่ใช่โทษจำคุก และไม่ใช่ระยะเวลาที่ต้องอยู่ในเรือนจำ

เงื่อนไขคุมความประพฤติ

มาตรา ๕๖ วรรคสองให้ศาลกำหนดเงื่อนไขคุมความประพฤติข้อเดียวหรือหลายข้อ เช่น ให้ไปรายงานตัวต่อเจ้าพนักงานเป็นครั้งคราว ให้ทำกิจกรรมบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์ ให้ละเว้นการคบหาสมาคมหรือการประพฤติที่อาจนำไปสู่การกระทำความผิดอีก ให้ไปรับการบำบัดรักษา ให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้เสียหายตามที่ตกลงกัน หรือห้ามออกนอกสถานที่อยู่อาศัยโดยอาจใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ตรวจสอบ และวรรคสามให้ศาลแก้ไข เพิ่มเติม หรือเพิกถอนเงื่อนไขได้เมื่อพฤติการณ์เปลี่ยนไป24

รอลงอาญาแล้ว ต้องติดคุกเมื่อใด

การรอการลงโทษไม่ได้ยกเลิกโทษทันที โทษที่ศาลรอไว้ยังอาจถูกนำมาใช้ได้ตลอดระยะเวลาที่ศาลกำหนด ประมวลกฎหมายอาญากำหนดเหตุไว้สองประการ ประการแรกคือผิดเงื่อนไขคุมความประพฤติ ตามมาตรา ๕๗ ประการที่สองคือกระทำความผิดอื่นจนศาลพิพากษาให้จำคุกในคดีหลัง ตามมาตรา ๕๘ เมื่อครบระยะเวลาโดยไม่มีเหตุทั้งสองประการ ผู้นั้นพ้นจากโทษในคดีนั้น

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๗

เมื่อความปรากฏแก่ศาลเอง หรือความปรากฏตามคำแถลงของพนักงานอัยการหรือเจ้าพนักงานว่า ผู้กระทำความผิดไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังที่ศาลกำหนดตามมาตรา ๕๖ ศาลอาจตักเตือนผู้กระทำความผิด หรือจะกำหนดการลงโทษที่ยังไม่ได้กำหนดหรือลงโทษซึ่งรอไว้นั้นก็ได้

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๘

เมื่อความปรากฏแก่ศาลเอง หรือความปรากฏตามคำแถลงของโจทก์หรือเจ้าพนักงานว่า ภายในเวลาที่ศาลกำหนดตามมาตรา ๕๖ ผู้ที่ถูกศาลพิพากษาได้กระทำความผิดอันมิใช่ความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ และศาลพิพากษาให้ลงโทษจำคุกสำหรับความผิดนั้น ให้ศาลที่พิพากษาคดีหลังกำหนดโทษที่รอการกำหนดไว้ในคดีก่อนบวกเข้ากับโทษในคดีหลัง หรือบวกโทษที่รอการลงโทษไว้ในคดีก่อนเข้ากับโทษในคดีหลัง แล้วแต่กรณี

แต่ถ้าภายในเวลาที่ศาลได้กำหนดตามมาตรา ๕๖ ผู้นั้นมิได้กระทำความผิดดังกล่าวมาในวรรคแรก ให้ผู้นั้นพ้นจากการที่จะถูกกำหนดโทษ หรือถูกลงโทษในคดีนั้น แล้วแต่กรณี

ผู้ที่ได้รับการรอการลงโทษอาจต้องรับโทษที่รอไว้ในสองกรณี กรณีแรกตามมาตรา ๕๗ คือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ศาลกำหนด ศาลมีอำนาจตักเตือน หรือกำหนดโทษหรือลงโทษที่รอไว้25 กรณีที่สองตามมาตรา ๕๘ วรรคหนึ่ง คือภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนด ผู้นั้นกระทำความผิดอื่นที่ไม่ใช่ความผิดโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ และศาลพิพากษาให้ลงโทษจำคุกในคดีหลัง ศาลในคดีหลังต้องนำโทษที่รอไว้ในคดีก่อนมาบวกกับโทษในคดีหลัง26

มาตรา ๕๘ วรรคสองกำหนดผลเมื่อพ้นระยะเวลาที่ศาลกำหนด ถ้าภายในระยะเวลาดังกล่าว ผู้นั้นไม่ได้กระทำความผิดตามวรรคหนึ่ง ผู้นั้นพ้นจากการที่จะถูกกำหนดโทษหรือถูกลงโทษในคดีนั้น27 ถ้อยคำนี้ทำให้พ้นจากโทษ แต่ไม่ได้ลบคำพิพากษาที่ว่าผู้นั้นมีความผิด การบันทึกหรือคัดแยกประวัติในทะเบียนของหน่วยงานรัฐเป็นไปตามระเบียบของหน่วยงานนั้น

