ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย
สาระสำคัญ
- ประกันตัวในภาษากฎหมายคือ “การปล่อยชั่วคราว” มีสามรูปแบบ ได้แก่ ปล่อยโดยไม่มีประกัน ปล่อยโดยมีประกัน และปล่อยโดยมีประกันและหลักประกัน12
- กฎหมายวางหลักว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยทุกคนพึงได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราว และเจ้าพนักงานหรือศาลต้องรีบสั่งอย่างรวดเร็ว3 การไม่อนุญาตทำได้เฉพาะเมื่อมีเหตุอันควรเชื่อตามห้าเหตุในมาตรา 108/1 และต้องแสดงเหตุผลเป็นหนังสือ4
- ผู้ถูกจับที่ไม่ได้รับการปล่อยชั่วคราว ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องควบคุมต่อเพื่อสอบสวนหรือฟ้องคดี ต้องถูกนำตัวไปศาลภายในสี่สิบแปดชั่วโมง และศาลสั่งขังระหว่างสอบสวนได้ไม่เกิน 7 วัน 48 วัน หรือ 84 วัน ตามอัตราโทษ5 ส่วนคดีที่อยู่ในอำนาจศาลแขวงและผู้ถูกจับที่เป็นเด็กหรือเยาวชนมีกำหนดเวลาตามกฎหมายเฉพาะ67
- หลักประกันมีสามชนิด คือ เงินสด หลักทรัพย์อื่น และบุคคลที่แสดงหลักทรัพย์8 ศาลจะเรียกประกันหรือหลักประกันจนเกินควรแก่กรณีไม่ได้
- ศาลชั้นต้นไม่ให้ประกัน อุทธรณ์คำสั่งไปศาลอุทธรณ์ได้ และยื่นคำร้องใหม่ได้เสมอ9 หลักประกันได้คืนเมื่อคดีถึงที่สุดหรือความรับผิดตามสัญญาประกันหมดไป10
ประกันตัวผู้ต้องหาคืออะไร
ประกันตัวผู้ต้องหาคือการยื่นคำร้องขอให้เจ้าพนักงานหรือศาลปล่อยผู้ต้องหาหรือจำเลยที่ถูกควบคุมหรือถูกขังออกไปชั่วคราวระหว่างที่คดียังไม่ถึงที่สุด ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเรียกเรื่องนี้ว่า "การปล่อยชั่วคราว" และบัญญัติไว้ในมาตรา 106 ถึงมาตรา 119 ทวิ11 การปล่อยชั่วคราวไม่ใช่การยกเลิกคดี ผู้ได้รับการปล่อยยังคงเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย และต้องมาตามนัดหรือหมายเรียกทุกครั้ง
คำถามที่ญาติถามมากที่สุดในวันที่มีผู้ถูกจับมีสี่ข้อ คือ ยื่นที่ไหน ใช้หลักทรัพย์เท่าใด ศาลไม่ให้ประกันแล้วทำอย่างไร และเงินประกันได้คืนหรือไม่ หน้านี้ตอบทั้งสี่ข้อจากตัวบทและคำพิพากษาศาลฎีกาที่สำนักงานเปิดอ่านจากระบบของศาลฎีกา
มาตรา 110 แบ่งการปล่อยชั่วคราวเป็นสามรูปแบบ12 รูปแบบแรกคือการปล่อยโดยไม่มีประกันเลย ผู้ต้องหาหรือจำเลยเพียงสาบานหรือปฏิญาณตนว่าจะมาตามนัดหรือหมายเรียก13 รูปแบบที่สองคือการปล่อยโดยมีประกัน หมายถึงมีผู้ทำสัญญาประกันว่าจะปฏิบัติตามนัด และจะใช้เงินตามจำนวนที่ระบุเมื่อผิดสัญญา โดยไม่ต้องวางทรัพย์ไว้ก่อน รูปแบบที่สามคือการปล่อยโดยมีประกันและหลักประกัน หมายถึงนอกจากทำสัญญาประกันแล้ว ยังต้องวางเงินสด หลักทรัพย์ หรือมีบุคคลมาเป็นหลักประกันด้วย14 ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกินสิบปีขึ้นไป มาตรา 110 วรรคหนึ่งกำหนดว่าผู้ถูกปล่อยชั่วคราวต้องมีประกัน ส่วนจะมีหลักประกันด้วยหรือไม่เป็นดุลพินิจ ในคดีอย่างอื่น เจ้าพนักงานหรือศาลเลือกได้ทั้งสามรูปแบบ
ถ้อยคำในสัญญาประกันมีผลในทางปฏิบัติมาก เพราะมาตรา 112 บังคับให้สัญญาประกันมีข้อความว่าผู้ถูกปล่อยชั่วคราวหรือผู้ประกันจะปฏิบัติตามนัดหรือหมายเรียก และเมื่อผิดสัญญาจะใช้เงินจำนวนที่ระบุไว้ จำนวนเงินในสัญญาประกันจึงเป็นทั้งเพดานความรับผิดของผู้ประกันและตัวเลขที่ศาลใช้เมื่อสั่งปรับ ขณะเดียวกันมาตรา 112 วรรคท้ายห้ามกำหนดภาระหน้าที่หรือเงื่อนไขในสัญญาประกันเกินความจำเป็นแก่กรณี
ความเห็นของสำนักงาน
ในทางปฏิบัติ คำว่า “ประกันตัว” ที่ญาติใช้ หมายถึงรูปแบบที่สามเกือบทั้งหมด คือการวางเงินสดหรือหลักทรัพย์ต่อพนักงานสอบสวนหรือศาล แต่ตัวบทเปิดทางให้ขอปล่อยโดยไม่มีประกันหรือมีประกันอย่างเดียวได้ในคดีที่อัตราโทษไม่เกินสิบปี สำนักงานจึงพิจารณาเสมอว่าข้อเท็จจริงของผู้ต้องหา เช่น ภูมิลำเนาที่แน่นอน อาชีพ การมาพบพนักงานสอบสวนเองตามหมายเรียก และการไม่มีประวัติหลบหนี เพียงพอสำหรับขอรูปแบบที่ภาระน้อยกว่าหรือไม่ ก่อนแนะนำให้ครอบครัวนำทรัพย์สินมาวาง
ยื่นประกันตัวที่ไหน และใครยื่นได้
สถานที่ยื่นคำร้องขอประกันตัวขึ้นกับว่าคดีอยู่ในขั้นใด มาตรา 106 แบ่งเป็นห้ากรณี ตั้งแต่ชั้นพนักงานสอบสวนไปจนถึงชั้นที่สำนวนอยู่ที่ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา และผู้ยื่นได้คือผู้ต้องหา จำเลย หรือ "ผู้มีประโยชน์เกี่ยวข้อง" ซึ่งหมายถึงบุคคลที่มีความเกี่ยวพันกับผู้ต้องหาหรือจำเลย เช่น บิดามารดา คู่สมรส บุตร หรือญาติ15
| ขั้นของคดี | ยื่นต่อ | ฐานตามมาตรา 106 |
|---|---|---|
| ผู้ต้องหาถูกควบคุมอยู่ ยังไม่ถูกฟ้อง และยังไม่มีหมายขังของศาล | พนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการ แล้วแต่กรณี | อนุมาตรา (1) |
| ผู้ต้องหาถูกขังตามหมายศาล (ฝากขัง) ยังไม่ถูกฟ้อง | ศาลที่ออกหมายขัง | อนุมาตรา (2) |
| ถูกฟ้องแล้ว ระหว่างพิจารณาของศาลชั้นต้น | ศาลชั้นต้นที่ชำระคดี | อนุมาตรา (3) |
| ศาลอ่านคำพิพากษาศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์แล้ว สำนวนยังไม่ส่งขึ้นศาลสูง | ศาลชั้นต้นที่ชำระคดี ซึ่งสั่งอนุญาตเองได้ หรือส่งคำร้องให้ศาลสูงสั่ง | อนุมาตรา (4) |
| ส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาแล้ว | ศาลชั้นต้น หรือศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา แล้วแต่กรณี | อนุมาตรา (5) |
ความแตกต่างระหว่างอนุมาตรา (1) กับ (2) มีผลต่อการวางแผนของครอบครัวโดยตรง ในช่วงที่ผู้ต้องหายังอยู่ในความควบคุมของพนักงานสอบสวนและยังไม่ถูกนำตัวไปขอหมายขัง คำร้องยื่นที่สถานีตำรวจได้ และพนักงานสอบสวนสั่งได้เอง แต่เมื่อพนักงานสอบสวนนำตัวไปศาลและศาลออกหมายขังแล้ว อำนาจสั่งปล่อยชั่วคราวย้ายไปอยู่ที่ศาล หลักทรัพย์ที่เตรียมไว้ยื่นที่สถานีตำรวจจึงต้องนำไปยื่นต่อศาลแทน
การปล่อยชั่วคราวที่พนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการสั่งมีอายุจำกัด มาตรา 113 ให้ใช้ได้ระหว่างการสอบสวนหรือจนกว่าศาลสั่งขังหรือศาลประทับฟ้อง แต่ไม่เกินสามเดือนนับแต่วันแรกที่ปล่อย และขยายได้เมื่อมีเหตุจำเป็นแต่รวมแล้วไม่เกินหกเดือน16 เมื่อการปล่อยชั่วคราวสิ้นสุดลงและยังจำเป็นต้องควบคุมผู้ต้องหาต่อไป ต้องส่งตัวผู้ต้องหามาศาล และใช้กำหนดเวลาฝากขังตามมาตรา 87 วรรคสี่ถึงวรรคเก้า
ถูกจับแล้วควบคุมได้นานเท่าใด และฝากขังได้กี่วัน
ผู้ถูกจับที่ไม่ได้รับการปล่อยชั่วคราวต้องถูกนำตัวไปศาลภายในสี่สิบแปดชั่วโมงนับแต่ถูกนำตัวถึงที่ทำการของพนักงานสอบสวน ถ้าพนักงานสอบสวนต้องการควบคุมต่อ ต้องยื่นคำร้องขอหมายขังต่อศาล ซึ่งเรียกกันว่า "ฝากขัง" และศาลสั่งขังได้รวมไม่เกิน 7 วัน 48 วัน หรือ 84 วัน ตามอัตราโทษของข้อหา17 หลักนี้มีข้อยกเว้นในคดีที่อยู่ในอำนาจศาลแขวงและเมื่อผู้ถูกจับเป็นเด็กหรือเยาวชน ซึ่งอธิบายไว้ท้ายหัวข้อนี้
ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๘๗ห้ามมิให้ควบคุมผู้ถูกจับไว้เกินกว่าจำเป็นตามพฤติการณ์แห่งคดี
ในกรณีความผิดลหุโทษ จะควบคุมผู้ถูกจับไว้ได้เท่าเวลาที่จะถามคำให้การ และที่จะรู้ตัวว่าเป็นใครและที่อยู่ของเขาอยู่ที่ไหนเท่านั้น
ในกรณีที่ผู้ถูกจับไม่ได้รับการปล่อยชั่วคราว และมีเหตุจำเป็นเพื่อทำการสอบสวน หรือการฟ้องคดีให้นำตัวผู้ถูกจับไปศาลภายในสี่สิบแปดชั่วโมงนับแต่เวลาที่ผู้ถูกจับถูกนำตัวไปถึงที่ทำการของพนักงานสอบสวนตามมาตรา ๘๓ เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัยหรือมีเหตุจำเป็นอย่างอื่นอันมิอาจก้าวล่วงเสียได้ โดยให้พนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการยื่นคำร้องต่อศาลขอหมายขังผู้ต้องหานั้นไว้ ให้ศาลสอบถามผู้ต้องหาว่าจะมีข้อคัดค้านประการใดหรือไม่ และศาลอาจเรียกพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการมาชี้แจงเหตุจำเป็น หรืออาจเรียกพยานหลักฐานมาเพื่อประกอบการพิจารณาก็ได้
ในกรณีความผิดอาญาที่ได้กระทำลงมีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงไม่เกินหกเดือนหรือปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลมีอำนาจสั่งขังได้ครั้งเดียว มีกำหนดไม่เกินเจ็ดวัน
ในกรณีความผิดอาญาที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกินกว่าหกเดือนแต่ไม่ถึงสิบปี หรือปรับเกินกว่าห้าร้อยบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลมีอำนาจสั่งขังหลายครั้งติด ๆ กันได้ แต่ครั้งหนึ่งต้องไม่เกินสิบสองวันและรวมกันทั้งหมดต้องไม่เกินสี่สิบแปดวัน
ในกรณีความผิดอาญาที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงตั้งแต่สิบปีขึ้นไป จะมีโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตามศาลมีอำนาจสั่งขังหลายครั้งติด ๆ กันได้ แต่ครั้งหนึ่งต้องไม่เกินสิบสองวัน และรวมกันทั้งหมดต้องไม่เกินแปดสิบสี่วัน
ในกรณีตามวรรคหกเมื่อศาลสั่งขังครบสี่สิบแปดวันแล้ว หากพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอขังต่อไปอีกโดยอ้างเหตุจำเป็น ศาลจะสั่งขังต่อไปได้ก็ต่อเมื่อพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนได้แสดงถึงเหตุจำเป็น และนำพยานหลักฐานมาให้ศาลไต่สวนจนเป็นที่พอใจแก่ศาล
ในการไต่สวนตามวรรคสามและวรรคเจ็ด ผู้ต้องหามีสิทธิแต่งทนายความเพื่อแถลงข้อคัดค้านและซักถามพยาน ถ้าผู้ต้องหาไม่มีทนายความเนื่องจากยังไม่ได้มีการปฏิบัติตามมาตรา ๑๓๔/๑ และผู้ต้องหาร้องขอ ให้ศาลตั้งทนายความให้ โดยทนายความนั้นมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๑๓๔/๑ วรรคสาม โดยอนุโลม
ถ้าพนักงานสอบสวนต้องไปทำการสอบสวนในท้องที่อื่นนอกเขตของศาลซึ่งได้สั่งขังผู้ต้องหาไว้ พนักงานสอบสวนจะยื่นคำร้องขอให้โอนการขังไปยังศาลในท้องที่ที่จะต้องไปทำการสอบสวนนั้นก็ได้ เมื่อศาลที่สั่งขังไว้เห็นเป็นการสมควรก็ให้สั่งโอนไป
| อัตราโทษจำคุกอย่างสูงของข้อหา | ศาลสั่งขังระหว่างสอบสวน | วรรคของมาตรา 87 |
|---|---|---|
| ไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ | ครั้งเดียว ไม่เกิน 7 วัน | วรรคสี่ |
| เกินหกเดือนแต่ไม่ถึงสิบปี หรือปรับเกินห้าร้อยบาท | หลายครั้ง ครั้งละไม่เกิน 12 วัน รวมไม่เกิน 48 วัน | วรรคห้า |
| ตั้งแต่สิบปีขึ้นไป | หลายครั้ง ครั้งละไม่เกิน 12 วัน รวมไม่เกิน 84 วัน และหลัง 48 วันต้องไต่สวนเหตุจำเป็น | วรรคหก และวรรคเจ็ด |
ตัวบทมาตรา 87 มีสามจุดที่ผู้ต้องหาใช้ประโยชน์ได้ จุดแรก วรรคหนึ่งห้ามควบคุมเกินกว่าจำเป็นตามพฤติการณ์แห่งคดี กำหนดสี่สิบแปดชั่วโมงจึงเป็นเพดาน ไม่ใช่ระยะเวลาที่พนักงานสอบสวนใช้ได้เต็มเสมอ จุดที่สอง วรรคสามให้ศาลสอบถามผู้ต้องหาว่าจะคัดค้านคำร้องขอฝากขังหรือไม่ ผู้ต้องหาจึงคัดค้านได้ว่าการสอบสวนไม่มีเหตุจำเป็นต้องขังต่อ เช่น พยานหลักฐานรวบรวมครบแล้ว หรือผู้ต้องหามาพบพนักงานสอบสวนเองตามหมายเรียก จุดที่สาม วรรคแปดให้ผู้ต้องหามีสิทธิแต่งทนายความเพื่อแถลงข้อคัดค้านและซักถามพยานในการไต่สวนฝากขัง และถ้ายังไม่มีทนายความเพราะยังไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรา 134/1 ผู้ต้องหาขอให้ศาลตั้งทนายความให้ได้
การคัดค้านฝากขังกับการขอประกันตัวเป็นคนละคำร้อง แต่เกิดในวันเดียวกันบ่อยครั้ง เมื่อศาลอนุญาตให้ฝากขังแล้ว ผู้ต้องหายังยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวต่อศาลนั้นได้ทันทีตามมาตรา 106 (2) ครอบครัวจึงควรเตรียมหลักทรัพย์ให้พร้อมก่อนวันที่พนักงานสอบสวนนำตัวไปศาล