ความเห็นของสำนักงาน

ผู้ที่ได้รับการรอการลงโทษควรจดวันครบระยะเวลาตามคำพิพากษา และเก็บหลักฐานการปฏิบัติตามเงื่อนไขทุกครั้ง เช่น ใบรับรายงานตัวและหลักฐานการชดใช้ค่าเสียหาย เพราะมาตรา ๕๗ ให้ศาลลงโทษที่รอไว้ได้เมื่อปรากฏว่าไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไข หลักฐานเหล่านี้เป็นพยานหลักฐานที่ใช้ชี้แจงต่อศาลได้ทันที

รับสารภาพลดโทษได้เท่าใด: เหตุบรรเทาโทษตามมาตรา ๗๘

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๗๘ ให้ศาลมีอำนาจลดโทษไม่เกินกึ่งหนึ่งของโทษที่จะลง เมื่อมีเหตุบรรเทาโทษ เช่น รู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย ลุแก่โทษต่อเจ้าพนักงาน หรือให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา คำว่า “ไม่เกินกึ่งหนึ่ง” และ “ถ้าศาลเห็นสมควร” แสดงว่าการลดโทษและสัดส่วนที่ลดเป็นดุลพินิจของศาล คำรับสารภาพไม่ได้ทำให้ได้ลดโทษกึ่งหนึ่งโดยอัตโนมัติ

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๗๘

เมื่อปรากฏว่ามีเหตุบรรเทาโทษ ไม่ว่าจะได้มีการเพิ่มหรือการลดโทษตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ หรือกฎหมายอื่นแล้วหรือไม่ ถ้าศาลเห็นสมควรจะลดโทษไม่เกินกึ่งหนึ่งของโทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดนั้นก็ได้

เหตุบรรเทาโทษนั้นได้แก่ผู้กระทำความผิดเป็นผู้โฉดเขลาเบาปัญญาตกอยู่ในความทุกข์อย่างสาหัส มีคุณความดีมาแต่ก่อน รู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้ายแห่งความผิดนั้น ลุแก่โทษต่อเจ้าพนักงานหรือให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา หรือเหตุอื่นที่ศาลเห็นว่ามีลักษณะทำนองเดียวกัน

มาตรา ๗๘ วรรคสองระบุเหตุบรรเทาโทษไว้หลายประการ ได้แก่ ผู้กระทำเป็นผู้โฉดเขลาเบาปัญญา ตกอยู่ในความทุกข์อย่างสาหัส มีคุณความดีมาแต่ก่อน รู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้ายแห่งความผิด ลุแก่โทษต่อเจ้าพนักงาน ให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา หรือเหตุอื่นที่ศาลเห็นว่ามีลักษณะทำนองเดียวกัน28 คำรับสารภาพในชั้นศาลอาจเป็นการให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา และการชดใช้ค่าเสียหายแก่ผู้เสียหายอาจเป็นการพยายามบรรเทาผลร้าย ศาลเป็นผู้ชั่งว่าเหตุเหล่านี้มีน้ำหนักเพียงใด

เหตุบรรเทาโทษตามมาตรา ๗๘ กับการรอการลงโทษตามมาตรา ๕๖ เป็นคนละเรื่องที่ใช้ร่วมกันได้ ศาลอาจลดโทษตามมาตรา ๗๘ ก่อน แล้วพิจารณาว่าโทษจำคุกที่เหลือไม่เกินห้าปีและเข้าเงื่อนไขของมาตรา ๕๖ หรือไม่29 ข้อเท็จจริงชุดเดียวกัน เช่น การชดใช้ความเสียหายและประวัติการทำงาน จึงใช้ได้ทั้งในคำขอลดโทษและคำขอรอการลงโทษ

ความเห็นของสำนักงาน

ในคดีที่จำเลยประสงค์จะรับสารภาพ สำนักงานจัดเตรียมคำแถลงประกอบคำรับสารภาพที่แสดงเหตุตามมาตรา ๗๘ และข้อเท็จจริงตามมาตรา ๕๖ พร้อมเอกสาร เช่น หลักฐานการชดใช้ความเสียหาย หนังสือรับรองการทำงาน และหลักฐานภาระครอบครัว แต่การตัดสินใจรับสารภาพเป็นของจำเลยเอง หลังได้รับคำอธิบายผลทางกฎหมายครบแล้ว

ขั้นตอนเมื่อจะอุทธรณ์หรือฎีกาคดีอาญา

จำเลยที่จะอุทธรณ์หรือฎีกาต้องดำเนินการตามลำดับ คือนับกำหนดหนึ่งเดือนจากวันอ่านคำพิพากษา ขอคัดคำพิพากษา ตรวจข้อห้ามอุทธรณ์หรือฎีกาของคดีตน เตรียมคำร้องขอปล่อยชั่วคราวระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกา และยื่นอุทธรณ์หรือฎีกาที่ศาลชั้นต้นพร้อมแสดงตนเมื่อกฎหมายกำหนด