กำหนดเวลาตามมาตรา 87 เป็นหลักทั่วไป ก่อนนับวันต้องตรวจกฎหมายเฉพาะอย่างน้อยสองฉบับ ฉบับแรกคือพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ. 2499 ซึ่งใช้กับคดีอาญาที่อยู่ในอำนาจศาลแขวง คือคดีที่กฎหมายกำหนดอัตราโทษจำคุกอย่างสูงไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ1819 มาตรา 7 ของพระราชบัญญัตินี้ให้พนักงานอัยการยื่นฟ้องต่อศาลแขวงให้ทันภายในสี่สิบแปดชั่วโมงนับแต่เวลาที่ผู้ต้องหาถูกจับ ถ้ามีความจำเป็นที่ฟ้องไม่ทัน พนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการต้องยื่นคำร้องขอผัดฟ้องต่อศาลคราวละไม่เกินหกวันไม่เกินสามคราว และจะขอผัดฟ้องต่ออีกคราวละไม่เกินหกวันไม่เกินสองคราวได้ต่อเมื่อแสดงเหตุจำเป็นและนำพยานมาเบิกความประกอบจนเป็นที่พอใจแก่ศาล การขังผู้ต้องหาในคดีเหล่านี้จึงขอพร้อมกับการผัดฟ้องแต่ละคราว รวมแล้วไม่เกินห้าคราว ซึ่งต่างจากกำหนดตามมาตรา 8720
ฉบับที่สองคือพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 เมื่อผู้ถูกจับเป็นเด็กหรือเยาวชน มาตรา 72 ให้พนักงานสอบสวนนำตัวไปศาลเพื่อตรวจสอบการจับกุมทันที และต้องไม่เกินยี่สิบสี่ชั่วโมงนับแต่เวลาที่เด็กหรือเยาวชนไปถึงที่ทำการของพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ ไม่ใช่สี่สิบแปดชั่วโมง21 ขั้นตอนหลังการตรวจสอบการจับกุมเป็นไปตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ซึ่งอยู่นอกขอบเขตของหน้านี้
ศาลพิจารณาคำร้องขอประกันตัวจากอะไร
หลักตั้งต้นของกฎหมายไทยคือผู้ต้องหาหรือจำเลยทุกคนพึงได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราว22 ศาลต้องพิจารณาเจ็ดข้อตามมาตรา 108 ประกอบกัน23 และจะสั่งไม่ให้ปล่อยชั่วคราวได้เฉพาะเมื่อมีเหตุอันควรเชื่อตามเหตุใดเหตุหนึ่งในห้าเหตุของมาตรา 108/1 เท่านั้น
ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๐๘/๑การสั่งไม่ให้ปล่อยชั่วคราว จะกระทำได้ต่อเมื่อมีเหตุอันควรเชื่อเหตุใดเหตุหนึ่งดังต่อไปนี้
(๑) ผู้ต้องหาหรือจำเลยจะหลบหนี
(๒) ผู้ต้องหาหรือจำเลยจะไปยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐาน
(๓) ผู้ต้องหาหรือจำเลยจะไปก่อเหตุอันตรายประการอื่น
(๔) ผู้ร้องขอประกันหรือหลักประกันไม่น่าเชื่อถือ
(๕) การปล่อยชั่วคราวจะเป็นอุปสรรคหรือก่อให้เกิดความเสียหายต่อการสอบสวนของเจ้าพนักงานหรือการดำเนินคดีในศาล
คำสั่งไม่ให้ปล่อยชั่วคราวต้องแสดงเหตุผล และต้องแจ้งเหตุดังกล่าวให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยและผู้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวทราบเป็นหนังสือโดยเร็ว
ปัจจัยเจ็ดข้อของมาตรา 108 วรรคหนึ่ง ได้แก่ ความหนักเบาแห่งข้อหา พยานหลักฐานที่ปรากฏแล้วมีเพียงใด พฤติการณ์ต่าง ๆ แห่งคดี ความน่าเชื่อถือของผู้ร้องขอประกันหรือหลักประกัน ความน่าจะหลบหนี ภัยอันตรายหรือความเสียหายจากการปล่อยชั่วคราว และคำคัดค้านของพนักงานสอบสวน พนักงานอัยการ โจทก์ หรือผู้เสียหายในกรณีที่ผู้ต้องหาหรือจำเลยต้องขังตามหมายศาล ปัจจัยเหล่านี้เป็นสิ่งที่ศาล "ต้องพิจารณาประกอบ" ไม่ใช่เหตุไม่อนุญาตในตัวเอง ข้อหาร้ายแรงจึงไม่ทำให้ศาลต้องปฏิเสธคำร้องโดยอัตโนมัติ เหตุไม่อนุญาตต้องผ่านมาตรา 108/1 ซึ่งผูกกับความเสี่ยงห้าประการ คือ หลบหนี ยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐาน ก่อเหตุอันตรายประการอื่น ผู้ร้องขอประกันหรือหลักประกันไม่น่าเชื่อถือ และการปล่อยจะเป็นอุปสรรคหรือก่อความเสียหายต่อการสอบสวนหรือการดำเนินคดีในศาล
ในคดีที่อัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกินสิบปี มาตรา 109 บังคับให้ศาลถามพนักงานสอบสวน พนักงานอัยการ หรือโจทก์ว่าจะคัดค้านหรือไม่ก่อนสั่งคำร้องที่ยื่นระหว่างสอบสวนหรือระหว่างพิจารณาของศาลชั้นต้น ถ้าถามไม่ได้โดยมีเหตุอันควร ศาลงดการถามได้แต่ต้องบันทึกเหตุไว้24 พยานสำคัญที่อาจได้รับภัยอันตรายจากการปล่อยตัวก็คัดค้านได้เองตามมาตรา 108/2 และศาลต้องพิจารณาคำคัดค้านทันที25 ข้อเท็จจริงที่ครอบครัวควรเตรียมจึงต้องตอบความเสี่ยงที่ฝ่ายคัดค้านจะยกขึ้น ไม่ใช่เพียงแสดงว่ามีเงินพอวางหลักประกัน
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 107/253726
ศาลชั้นต้นเพิกถอนการปล่อยชั่วคราวจำเลยหลังพนักงานสอบสวนยื่นรายงานว่าจำเลยข่มขู่และจ้างวานพยานให้กลับคำให้การ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำสั่งเพิกถอนการปล่อยชั่วคราวเป็นดุลพินิจตามหลักเกณฑ์มาตรา 108 และเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาที่ต้องห้ามอุทธรณ์ตามมาตรา 196 ไม่ใช่คำสั่งไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวตามมาตรา 119 ทวิ
“คำสั่งศาลชั้นต้นที่ให้เพิกถอนการปล่อยชั่วคราว ถือเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 196 ซึ่งเป็นดุลพินิจของศาลชั้นต้นที่จะพิจารณาโดยอาศัยหลักเกณฑ์แห่งมาตรา 108 และไม่ถือว่าเป็นคำสั่งไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวตามมาตรา 119 ทวิ”
คำพิพากษาฉบับนี้แสดงว่าการปล่อยชั่วคราวที่ได้รับแล้วไม่ใช่สิทธิที่คงอยู่ตลอดไป เมื่อมีพยานหลักฐานว่าผู้ถูกปล่อยชั่วคราวข่มขู่พยาน ศาลเพิกถอนการปล่อยชั่วคราวได้โดยอาศัยหลักเกณฑ์ของมาตรา 108 และคำสั่งเพิกถอนเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา จำเลยจึงไม่อาจใช้ช่องทางอุทธรณ์ตามมาตรา 119 ทวิ ซึ่งใช้กับคำสั่งไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราว
หลักนี้ยังเป็นแนวของศาลฎีกาในคดีช่วงหลัง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3594/255727 วินิจฉัยว่าคำสั่งเพิกถอนการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาซึ่งไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่งและอาจหลบหนี เป็นดุลพินิจตามหลักเกณฑ์มาตรา 108 และเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาที่ต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกาตามมาตรา 196 เช่นเดียวกัน
มาตรา 108 วรรคสามเปิดทางให้เจ้าพนักงานหรือศาลกำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับที่อยู่หรือเงื่อนไขอื่นใด และสั่งให้ใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ตรวจสอบหรือจำกัดการเดินทางได้เมื่อผู้นั้นยินยอม ส่วนผู้ถูกปล่อยชั่วคราวที่อายุไม่ถึงสิบแปดปีบริบูรณ์ ศาลสั่งให้ใช้อุปกรณ์ได้เฉพาะเมื่อมีพฤติการณ์ที่อาจเป็นภัยต่อบุคคลอื่นอย่างร้ายแรงหรือมีเหตุสมควรประการอื่น เงื่อนไขและอุปกรณ์เหล่านี้เป็นเครื่องมือที่ผู้ต้องหาเสนอเองได้ เพื่อตอบความเสี่ยงการหลบหนีแทนการเพิ่มวงเงินหลักประกัน
ความเห็นของสำนักงาน
คำร้องขอประกันตัวที่สำนักงานจัดทำ แยกตอบปัจจัยตามมาตรา 108 ทีละข้อ และตอบเหตุตามมาตรา 108/1 ที่ฝ่ายคัดค้านน่าจะยกขึ้น เช่น แสดงทะเบียนบ้านและสัญญาเช่าที่พักเพื่อตอบความเสี่ยงหลบหนี แสดงว่าพยานหลักฐานสำคัญอยู่ในความครอบครองของพนักงานสอบสวนแล้วเพื่อตอบความเสี่ยงยุ่งเหยิงพยานหลักฐาน และเสนอเงื่อนไขรายงานตัวหรือการใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เองเมื่อข้อหามีอัตราโทษสูง คำร้องที่ระบุเพียงว่า “ผู้ต้องหาไม่มีพฤติการณ์หลบหนี” โดยไม่มีเอกสารประกอบ มักไม่ช่วยให้ศาลมีข้อมูลพอจะสั่งอนุญาต
ประกันตัวกี่บาท และใช้หลักทรัพย์อะไรได้บ้าง
กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนเงินประกันตัวเป็นตัวเลขแน่นอนในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา จำนวนขึ้นกับข้อหา อัตราโทษ และพฤติการณ์ของแต่ละคดี โดยมาตรา 110 วรรคสามห้ามเรียกประกันหรือหลักประกัน "จนเกินควรแก่กรณี" และให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวงหรือข้อบังคับของประธานศาลฎีกา ส่วนหลักประกันมีสามชนิดตามมาตรา 11428
ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๑๔เมื่อจะปล่อยชั่วคราวโดยให้มีประกันและหลักประกันด้วย ก่อนปล่อยตัวไป ให้ผู้ร้องขอประกันจัดหาหลักประกันมาดังต้องการ
หลักประกันมี ๓ ชนิด คือ
(๑) มีเงินสดมาวาง
(๒) มีหลักทรัพย์อื่นมาวาง
(๓) มีบุคคลมาเป็นหลักประกันโดยแสดงหลักทรัพย์
มาตรา 110 วรรคสามมีถ้อยคำว่า "การเรียกประกันหรือหลักประกันตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองจะเรียกจนเกินควรแก่กรณีมิได้ และต้องคำนึงถึงเงื่อนไขและมาตรการป้องกันต่าง ๆ ที่ได้ใช้กับผู้ถูกปล่อยชั่วคราวประกอบด้วย" ถ้อยคำส่วนหลังเชื่อมกับมาตรา 108 วรรคสาม คือถ้าผู้ต้องหายอมรับเงื่อนไขหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ศาลต้องนำมาตรการนั้นมาประกอบการกำหนดวงเงินด้วย วงเงินหลักประกันจึงต่อรองได้ด้วยข้อเท็จจริง ไม่ใช่ตัวเลขที่ต้องยอมรับเสมอ
หลักประกันชนิดแรกคือเงินสด ชนิดที่สองคือหลักทรัพย์อื่น เช่น โฉนดที่ดิน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ สมุดบัญชีเงินฝากประจำ หรือพันธบัตร ซึ่งต้องประเมินราคาให้ได้ตามวงเงินที่ศาลกำหนด ชนิดที่สามคือบุคคลที่มาเป็นหลักประกันโดยแสดงหลักทรัพย์ ในทางปฏิบัติมักเป็นผู้มีตำแหน่งหรือฐานะที่เจ้าพนักงานหรือศาลยอมรับ ทั้งสามชนิดมีผลทางกฎหมายต่างกันเมื่อผิดสัญญา เพราะเงินสดและหลักทรัพย์ที่วางต่อศาลอยู่ในมือศาลแล้วและถูกบังคับเอาได้โดยตรง ส่วนบุคคลที่เป็นหลักประกันต้องถูกบังคับเอาจากทรัพย์สินตามมาตรา 119 วรรคสาม
วงเงินที่กำหนดแล้วเปลี่ยนได้ทั้งขึ้นและลง มาตรา 115 วรรคหนึ่งให้เจ้าพนักงานหรือศาลสั่งเพิ่มวงเงินหรือเรียกหลักประกันเพิ่มเมื่อปรากฏว่าสัญญาประกันต่ำไป วรรคสองให้สั่งลดหลักประกันได้เมื่อพฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนแปลงไป และวรรคสามให้ศาลสูงแก้ไขวงเงินหรือเงื่อนไขที่ศาลล่างกำหนดได้29 เมื่อการสอบสวนเสร็จและพยานหลักฐานอยู่ในสำนวนแล้ว หรือเมื่อผู้ต้องหามาตามนัดครบทุกครั้ง ข้อเท็จจริงเหล่านี้เป็นฐานของคำร้องขอลดหลักประกันได้
ผู้ต้องหาที่ได้รับการปล่อยชั่วคราวในชั้นสอบสวนโดยวางเงินสดหรือหลักทรัพย์ไว้แล้ว ไม่ต้องหาหลักทรัพย์ใหม่ทั้งหมดเมื่อคดีถึงชั้นอัยการหรือชั้นศาล มาตรา 113/1 เปิดทางให้ขอให้ถือเอาทรัพย์สินที่วางไว้เดิมเป็นหลักประกันต่อไป และให้บุคคลที่เป็นประกันหรือหลักประกันเดิมเป็นต่อในชั้นต่อไปได้เมื่อบุคคลนั้นร้องขอ30 ครอบครัวจึงควรเก็บใบรับหลักประกันจากสถานีตำรวจไว้ใช้ยื่นในชั้นถัดไป
ความเห็นของสำนักงาน
ข้อมูลและเอกสารที่สำนักงานขอให้ครอบครัวเตรียมก่อนยื่นคำร้อง ได้แก่ บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ขอประกันและของผู้ต้องหา หลักฐานความสัมพันธ์ระหว่างผู้ขอประกันกับผู้ต้องหา ต้นฉบับหลักทรัพย์ที่จะวางพร้อมหนังสือรับรองราคาประเมินหรือรายการเดินบัญชี หนังสือยินยอมของคู่สมรสเมื่อหลักทรัพย์เป็นสินสมรส หนังสือรับรองการทำงานหรือเอกสารแสดงอาชีพของผู้ต้องหา และสำเนาบันทึกการจับกุมหรือหมายจับเท่าที่ได้รับ เอกสารชุดนี้ตอบปัจจัยเรื่องความน่าเชื่อถือของผู้ร้องขอประกันและหลักประกันตามมาตรา 108 (4) ซึ่งเป็นเหตุไม่อนุญาตตามมาตรา 108/1 (4) ได้ถ้าเอกสารไม่ครบ
ศาลไม่ให้ประกันตัว ทำอย่างไรต่อ
เมื่อศาลชั้นต้นสั่งไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราว ผู้ร้องขอมีสองช่องทางซึ่งใช้พร้อมกันได้ ช่องทางแรกคืออุทธรณ์คำสั่งไปศาลอุทธรณ์ตามมาตรา 119 ทวิ และถ้าศาลอุทธรณ์เป็นผู้สั่งไม่อนุญาต ให้อุทธรณ์ไปศาลฎีกา ช่องทางที่สองคือยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวใหม่พร้อมข้อเท็จจริงหรือหลักประกันที่ตอบเหตุผลของคำสั่งเดิม31