  1. จดวันอ่านคำพิพากษาและวันครบกำหนดหนึ่งเดือน ตามมาตรา ๑๙๘ สำหรับอุทธรณ์ และมาตรา ๒๑๖ สำหรับฎีกา30
  2. ขอคัดคำพิพากษาและบันทึกคำเบิกความ เพื่อตรวจว่าศาลฟังข้อเท็จจริงอย่างไรและใช้กฎหมายใด
  3. ตรวจข้อห้าม ตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ สำหรับอุทธรณ์ และมาตรา ๒๑๘ ถึง ๒๒๐ สำหรับฎีกา และพิจารณาว่าต้องขออนุญาตหรือขอให้รับรองตามมาตรา ๑๙๓ ตรี หรือมาตรา ๒๒๑ หรือไม่31
  4. เตรียมคำร้องขอปล่อยชั่วคราวระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกา ในกรณีที่ศาลพิพากษาให้จำคุก ซึ่งอธิบายไว้ในหน้า ประกันตัวผู้ต้องหาและจำเลย
  5. เขียนอุทธรณ์หรือฎีกา ให้ระบุข้อเท็จจริงโดยย่อหรือข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างเป็นลำดับ ตามมาตรา ๑๙๓ วรรคสอง32
  6. ยื่นที่ศาลชั้นต้นและแสดงตน ถ้าต้องคำพิพากษาให้จำคุกและไม่ได้ถูกคุมขัง ตามมาตรา ๑๙๘ วรรคสาม
  7. ติดตามคำสั่งรับอุทธรณ์ ถ้าศาลไม่รับ ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งภายในสิบห้าวันตามมาตรา ๑๙๘ ทวิ33

ความเห็นของสำนักงาน

ในคดีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำคุกโดยไม่รอการลงโทษ สำนักงานเตรียมอุทธรณ์ คำร้องขอปล่อยชั่วคราว และหลักประกันให้พร้อมยื่นในวันเดียวกัน และนัดจำเลยมาแสดงตนที่ศาลในวันยื่น เพื่อไม่ให้ศาลสั่งไม่รับอุทธรณ์เพราะเหตุตามมาตรา ๑๙๘ วรรคสาม

กฎหมายเปรียบเทียบ: กำหนดเวลาอุทธรณ์และหลักห้ามเพิ่มโทษในกฎหมายอังกฤษและกฎหมายเยอรมัน

กฎหมายอังกฤษกำหนดให้ยื่น notice of appeal (หนังสือแจ้งอุทธรณ์) ต่อ Court of Appeal ภายในยี่สิบแปดวัน และให้ศาลขยายเวลาได้ ส่วนกฎหมายเยอรมันกำหนดให้ยื่น Berufung (อุทธรณ์) และ Revision (ฎีกาในปัญหาข้อกฎหมาย) ภายในหนึ่งสัปดาห์นับแต่ประกาศคำพิพากษา และมีหลักห้ามแก้คำพิพากษาให้เป็นผลร้ายแก่จำเลยเมื่อจำเลยอุทธรณ์ฝ่ายเดียว ซึ่งใกล้กับมาตรา ๒๑๒ ของไทย

อังกฤษ: Criminal Appeal Act 1968

section 18(2) กำหนดให้ยื่น notice of appeal หรือ notice of application for leave to appeal (หนังสือขออนุญาตอุทธรณ์) ภายในยี่สิบแปดวันนับแต่วันที่มีคำพิพากษาว่ามีความผิด คำตัดสิน หรือคำวินิจฉัยที่อุทธรณ์ ในกรณีอุทธรณ์โทษ ให้นับแต่วันที่ศาลกำหนดโทษ และในกรณีคำสั่งที่ศาลมีหรือถือว่ามีเมื่อพิพากษาว่ามีความผิด ให้นับแต่วันที่มีคำสั่งนั้น ส่วน section 18(3) ให้ Court of Appeal ขยายเวลาได้ทั้งก่อนและหลังครบกำหนด[ต่างประเทศ ๑] กำหนดเวลาของอังกฤษใกล้เคียงกับกำหนดหนึ่งเดือนตามมาตรา ๑๙๘ ของไทย แต่กฎหมายอังกฤษบัญญัติอำนาจขยายเวลาไว้ในมาตราเดียวกัน34

เยอรมนี: Strafprozessordnung

§ 314 วรรค (1) StPO (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเยอรมัน) กำหนดให้ยื่น Berufung ต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งสัปดาห์นับแต่ประกาศคำพิพากษา[ต่างประเทศ ๒] และ § 341 วรรค (1) กำหนดให้ยื่น Revision ต่อศาลที่มีคำพิพากษาซึ่งถูกโต้แย้งภายในหนึ่งสัปดาห์เช่นกัน[ต่างประเทศ ๓] § 331 วรรค (1) ห้ามแก้คำพิพากษาให้เป็นผลร้ายแก่จำเลยในชนิดและขนาดของผลทางกฎหมาย เมื่อมีเพียงจำเลย อัยการที่อุทธรณ์เพื่อประโยชน์ของจำเลย หรือผู้แทนโดยชอบธรรมของจำเลย ยื่น Berufung[ต่างประเทศ ๔]