ตัวบทมาตรา 119 ทวิ วรรคท้ายบัญญัติว่าคำสั่งของศาลอุทธรณ์ที่ไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวยืนตามศาลชั้นต้นให้เป็นที่สุด แต่ไม่ตัดสิทธิที่จะยื่นคำร้องให้ปล่อยชั่วคราวใหม่ คำร้องใหม่จึงไม่ถูกห้ามแม้ศาลอุทธรณ์ยืนคำสั่งไม่อนุญาตแล้ว คำร้องใหม่ที่ได้ผลต้องตอบเหตุผลที่ศาลระบุไว้ในคำสั่งเดิม ซึ่งมาตรา 108/1 วรรคสองบังคับให้ศาลแสดงเหตุผลและแจ้งให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยและผู้ยื่นคำร้องทราบเป็นหนังสือโดยเร็ว32 เช่น ถ้าเหตุคือหลักประกันไม่น่าเชื่อถือ คำร้องใหม่ควรเปลี่ยนหลักประกันหรือเพิ่มเอกสารแสดงกรรมสิทธิ์ ถ้าเหตุคือเกรงจะหลบหนี คำร้องใหม่ควรเสนอเงื่อนไขรายงานตัวหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4829/255333
จำเลยขอให้ศาลไต่สวนเพื่อประกอบคำร้องขอปล่อยชั่วคราว ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวและยกคำร้องขอให้ไต่สวน จำเลยอุทธรณ์เฉพาะคำสั่งยกคำร้องขอให้ไต่สวน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการไม่ไต่สวนสืบเนื่องจากดุลพินิจไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวตามมาตรา 108 จึงเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาที่ต้องห้ามอุทธรณ์ตามมาตรา 196
“การที่ศาลชั้นต้นไม่ไต่สวนคำร้องของจำเลยที่ 2 เพื่อประกอบการพิจารณาขอให้ปล่อยชั่วคราวก็สืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้ปล่อยจำเลยที่ 2 ชั่วคราว ซึ่งเป็นดุลพินิจของศาลชั้นต้นที่จะพิจารณาโดยอาศัยหลักเกณฑ์ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 108”
คำพิพากษาฉบับนี้ชี้ว่าการเลือกช่องทางผิดทำให้เสียเวลา เมื่อศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวและไม่ไต่สวนคำร้อง ช่องทางที่ถูกต้องคืออุทธรณ์คำสั่งไม่อนุญาตตามมาตรา 119 ทวิ การอุทธรณ์เฉพาะคำสั่งไม่ไต่สวนถูกถือเป็นการอุทธรณ์คำสั่งระหว่างพิจารณาซึ่งต้องห้ามตามมาตรา 196 สำนักงานจึงยื่นอุทธรณ์คำสั่งไม่อนุญาตเป็นหลักทุกครั้ง และขอให้ไต่สวนเป็นส่วนหนึ่งของคำร้องอุทธรณ์
เมื่อศาลอ่านคำพิพากษาลงโทษจำคุกแล้ว คำร้องขอปล่อยชั่วคราวระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกายื่นต่อศาลชั้นต้นตามมาตรา 106 (4) ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตเองได้ ถ้าไม่เห็นสมควรต้องรีบส่งคำร้องพร้อมสำนวนให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาสั่ง ข้อเท็จจริงในชั้นนี้ต่างจากชั้นสอบสวน เพราะศาลมีคำพิพากษาลงโทษแล้ว ความหนักเบาแห่งข้อหาและพยานหลักฐานตามมาตรา 108 (1) และ (2) ถูกประเมินจากคำพิพากษา คำร้องจึงต้องแสดงข้อต่อสู้ในอุทธรณ์ที่มีน้ำหนักประกอบด้วย
ผิดสัญญาประกันหรือผู้ต้องหาหลบหนี ผลเป็นอย่างไร
ถ้าผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มาตามนัด ผู้ประกันผิดสัญญาประกัน ถ้าผิดสัญญาประกันต่อศาล ศาลสั่งบังคับตามสัญญาประกันได้โดยไม่ต้องฟ้องตามมาตรา 119 และอาจงดหรือลดค่าปรับโดยคำนึงถึงความพยายามของผู้ประกันในการติดตามตัวและความเสียหายที่เกิดขึ้น ส่วนผู้ต้องหาหรือจำเลยที่หนีหรือจะหลบหนีถูกจับได้ตามมาตรา 1173435
อำนาจสั่งบังคับโดยไม่ต้องฟ้องตามมาตรา 119 วรรคหนึ่ง เป็นอำนาจในกรณีผิดสัญญาประกันต่อศาล สำหรับสัญญาประกันในชั้นพนักงานสอบสวน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 934/252236 ซึ่งยกไว้ด้านล่าง เป็นคดีที่ผู้ควบคุมตัวผู้ต้องหาในชั้นสอบสวนเป็นโจทก์ฟ้องผู้ประกันให้ชำระค่าปรับตามสัญญาประกัน และศาลลดค่าปรับลงโดยอาศัยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383
มาตรา 119 วรรคหนึ่งมีถ้อยคำว่าศาล "อาจสั่งงดการบังคับตามสัญญาประกันหรือลดจำนวนเงินที่ต้องใช้ตามสัญญาประกันก็ได้ โดยคำนึงถึงความพยายามของผู้ประกันในการติดตามตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยที่หลบหนี รวมทั้งความเสียหายที่เกิดขึ้นว่ามีมากน้อยเพียงใดประกอบด้วย" และให้ฝ่ายผู้ถูกบังคับหรือพนักงานอัยการอุทธรณ์คำสั่งได้ โดยคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด ผู้ประกันที่ติดตามตัวจำเลยมาส่งศาลได้จึงมีฐานขอลดหรืองดค่าปรับตามตัวบทโดยตรง
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1275/253237
นายประกันระบุที่อยู่ในคำร้องขอปล่อยชั่วคราวไม่ชัดเจน ศาลส่งหมายนัดไม่ได้จึงปิดประกาศหน้าศาล เมื่อนายประกันไม่นำตัวจำเลยไปฟังคำพิพากษา ถือว่าผิดสัญญาประกัน ศาลอุทธรณ์ลดค่าปรับให้กึ่งหนึ่งแล้ว ศาลฎีกาไม่ลดให้อีก โดยวินิจฉัยว่าการไม่ใช่นายประกันอาชีพหรือไม่มีเงินชำระไม่ใช่เหตุลดค่าปรับ
“แม้นายประกันจะมิได้เป็นนายประกันอาชีพ และไม่มีความสามารถหาเงินมาชำระค่าปรับได้ก็มิใช่เป็นเหตุผลที่ศาลจะลดค่าปรับให้ เพราะเป็นเรื่องที่นายประกันได้รู้ถึงความผูกพันอยู่แล้วก่อนทำสัญญาประกัน”
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 934/252238
นายประกันผู้ต้องหาชั้นสอบสวนผิดสัญญาไม่ส่งตัวผู้ต้องหา พนักงานสอบสวนฟ้องเรียกเงินเต็มวงเงินตามสัญญาประกัน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินตามสัญญาประกันเป็นเบี้ยปรับ ถ้าสูงเกินส่วนศาลลดลงได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 383 และยืนตามศาลล่างที่ให้ชำระกึ่งหนึ่งของวงเงิน
“ค่าปรับตามสัญญาประกันผู้ต้องหาชั้นสอบสวนเป็นเบี้ยปรับถ้าสูงเกินส่วน ศาลลดลงได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา383”