ประเด็นไทยอังกฤษเยอรมนี
กำหนดเวลาอุทธรณ์หนึ่งเดือน (มาตรา ๑๙๘)๒๘ วัน (s.18(2))หนึ่งสัปดาห์ (§ 314)
สถานที่ยื่นศาลชั้นต้น (มาตรา ๑๙๘)ตามที่ rules of court กำหนด (s.18(1))ศาลชั้นต้น (§ 314) หรือศาลที่มีคำพิพากษา (§ 341)

คำถามที่พบบ่อยเรื่องอุทธรณ์ ฎีกา และรอลงอาญา

อุทธรณ์คดีอาญา ภายในกี่วัน

อุทธรณ์คดีอาญาต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟัง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ วรรคหนึ่ง

ฎีกาคดีอาญา ภายในกี่วัน

ฎีกาต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ให้คู่ความฝ่ายที่ฎีกาฟัง ตามมาตรา ๒๑๖

คดีแบบไหนห้ามอุทธรณ์

มาตรา ๑๙๓ ทวิ ห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงในคดีที่อัตราโทษอย่างสูงจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่จำเลยยังอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้ถ้าถูกลงโทษจำคุกหรือกักขังแทนโทษจำคุก ถูกลงโทษจำคุกแต่รอการลงโทษ ถูกรอการกำหนดโทษ หรือถูกปรับเกินหนึ่งพันบาท ส่วนปัญหาข้อกฎหมายไม่อยู่ในข้อห้ามนี้

ห้ามฎีกาคดีอาญา กรณีใดบ้าง

มาตรา ๒๑๘ ห้ามฎีกาข้อเท็จจริงเมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้เล็กน้อย และลงโทษจำคุกไม่เกินห้าปี มาตรา ๒๑๙ ห้ามฎีกาข้อเท็จจริงเมื่อศาลชั้นต้นลงโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาทและศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษไม่เกินนั้น และมาตรา ๒๒๐ ห้ามฎีกาเมื่อศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์ คดีที่ต้องห้ามขึ้นสู่ศาลฎีกาได้เมื่อผู้พิพากษาอนุญาตหรืออธิบดีกรมอัยการรับรองตามมาตรา ๒๒๑

จำเลยอุทธรณ์แล้ว ศาลอุทธรณ์เพิ่มโทษได้ไหม

ไม่ได้ ถ้ามีเพียงจำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ศาลอุทธรณ์ห้ามพิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย เว้นแต่โจทก์ได้อุทธรณ์ในทำนองนั้น ตามมาตรา ๒๑๒

รอลงอาญา คืออะไร

รอลงอาญาคือการที่ศาลพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด แต่รอการกำหนดโทษ หรือกำหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ เพื่อให้โอกาสกลับตัวภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนดไม่เกินห้าปีนับแต่วันพิพากษา และศาลอาจกำหนดเงื่อนไขคุมความประพฤติด้วย

รอลงอาญา ๒ ปี คืออะไร

รอลงอาญาสองปี คือศาลกำหนดระยะเวลาให้โอกาสกลับตัวสองปีนับแต่วันพิพากษา ถ้าภายในสองปีนั้นผู้นั้นไม่ได้กระทำความผิดที่ไม่ใช่ความผิดโดยประมาทหรือลหุโทษจนศาลลงโทษจำคุก ผู้นั้นพ้นจากการถูกกำหนดโทษหรือถูกลงโทษในคดีนั้น ตามมาตรา ๕๘ วรรคสอง

รอลงอาญา ต้องติดคุกไหม

ผู้ที่ศาลรอการลงโทษไม่ต้องรับโทษจำคุกในขณะนั้น แต่อาจต้องรับโทษที่รอไว้ในสองกรณี คือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ศาลกำหนดตามมาตรา ๕๗ หรือกระทำความผิดอื่นที่ไม่ใช่ความผิดโดยประมาทหรือลหุโทษภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนดและศาลลงโทษจำคุกในคดีหลังตามมาตรา ๕๘

รอลงอาญา มีประวัติไหม

คำพิพากษาที่รอการลงโทษยังเป็นคำพิพากษาว่าผู้นั้นมีความผิด มาตรา ๕๘ วรรคสองทำให้ผู้นั้นพ้นจากการถูกกำหนดโทษหรือถูกลงโทษเมื่อครบระยะเวลาโดยไม่กระทำความผิดตามที่กำหนด ส่วนการบันทึกหรือคัดแยกประวัติในทะเบียนของหน่วยงานรัฐเป็นไปตามระเบียบของหน่วยงานนั้น

รับสารภาพ ลดโทษกึ่งหนึ่งเสมอไหม

ไม่เสมอไป ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๗๘ ให้ศาลลดโทษได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งเมื่อมีเหตุบรรเทาโทษและศาลเห็นสมควร การลดโทษและสัดส่วนที่ลดจึงเป็นดุลพินิจของศาล คำรับสารภาพอาจเป็นการให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาซึ่งเป็นเหตุบรรเทาโทษประการหนึ่ง

ไม่ไปศาลตอนยื่นอุทธรณ์ได้ไหม

จำเลยที่ต้องคำพิพากษาให้จำคุกหรือโทษที่หนักกว่า และไม่ได้ถูกคุมขัง ต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ มิฉะนั้นศาลสั่งไม่รับอุทธรณ์ ตามมาตรา ๑๙๘ วรรคสาม ข้อนี้ไม่ใช้แก่จำเลยที่ได้รับการรอการลงโทษจำคุก หรือรับโทษจำคุกครบถ้วนแล้ว ตามวรรคสี่

แหล่งอ้างอิงกฎหมายต่างประเทศ

  1. Criminal Appeal Act 1968 (c. 19), section 18 Initiating procedure, subsections (2) and (3) — legislation.gov.uk ฉบับ Latest available (Revised) ตรวจเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 · ข้อความในอนุมาตรา (2): “Notice of appeal, or of application for leave to appeal, shall be given within twenty-eight days from the date of the conviction, verdict or finding appealed against, or in the case of appeal against sentence, from the date on which sentence was passed or, in the case of an order made or treated as made on conviction, from the date of the making of the order.” · อนุมาตรา (3): “The time for giving notice under this section may be extended, either before or after it expires, by the Court of Appeal.”
  2. Strafprozessordnung (StPO) § 314 Form und Frist, Absatz (1) — gesetze-im-internet.de ตรวจเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 · ข้อความ: “Die Berufung muß bei dem Gericht des ersten Rechtszuges binnen einer Woche nach Verkündung des Urteils zu Protokoll der Geschäftsstelle oder schriftlich eingelegt werden.”
  3. Strafprozessordnung (StPO) § 341 Form und Frist, Absatz (1) — gesetze-im-internet.de ตรวจเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 · ข้อความ: “Die Revision muß bei dem Gericht, dessen Urteil angefochten wird, binnen einer Woche nach Verkündung des Urteils zu Protokoll der Geschäftsstelle oder schriftlich eingelegt werden.”
  4. Strafprozessordnung (StPO) § 331 Verbot der Verschlechterung, Absatz (1) — gesetze-im-internet.de ตรวจเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 · ข้อความ: “Das Urteil darf in Art und Höhe der Rechtsfolgen der Tat nicht zum Nachteil des Angeklagten geändert werden, wenn lediglich der Angeklagte, zu seinen Gunsten die Staatsanwaltschaft oder sein gesetzlicher Vertreter Berufung eingelegt hat.”