ตัวบท · ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๘๓ถ้าเบี้ยปรับที่ริบนั้นสูงเกินส่วน ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้ ในการที่จะวินิจฉัยว่าสมควรเพียงใดนั้น ท่านให้พิเคราะห์ถึงทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แต่เพียงทางได้เสียในเชิงทรัพย์สิน เมื่อได้ใช้เงินตามเบี้ยปรับแล้ว สิทธิเรียกร้องขอลดก็เป็นอันขาดไป
นอกจากกรณีที่กล่าวไว้ในมาตรา ๓๗๙ และมาตรา ๓๘๒ ท่านให้ใช้วิธีเดียวกันนี้บังคับ ในเมื่อบุคคลสัญญาว่าจะให้เบี้ยปรับเมื่อตนกระทำหรืองดเว้นกระทำการอันหนึ่งอันใดนั้นด้วย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 934/2522 วางหลักว่าเงินตามสัญญาประกันเป็นเบี้ยปรับ ศาลลดได้เมื่อสูงเกินส่วนตาม ป.พ.พ. มาตรา 38339 ถ้อยคำท้ายวรรคหนึ่งของมาตรา 383 มีผลต่อผู้ประกันมาก คือเมื่อได้ใช้เงินตามเบี้ยปรับแล้ว สิทธิเรียกร้องขอลดก็เป็นอันขาดไป สำนักงานจึงเห็นว่าผู้ประกันที่ต้องการขอลดค่าปรับควรยื่นคำร้องขอลดก่อนชำระ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1275/2532 แสดงอีกด้านหนึ่งว่าฐานะทางการเงินของผู้ประกันไม่ใช่เหตุลดค่าปรับ เพราะผู้ประกันรู้ถึงความผูกพันก่อนลงชื่อในสัญญาแล้ว
คำพิพากษาสองฉบับต่อไปนี้ตอบคำถามว่าศาลบังคับเอาจากผู้ประกันได้นานเท่าใด และให้ผลที่ต้องอ่านคู่กัน
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6506/256040
ศาลสั่งปรับผู้ประกันฐานไม่นำตัวจำเลยมาส่งในชั้นฝากขัง ต่อมาลดค่าปรับลงแต่ผู้ประกันไม่ชำระ และไม่มีการบังคับคดีจนพ้นสิบปี ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าความรับผิดตามสัญญาประกันเป็นความรับผิดทางแพ่ง ค่าปรับเป็นเบี้ยปรับตาม ป.พ.พ. มาตรา 379 การบังคับคดีจึงต้องทำภายในสิบปีตาม ป.วิ.พ. มาตรา 271 ประกอบ ป.วิ.อ. มาตรา 15
“ความรับผิดตามสัญญาประกันเป็นความรับผิดทางแพ่ง และค่าปรับที่ศาลสั่งให้ผู้ประกันชำระกรณีผิดสัญญาประกันก็เข้าลักษณะเป็นเบี้ยปรับตาม ป.พ.พ. มาตรา 379”
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10072/255841
การบังคับตามสัญญาประกันต่อศาลตามมาตรา 119 เป็นกระบวนพิจารณาทางอาญาโดยแท้ ตราบใดที่ผู้ประกันยังไม่ส่งตัวจำเลยต่อศาลถือว่ายังผิดสัญญาประกัน และถ้าผู้ประกันขวนขวายนำตัวมาส่งภายในอายุความทางอาญา ศาลอาจลดหรืองดค่าปรับได้ตามพฤติการณ์ ศาลจึงบังคับคดีแก่ผู้ประกันได้แม้เกินสิบปีนับแต่วันมีคำสั่งปรับ และไม่มีเหตุคืนหลักประกันตามมาตรา 118
“การบังคับตามสัญญาประกันจึงเป็นเรื่องของกระบวนพิจารณาทางอาญาโดยแท้ การพิจารณาถึงสิทธิและหน้าที่ของผู้ประกันจึงต้องพิจารณาจากบริบทของคดีอาญาเป็นสำคัญ”
สำนักงานเห็นว่าสองฉบับนี้ไม่ขัดกันเมื่ออ่านข้อเท็จจริง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6506/2560 เป็นกรณีผู้ประกันนำตัวจำเลยมาส่งแล้ว ศาลลดค่าปรับแล้ว แต่ไม่มีการบังคับคดีจนพ้นสิบปี ศาลฎีกาถือว่าความรับผิดตามสัญญาประกันเป็นความรับผิดทางแพ่ง ค่าปรับเป็นเบี้ยปรับตาม ป.พ.พ. มาตรา 37942 และใช้กำหนดสิบปีตาม ป.วิ.พ. มาตรา 271 ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10072/2558 เป็นกรณีผู้ประกันยังไม่ส่งตัวจำเลย ศาลฎีกาถือว่าการผิดสัญญายังคงอยู่ตราบที่ยังไม่ส่งตัว และผู้ประกันยังขวนขวายส่งตัวภายในอายุความทางอาญาเพื่อขอลดค่าปรับได้ ผู้ประกันจึงไม่ควรถือว่าเวลาที่ผ่านไปทำให้ความรับผิดหมดไปเอง
มาตรา 117 ให้พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจจับผู้ต้องหาหรือจำเลยที่หนีหรือจะหลบหนีได้ และให้ผู้ทำสัญญาประกันขอให้เจ้าพนักงานจับ หรือจับเองได้เมื่อขอความช่วยเหลือจากเจ้าพนักงานไม่ทันท่วงที วรรคสองสันนิษฐานว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยหนีหรือจะหลบหนีเมื่ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ศาลสั่งให้ใช้ถูกทำลายหรือทำให้ใช้การไม่ได้ ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวที่ยอมรับอุปกรณ์จึงต้องดูแลอุปกรณ์ให้ใช้งานได้ตลอดเวลา
เงินประกันตัวได้คืนไหม และคืนเมื่อใด
เงินสดหรือหลักทรัพย์ที่วางเป็นหลักประกันได้คืนเมื่อคดีถึงที่สุด หรือเมื่อความรับผิดตามสัญญาประกันหมดไปตามมาตรา 116 หรือโดยเหตุอื่น และคืนแก่ "ผู้ที่ควรรับไป" ตามมาตรา 118 ถ้าผู้ประกันผิดสัญญาและศาลสั่งปรับ ศาลบังคับเอาจากหลักประกันก่อนคืนส่วนที่เหลือ43
ตัวบท · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๑๘เมื่อคดีถึงที่สุดหรือความรับผิดตามสัญญาประกันหมดไปตามมาตรา ๑๑๖ หรือโดยเหตุอื่น ให้คืนหลักประกันแก่ผู้ที่ควรรับไป
ผู้ประกันที่ต้องการเลิกเป็นนายประกันระหว่างคดีทำได้ตามมาตรา 116 โดยมอบตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยคืนต่อเจ้าพนักงานหรือศาล44 การถอนสัญญาประกันจึงมีผลให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยกลับเข้าสู่การควบคุม เว้นแต่จะมีผู้อื่นยื่นประกันแทน มาตรา 119 วรรคสองยังคุ้มครองหลักประกันที่วางต่อศาลไม่ให้ถูกเจ้าหนี้อื่นยึดหรืออายัดจนกว่าความรับผิดตามสัญญาประกันจะระงับ เว้นแต่ศาลเห็นว่าหนี้ของเจ้าหนี้นั้นมิได้เกิดจากการฉ้อฉลและสั่งให้ปล่อยทรัพย์
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3478/256445
จำเลยซึ่งวางสมุดบัญชีเงินฝากประจำเป็นหลักประกันของตนเองถึงแก่ความตายระหว่างรอฟังคำพิพากษา สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับตามมาตรา 39 (1) สัญญาประกันสิ้นสุด ศาลต้องคืนหลักประกันแก่ผู้ที่ควรรับไปตามมาตรา 118 เมื่อผู้จัดการมรดกและผู้อ้างสิทธิตามพินัยกรรมต่างขอคืน ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจรอฟังผลคดีมรดกก่อนได้ และคำร้องขอคืนหลักประกันเป็นกระบวนพิจารณาทางอาญา