ดาวน์โหลดบทความฉบับ PDF บนหัวกระดาษสำนักงาน

เชิงอรรถและแหล่งที่มา

  1. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ บัญญัติว่า “การยื่นอุทธรณ์ ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้นในกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟัง ให้เป็นหน้าที่ศาลชั้นต้นตรวจอุทธรณ์ว่าควรจะรับส่งขึ้นไปยังศาลอุทธรณ์หรือไม่ ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ถ้าเห็นว่าไม่ควรรับให้จดเหตุผลไว้ในคำสั่งของศาลนั้นโดยชัดเจน ในกรณีที่ตามคำพิพากษาจำเลยต้องรับโทษจำคุกหรือโทษสถานที่หนักกว่านั้นและจำเลยไม่ได้ถูกคุมขัง จำเลยจะยื่นอุทธรณ์ได้ต่อเมื่อแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ มิฉะนั้นให้ศาลมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์ ทั้งนี้ ประธานศาลฎีกาอาจออกข้อบังคับกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงตนของจำเลยก็ได้ ข้อบังคับนั้น เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ ความในวรรคสามมิให้ใช้บังคับแก่กรณีที่จำเลยได้รับการรอการลงโทษจำคุก หรือรับโทษจำคุกตามคำพิพากษาครบถ้วนแล้ว”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  2. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๖ บัญญัติว่า “ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๒๑๗ ถึง ๒๒๑ คู่ความมีอำนาจฎีกาคัดค้านคำพิพากษา หรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ภายในหนึ่งเดือน นับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้คู่ความฝ่ายที่ฎีกาฟัง ฎีกานั้น ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้น และให้นำบทบัญญัติในมาตรา ๑๙๘ มาตรา ๒๐๐ และมาตรา ๒๐๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  3. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ทวิ บัญญัติว่า “ห้ามมิให้อุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงในคดีซึ่งอัตราโทษอย่างสูงตามที่กฎหมายกำหนดไว้ให้จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เว้นแต่กรณีต่อไปนี้ให้จำเลยอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (๑) จำเลยต้องคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุกหรือให้ลงโทษกักขังแทนโทษจำคุก (๒) จำเลยต้องคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุก แต่ศาลรอการลงโทษไว้ (๓) ศาลพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด แต่รอการกำหนดโทษไว้ หรือ (๔) จำเลยต้องคำพิพากษาให้ลงโทษปรับเกินหนึ่งพันบาท”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  4. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 1
  5. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๒ บัญญัติว่า “คดีที่จำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ห้ามมิให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย เว้นแต่โจทก์จะได้อุทธรณ์ในทำนองนั้น”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  6. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ บัญญัติว่า “ผู้ใดกระทำความผิดซึ่งมีโทษจำคุกหรือปรับ และในคดีนั้นศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกินห้าปีไม่ว่าจะลงโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตามหรือลงโทษปรับ ถ้าปรากฏว่าผู้นั้น (๑) ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน หรือ (๒) เคยรับโทษจำคุกมาก่อนแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ หรือเป็นโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือ (๓) เคยรับโทษจำคุกมาก่อนแต่พ้นโทษจำคุกมาแล้วเกินกว่าห้าปี แล้วมากระทำความผิดอีก โดยความผิดในครั้งหลังเป็นความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ และเมื่อศาลได้คำนึงถึงอายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ และสิ่งแวดล้อมของผู้นั้น หรือสภาพความผิด หรือการรู้สึกความผิด และพยายามบรรเทาผลร้ายที่เกิดขึ้น หรือเหตุอื่นอันควรปรานีแล้ว ศาลจะพิพากษาว่าผู้นั้นมีความผิดแต่รอการกำหนดโทษหรือกำหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้ ไม่ว่าจะเป็นโทษจำคุกหรือปรับอย่างหนึ่งอย่างใดหรือทั้งสองอย่าง เพื่อให้โอกาสกลับตัวภายในระยะเวลาที่ศาลจะได้กำหนดแต่ต้องไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่ศาลพิพากษา โดยจะกำหนดเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติของผู้นั้นด้วยหรือไม่ก็ได้ เงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติของผู้กระทำความผิดตามวรรคหนึ่ง ศาลอาจกำหนดข้อเดียวหรือหลายข้อตามควรแก่กรณีได้ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้ไปรายงานตัวต่อเจ้าพนักงานที่ศาลระบุไว้เป็นครั้งคราว เพื่อเจ้าพนักงานจะได้สอบถาม แนะนำ ช่วยเหลือ หรือตักเตือนตามที่เห็นสมควรในเรื่องความประพฤติและการประกอบอาชีพ หรือจัดให้กระทำกิจกรรมบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์ (๒) ให้ฝึกหัดหรือทำงานอาชีพอันเป็นกิจจะลักษณะ (๓) ให้ละเว้นการคบหาสมาคมหรือการประพฤติใดอันอาจนำไปสู่การกระทำความผิดในทำนองเดียวกันอีก (๔) ให้ไปรับการบำบัดรักษาการติดยาเสพติดให้โทษ ความบกพร่องทางร่างกายหรือจิตใจ หรือความเจ็บป่วยอย่างอื่น ณ สถานที่และตามระยะเวลาที่ศาลกำหนด (๕) ให้เข้ารับการฝึกอบรม ณ สถานที่และตามระยะเวลาที่ศาลกำหนด (๖) ห้ามออกนอกสถานที่อยู่อาศัย หรือห้ามเข้าในสถานที่ใดในระหว่างเวลาที่ศาลกำหนด ทั้งนี้ จะใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์หรืออุปกรณ์อื่นใดที่สามารถใช้ตรวจสอบหรือจำกัดการเดินทางด้วยก็ได้ (๗) ให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือเยียวยาความเสียหายโดยวิธีอื่นให้แก่ผู้เสียหายตามที่ผู้กระทำความผิดและผู้เสียหายตกลงกัน (๘) ให้แก้ไขฟื้นฟูหรือเยียวยาความเสียหายที่เกิดแก่ทรัพยากรธรรมชาติ หรือสิ่งแวดล้อม หรือชดใช้ค่าเสียหายเพื่อการดังกล่าว (๙) ให้ทำทัณฑ์บนโดยกำหนดจำนวนเงินตามที่ศาลเห็นสมควรว่าจะไม่ก่อเหตุร้าย หรือก่อให้เกิดภยันตรายแก่บุคคลอื่นหรือทรัพย์สิน (๑๐) เงื่อนไขอื่น ๆ ตามที่ศาลเห็นสมควรกำหนดเพื่อแก้ไข ฟื้นฟู หรือป้องกันมิให้ผู้กระทำความผิดกระทำหรือมีโอกาสกระทำความผิดขึ้นอีก หรือเงื่อนไขในการเยียวยาผู้เสียหายตามที่เห็นสมควร เงื่อนไขตามที่ศาลได้กำหนดตามความในวรรคสองนั้น ถ้าภายหลังความปรากฏแก่ศาลตามคำขอของผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้น พนักงานอัยการหรือเจ้าพนักงานว่าพฤติการณ์ที่เกี่ยวแก่การควบคุมความประพฤติของผู้กระทำความผิดได้เปลี่ยนแปลงไป เมื่อศาลเห็นสมควรศาลอาจแก้ไขเพิ่มเติมหรือเพิกถอนข้อหนึ่งข้อใดเสียก็ได้ หรือจะกำหนดเงื่อนไขข้อใดตามที่กล่าวในวรรคสองที่ศาลยังมิได้กำหนดไว้เพิ่มเติมขึ้นอีกก็ได้ หรือถ้ามีการกระทำผิดทัณฑ์บนให้นำบทบัญญัติมาตรา ๔๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  7. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๗๘ บัญญัติว่า “เมื่อปรากฏว่ามีเหตุบรรเทาโทษ ไม่ว่าจะได้มีการเพิ่มหรือการลดโทษตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ หรือกฎหมายอื่นแล้วหรือไม่ ถ้าศาลเห็นสมควรจะลดโทษไม่เกินกึ่งหนึ่งของโทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดนั้นก็ได้ เหตุบรรเทาโทษนั้นได้แก่ผู้กระทำความผิดเป็นผู้โฉดเขลาเบาปัญญาตกอยู่ในความทุกข์อย่างสาหัส มีคุณความดีมาแต่ก่อน รู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้ายแห่งความผิดนั้น ลุแก่โทษต่อเจ้าพนักงานหรือให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา หรือเหตุอื่นที่ศาลเห็นว่ามีลักษณะทำนองเดียวกัน”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  8. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ บัญญัติว่า “คดีอุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งศาลชั้นต้นในข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายให้อุทธรณ์ไปยังศาลอุทธรณ์ เว้นแต่จะถูกห้ามอุทธรณ์โดยประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น อุทธรณ์ทุกฉบับต้องระบุข้อเท็จจริงโดยย่อหรือข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างอิงเป็นลำดับ”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  9. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 1
  10. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ ทวิ บัญญัติว่า “เมื่อศาลชั้นต้นปฏิเสธไม่ยอมรับอุทธรณ์ ผู้อุทธรณ์อาจอุทธรณ์เป็นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลนั้นต่อศาลอุทธรณ์ได้ คำร้องเช่นนี้ให้ยื่นที่ศาลชั้นต้นภายในกำหนดสิบห้าวันนับแต่วันฟังคำสั่ง แล้วให้ศาลนั้นรีบส่งคำร้องเช่นว่านั้นไปยังศาลอุทธรณ์พร้อมด้วยอุทธรณ์ และคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้น เมื่อศาลอุทธรณ์เห็นสมควรตรวจสำนวนเพื่อสั่งคำร้องเรื่องนั้น ก็ให้สั่งศาลชั้นต้นส่งมาให้ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาคำร้องนั้นแล้วมีคำสั่งยืนตามคำปฏิเสธของศาลชั้นต้น หรือมีคำสั่งให้รับอุทธรณ์ คำสั่งนี้ให้เป็นที่สุดแล้วส่งไปให้ศาลชั้นต้นอ่าน”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  11. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ทวิ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 3
  12. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑ บัญญัติว่า “ผู้ใดโดยทุจริต หลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง และโดยการหลอกลวงดังว่านั้นได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม หรือทำให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สามทำ ถอนหรือทำลายเอกสารสิทธิ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานฉ้อโกง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  13. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๖๔ บัญญัติว่า “ผู้ใดทำเอกสารปลอมขึ้นทั้งฉบับหรือแต่ส่วนหนึ่งส่วนใด เติมหรือตัดทอนข้อความ หรือแก้ไขด้วยประการใด ๆ ในเอกสารที่แท้จริง หรือประทับตราปลอม หรือลงลายมือชื่อปลอมในเอกสาร โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชน ถ้าได้กระทำเพื่อให้ผู้หนึ่งผู้ใดหลงเชื่อว่าเป็นเอกสารที่แท้จริง ผู้นั้นกระทำความผิดฐานปลอมเอกสาร ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ผู้ใดกรอกข้อความลงในแผ่นกระดาษหรือวัตถุอื่นใดซึ่งมีลายมือชื่อของผู้อื่นโดยไม่ได้รับความยินยอม หรือโดยฝ่าฝืนคำสั่งของผู้อื่นนั้น ถ้าได้กระทำเพื่อนำเอาเอกสารนั้นไปใช้ในกิจการที่อาจเกิดเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใดหรือประชาชน ให้ถือว่าผู้นั้นปลอมเอกสาร ต้องระวางโทษเช่นเดียวกัน”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  14. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ตรี บัญญัติว่า “ในคดีซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์ตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ ถ้าผู้พิพากษาคนใดซึ่งพิจารณาหรือลงชื่อในคำพิพากษาหรือทำความเห็นแย้งในศาลชั้นต้นพิเคราะห์เห็นว่าข้อความที่ตัดสินนั้นเป็นปัญหาสำคัญอันควรสู่ศาลอุทธรณ์และอนุญาตให้อุทธรณ์หรืออธิบดีกรมอัยการหรือพนักงานอัยการซึ่งอธิบดีกรมอัยการได้มอบหมายลงลายมือชื่อรับรองในอุทธรณ์ว่า มีเหตุอันควรที่ศาลอุทธรณ์จะได้วินิจฉัยก็ให้รับอุทธรณ์นั้นไว้พิจารณาต่อไป”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  15. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๒ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 5
  16. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 2
  17. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 1
  18. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๘ บัญญัติว่า “ในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย และให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปี หรือปรับหรือทั้งจำทั้งปรับ แต่โทษจำคุกไม่เกินห้าปี ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อยและให้ลงโทษจำคุกจำเลยเกินห้าปี ไม่ว่าจะมีโทษอย่างอื่นด้วยหรือไม่ ห้ามมิให้โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  19. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๙ บัญญัติว่า “ในคดีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง แต่ข้อห้ามนี้มิให้ใช้แก่จำเลยในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเพิ่มเติมโทษจำเลย”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  20. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๐ บัญญัติว่า “ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในคดีที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  21. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๑ บัญญัติว่า “ในคดีซึ่งห้ามฎีกาไว้โดยมาตรา ๒๑๘, ๒๑๙ และ ๒๒๐ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ถ้าผู้พิพากษาคนใดซึ่งพิจารณา หรือลงชื่อในคำพิพากษาหรือทำความเห็นแย้งในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์พิเคราะห์เห็นว่าข้อความที่ตัดสินนั้นเป็นปัญหาสำคัญอันควรสู่ศาลสูงสุดและอนุญาตให้ฎีกา หรืออธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองในฎีกาว่ามีเหตุอันควรที่ศาลสูงสุดจะได้วินิจฉัย ก็ให้รับฎีกานั้นไว้พิจารณาต่อไป”ที่มา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  22. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 6
  23. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 6
  24. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 6
  25. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๗ บัญญัติว่า “เมื่อความปรากฏแก่ศาลเอง หรือความปรากฏตามคำแถลงของพนักงานอัยการหรือเจ้าพนักงานว่า ผู้กระทำความผิดไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังที่ศาลกำหนดตามมาตรา ๕๖ ศาลอาจตักเตือนผู้กระทำความผิด หรือจะกำหนดการลงโทษที่ยังไม่ได้กำหนดหรือลงโทษซึ่งรอไว้นั้นก็ได้”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  26. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๘ บัญญัติว่า “เมื่อความปรากฏแก่ศาลเอง หรือความปรากฏตามคำแถลงของโจทก์หรือเจ้าพนักงานว่า ภายในเวลาที่ศาลกำหนดตามมาตรา ๕๖ ผู้ที่ถูกศาลพิพากษาได้กระทำความผิดอันมิใช่ความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ และศาลพิพากษาให้ลงโทษจำคุกสำหรับความผิดนั้น ให้ศาลที่พิพากษาคดีหลังกำหนดโทษที่รอการกำหนดไว้ในคดีก่อนบวกเข้ากับโทษในคดีหลัง หรือบวกโทษที่รอการลงโทษไว้ในคดีก่อนเข้ากับโทษในคดีหลัง แล้วแต่กรณี แต่ถ้าภายในเวลาที่ศาลได้กำหนดตามมาตรา ๕๖ ผู้นั้นมิได้กระทำความผิดดังกล่าวมาในวรรคแรก ให้ผู้นั้นพ้นจากการที่จะถูกกำหนดโทษ หรือถูกลงโทษในคดีนั้น แล้วแต่กรณี”ที่มา ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม · ฐานข้อมูลกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569
  27. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 26
  28. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๗๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 7
  29. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 6
  30. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๖ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 2
  31. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ทวิ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 3
  32. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 8
  33. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ ทวิ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 10
  34. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ อ้างแล้วในเชิงอรรถที่ 1