“เมื่อจำเลยที่ 4 ถึงแก่ความตายอันเป็นเหตุให้สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับไปตาม ป.วิ.อ. มาตรา 39 (1) สัญญาประกันตัวจำเลยที่ 4 เป็นอันสิ้นสุดลง ศาลจึงชอบที่จะคืนหลักประกันให้แก่ผู้ที่ควรรับไป”
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3478/2564 แสดงว่า "ผู้ที่ควรรับไป" ตามมาตรา 118 ไม่จำเป็นต้องเป็นบุคคลที่ยื่นคำร้องคนแรก เมื่อผู้วางหลักประกันถึงแก่ความตายและมีผู้อ้างสิทธิหลายฝ่าย ศาลรอฟังผลคดีที่ชี้ขาดสิทธิในทรัพย์ก่อนได้ ครอบครัวที่นำทรัพย์ของบุคคลหลายคนมาวางเป็นหลักประกันจึงควรทำบันทึกไว้ว่าทรัพย์เป็นของผู้ใด และผู้ใดมีสิทธิรับคืน
ถ้าไม่ได้ประกันตัว วันที่ถูกขังหักออกจากโทษหรือไม่
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 22 วางหลักว่าโทษจำคุกเริ่มแต่วันมีคำพิพากษา และถ้าผู้ต้องคำพิพากษาถูกคุมขังก่อนศาลพิพากษา ให้หักจำนวนวันที่ถูกคุมขังออกจากระยะเวลาจำคุก เว้นแต่คำพิพากษาจะกล่าวไว้เป็นอย่างอื่น46
หลักนี้ทำให้การถูกขังระหว่างสอบสวนและระหว่างพิจารณาไม่สูญเปล่าทั้งหมด แต่มาตรา 22 ไม่ได้บังคับให้หักทุกกรณี ศาลไม่หักได้เมื่อกล่าวไว้ในคำพิพากษา และวรรคสองกำหนดว่า เมื่อคำพิพากษากล่าวไว้เป็นอย่างอื่น โทษจำคุกตามคำพิพากษารวมกับจำนวนวันที่ถูกคุมขังก่อนศาลพิพากษาในคดีเรื่องนั้นต้องไม่เกินอัตราโทษขั้นสูงที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4451-4453/256447
จำเลยถูกขังระหว่างสอบสวนและระหว่างพิจารณาซ้อนกันหลายคดี ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 22 วรรคแรกไม่ได้บังคับให้หักวันคุมขังทุกกรณี ศาลมีดุลพินิจไม่หักได้แต่ต้องกล่าวไว้ในคำพิพากษา เมื่อหักวันคุมขังในคดีกลุ่มอื่นแล้ว การไม่หักซ้ำในคดีนี้เป็นการใช้ดุลพินิจที่เหมาะสม
“ป.อ. มาตรา 22 วรรคแรก ไม่ได้บัญญัติให้ศาลต้องหักจำนวนวันที่ถูกคุมขังออกจากระยะเวลาจำคุกตามคำพิพากษาเสมอไป”
ความเห็นของสำนักงาน
การหักวันคุมขังไม่ทดแทนความเสียหายจากการถูกขังของผู้ที่ศาลพิพากษายกฟ้องในภายหลัง หรือผู้ที่ศาลลงโทษปรับหรือรอการลงโทษ ซึ่งไม่มีโทษจำคุกให้หัก การขอปล่อยชั่วคราวตั้งแต่ชั้นแรกจึงยังเป็นประเด็นหลักของคดี ไม่ใช่เพียงเรื่องความสะดวกของผู้ต้องหา
กฎหมายเปรียบเทียบ: อังกฤษ สหรัฐอเมริกา เยอรมนี และหลักสากล
ระบบกฎหมายที่นำมาเปรียบเทียบในหัวข้อนี้วางหลักเดียวกับมาตรา 107 ของไทย คือเสรีภาพระหว่างรอการพิจารณาเป็นหลัก และการคุมขังก่อนพิพากษาเป็นข้อยกเว้นที่ต้องมีเหตุ ความต่างอยู่ที่เหตุที่ยอมรับ ภาระการพิสูจน์ และบทบาทของเงินประกัน
อังกฤษ Bail Act 1976 (พระราชบัญญัติการปล่อยชั่วคราว ค.ศ. 1976) section 4(1) บัญญัติว่าบุคคลที่ถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิด "shall be granted bail except as provided in Schedule 1" คือต้องได้รับการปล่อยชั่วคราว เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นในบัญชีท้ายพระราชบัญญัติ[ต่างประเทศ ๑] Schedule 1 Part I paragraph 2 ให้ศาลไม่ปล่อยได้เมื่อพอใจว่ามีเหตุอันมีน้ำหนัก (substantial grounds) ให้เชื่อว่าจำเลยจะไม่มาศาล จะกระทำความผิดระหว่างปล่อย หรือจะยุ่งเกี่ยวกับพยานหรือขัดขวางกระบวนยุติธรรม เหตุทั้งสามใกล้เคียงกับมาตรา 108/1 (1) (2) และ (3) ของไทย ส่วนวิธีควบคุมความเสี่ยง Bail Act 1976 ให้ศาลกำหนดเงื่อนไขของการปล่อยได้ เช่น ที่พัก การรายงานตัว และเคอร์ฟิว ระบบอังกฤษจึงไม่ได้ผูกการปล่อยไว้กับการวางเงินแบบที่พบบ่อยในทางปฏิบัติของไทย
สหรัฐอเมริกา ศาลสูงสุดสหรัฐวินิจฉัยในคดี Stack v. Boyle, 342 U.S. 1 (1951) ว่าเงินประกันที่สูงกว่าจำนวนที่คำนวณอย่างสมเหตุสมผลเพื่อประกันการมาศาลของจำเลย เป็นเงินประกันที่ "excessive" (เกินควร) ตามบทแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญที่ 8 และการกำหนดเงินประกันต้องอาศัยมาตรฐานที่เกี่ยวกับการประกันการมาศาลของจำเลยรายนั้น[ต่างประเทศ ๒] หลักนี้ใกล้เคียงกับถ้อยคำ "จะเรียกจนเกินควรแก่กรณีมิได้" ในมาตรา 110 วรรคสามของไทย ต่อมาในคดี United States v. Salerno, 481 U.S. 739 (1987) ศาลสูงสุดรับรองความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของการคุมขังก่อนพิจารณาตาม Bail Reform Act of 1984 เมื่อมีการพิสูจน์ความอันตรายต่อสังคม โดยวางถ้อยคำว่า "In our society, liberty is the norm, and detention prior to trial or without trial is the carefully limited exception" (ในสังคมของเรา เสรีภาพเป็นหลัก และการคุมขังก่อนพิจารณาเป็นข้อยกเว้นที่จำกัดอย่างระมัดระวัง)[ต่างประเทศ ๓]
เยอรมนี Strafprozessordnung (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเยอรมัน เรียกย่อว่า StPO) § 112 ให้สั่งคุมขังระหว่างสอบสวนได้เมื่อผู้ถูกกล่าวหามีเหตุสงสัยอย่างหนักแน่นว่ากระทำผิดและมีเหตุคุมขัง เช่น หลบหนีหรือเสี่ยงจะหลบหนี และห้ามสั่งเมื่อไม่ได้สัดส่วนกับความสำคัญของคดีและโทษที่คาดหมาย[ต่างประเทศ ๔] § 116 ให้ศาลระงับการบังคับตามหมายคุมขังที่อาศัยเหตุเสี่ยงหลบหนีอย่างเดียว เมื่อมาตรการที่กระทบน้อยกว่า เช่น การรายงานตัวหรือการวางหลักประกัน เพียงพอให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการคุมขัง หลักความได้สัดส่วนของเยอรมนีจึงทำหน้าที่ใกล้เคียงกับมาตรา 108 วรรคสามและมาตรา 110 วรรคสามของไทยที่ให้ใช้เงื่อนไขแทนหรือประกอบหลักประกัน
หลักสากล อนุสัญญายุโรปว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อ 5(3) ให้ผู้ถูกจับมีสิทธิได้รับการพิจารณาคดีภายในเวลาอันสมควรหรือได้รับการปล่อยตัวระหว่างพิจารณา และ "Release may be conditioned by guarantees to appear for trial"[ต่างประเทศ ๕] กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ 9(3) ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคี วางหลักว่าการควบคุมตัวบุคคลที่รอการพิจารณาไม่ควรเป็นหลักทั่วไป แต่การปล่อยอาจมีเงื่อนไขประกันการมาศาลได้[ต่างประเทศ ๖]