ปรึกษาคดีอาญากับสำนักงาน

กรณีมีผู้ถูกจับหรือได้รับหมายเรียก ขอให้แจ้งชื่อผู้ถูกจับหรือผู้รับหมาย สถานีตำรวจ ข้อหา และวันนัด กรณีคดีอยู่ในศาลแล้ว ขอให้แจ้งชื่อศาล หมายเลขคดี และวันนัดถัดไป ข้อมูลของผู้ติดต่อเก็บเป็นความลับ และสำนักงานจะตรวจผลประโยชน์ขัดกันก่อนขอรับเอกสารในคดี

ช่องทางติดต่อสำนักงาน

โทรศัพท์
081 654 5922
LINE
@507btqsu
WhatsApp
+66 87 989 6536
อีเมล
contact@eksiamlegal.com
สำนักงาน
บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด
300/90 ถนนนวมินทร์ แขวงนวมินทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร 10240
ค่าบริการ
สำนักงานแจ้งขอบเขตงาน ผลส่งมอบ ระยะเวลา และค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
คิวอาร์โค้ดสำหรับเพิ่มบัญชี LINE Official ของสำนักงาน
LINE Official Accountปรึกษาทาง LINE @507btqsu
เปิดในแอป LINE
คิวอาร์โค้ดสำหรับติดต่อสำนักงานทาง WhatsApp
WhatsAppสำหรับผู้ติดต่อจากต่างประเทศ
เปิดใน WhatsApp

ส่งรายละเอียดเรื่องถึงสำนักงาน

ระบุข้อมูลเพิ่มเติม (ไม่บังคับ)

เรื่องที่ท่านเล่าจะเก็บเป็นความลับ ที่ปรึกษากฎหมายจะอ่านด้วยตนเอง และใช้ข้อมูลเพื่อติดต่อกลับเรื่องที่ท่านสอบถามเท่านั้น ตามนโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

หรือส่งอีเมลถึง contact@eksiamlegal.com