| ประเด็น | ไทย | อังกฤษ | สหรัฐอเมริกา (ระดับสหพันธรัฐ) | เยอรมนี |
|---|---|---|---|---|
| หลักตั้งต้น | ทุกคนพึงได้รับอนุญาต (ม.107) | ต้องได้รับการปล่อย เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น (s.4) | เสรีภาพเป็นหลัก (Salerno) | คุมขังได้เมื่อมีเหตุสงสัยหนักแน่นและเหตุคุมขัง (§ 112) |
| เหตุไม่ปล่อย | ห้าเหตุตาม ม.108/1 | ไม่มาศาล ทำผิดซ้ำ ยุ่งพยาน (Sch. 1 para. 2) | เสี่ยงหลบหนีหรืออันตรายต่อสังคม | หลบหนี เสี่ยงหลบหนี ทำลายพยานหลักฐาน |
| เพดานเงินประกัน | ห้ามเกินควรแก่กรณี (ม.110 วรรคสาม) | ใช้เงื่อนไขเป็นหลัก | ห้าม excessive (Stack v. Boyle) | หลักความได้สัดส่วน (§ 112, § 116) |
| ทางทบทวน | อุทธรณ์คำสั่ง (ม.119 ทวิ) และยื่นใหม่ | ยื่นใหม่และขอทบทวน | ขอทบทวนและอุทธรณ์ | ขอทบทวนและร้องคัดค้าน |
มุมมองนิติเศรษฐศาสตร์ของการประกันตัว
นิติเศรษฐศาสตร์มองการปล่อยชั่วคราวเป็นการชั่งต้นทุนสองด้าน ด้านหนึ่งคือความเสี่ยงที่ผู้ต้องหาจะหลบหนีหรือก่อเหตุ อีกด้านหนึ่งคือต้นทุนของการคุมขังคนที่กฎหมายยังถือว่าบริสุทธิ์ ทั้งต้นทุนต่อตัวผู้ต้องหา ครอบครัว และรัฐ ตัวบทมาตรา 108 และมาตรา 110 ของไทยเป็นเครื่องมือชั่งต้นทุนทั้งสองด้านนี้
William M. Landes เสนอแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ของระบบการปล่อยชั่วคราวไว้ใน The Bail System: An Economic Approach (1973) โดยวิเคราะห์เงินประกันในฐานะสิ่งจูงใจให้จำเลยมาศาล และวิเคราะห์ต้นทุนของการคุมขังจำเลยที่ไม่มีทรัพย์พอวางหลักประกัน[ต่างประเทศ ๗] กรอบวิเคราะห์นี้สอดคล้องกับถ้อยคำ "จะเรียกจนเกินควรแก่กรณีมิได้" ในมาตรา 110 วรรคสาม เพราะวงเงินที่สูงเกินฐานะของผู้ต้องหาเปลี่ยนการปล่อยชั่วคราวให้เป็นการคุมขังโดยอ้อม
งานวิจัยเชิงประจักษ์ของ Will Dobbie, Jacob Goldin และ Crystal S. Yang ตีพิมพ์ใน American Economic Review (2018) ใช้ข้อมูลคดีในสหรัฐอเมริกาที่ผู้พิพากษาถูกจัดให้พิจารณาคดีแบบสุ่ม และพบว่าการถูกคุมขังก่อนพิจารณาเพิ่มโอกาสที่จำเลยจะถูกพิพากษาว่ากระทำผิด ส่วนใหญ่ผ่านการรับสารภาพ และลดโอกาสการมีงานทำในระบบหลังคดี[ต่างประเทศ ๘] Paul Heaton, Sandra Mayson และ Megan Stevenson พบผลในทิศทางเดียวกันในคดีความผิดลหุโทษ ใน Stanford Law Review (2017)[ต่างประเทศ ๙] ผลการศึกษาทั้งสองชี้ว่าการคุมขังก่อนพิจารณาไม่ได้เป็นเพียงการรอคดี แต่เปลี่ยนผลของคดีและชีวิตหลังคดีด้วย
ในมุมของระบบไทย ข้อค้นพบนี้ให้น้ำหนักแก่สามเรื่อง เรื่องแรก การใช้เงื่อนไขและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 108 วรรคสามแทนการเพิ่มวงเงินลดต้นทุนการคุมขังผู้มีทรัพย์น้อยโดยไม่เพิ่มความเสี่ยงหลบหนีมากนัก เรื่องที่สอง การหักวันคุมขังตาม ป.อ. มาตรา 22 ชดเชยได้เฉพาะผู้ที่สุดท้ายต้องโทษจำคุก ไม่ชดเชยผู้ที่ศาลยกฟ้อง เรื่องที่สาม อำนาจลดค่าปรับนายประกันตามมาตรา 119 ที่ผูกกับความพยายามติดตามตัว สร้างแรงจูงใจให้ผู้ประกันช่วยติดตามจำเลยกลับมาศาล ซึ่งเป็นผลที่ระบบต้องการมากกว่าการได้รับเงินค่าปรับ
คำถามที่พบบ่อยเรื่องประกันตัวผู้ต้องหา
คำถามในหัวข้อนี้มาจากคำค้นที่ผู้ค้นพิมพ์จริงเกี่ยวกับการประกันตัว คำตอบเป็นหลักทั่วไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 87 และมาตรา 106 ถึงมาตรา 119 ทวิ และคำพิพากษาที่อ้างไว้ในหน้านี้ ผลของแต่ละคดีขึ้นกับข้อเท็จจริงและดุลพินิจของศาล
ประกันตัวผู้ต้องหาใช้อะไรบ้าง
ใช้คำร้องขอปล่อยชั่วคราว เอกสารแสดงตัวและความสัมพันธ์ของผู้ขอประกัน และหลักประกันตามมาตรา 114 คือเงินสด หลักทรัพย์อื่น เช่น โฉนดที่ดินหรือสมุดบัญชีเงินฝากประจำ หรือบุคคลที่มาเป็นหลักประกันโดยแสดงหลักทรัพย์ ในคดีที่อัตราโทษไม่เกินสิบปี มาตรา 110 วรรคสองเปิดทางให้ขอปล่อยโดยไม่มีประกันหรือมีประกันอย่างเดียวได้
ประกันตัวกี่บาท
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาไม่ได้กำหนดตัวเลขไว้ จำนวนขึ้นกับข้อหา อัตราโทษ และพฤติการณ์ของคดี มาตรา 110 วรรคสามห้ามเรียกประกันหรือหลักประกันจนเกินควรแก่กรณี และให้คำนึงถึงเงื่อนไขที่ใช้กับผู้ถูกปล่อยชั่วคราวประกอบ วงเงินที่กำหนดแล้วขอลดได้ตามมาตรา 115 วรรคสองเมื่อพฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนไป
ไม่มีเงินประกันตัว ทำอย่างไร
ขอให้ปล่อยโดยไม่มีประกันหรือมีประกันอย่างเดียวในคดีที่อัตราโทษไม่เกินสิบปีตามมาตรา 110 วรรคสอง เสนอเงื่อนไขรายงานตัวหรือยินยอมใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 108 วรรคสามเพื่อให้ศาลนำมาประกอบการลดวงเงินตามมาตรา 110 วรรคสาม หรือหาบุคคลมาเป็นหลักประกันตามมาตรา 114 (3)
ศาลไม่ให้ประกันตัว จะทำอย่างไร
อุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นไปศาลอุทธรณ์ตามมาตรา 119 ทวิ และยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวใหม่ที่ตอบเหตุผลในคำสั่งเดิม คำสั่งศาลอุทธรณ์ที่ยืนตามศาลชั้นต้นเป็นที่สุด แต่ไม่ตัดสิทธิยื่นคำร้องใหม่
ฝากขังได้กี่วัน
ตามมาตรา 87 ข้อหาที่อัตราโทษจำคุกไม่เกินหกเดือนขังได้ครั้งเดียวไม่เกิน 7 วัน ข้อหาที่อัตราโทษเกินหกเดือนแต่ไม่ถึงสิบปีขังได้ครั้งละไม่เกิน 12 วันรวมไม่เกิน 48 วัน และข้อหาที่อัตราโทษตั้งแต่สิบปีขึ้นไปรวมไม่เกิน 84 วัน โดยหลัง 48 วันต้องไต่สวนเหตุจำเป็น ส่วนคดีที่อยู่ในอำนาจศาลแขวง ซึ่งอัตราโทษจำคุกอย่างสูงไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท ใช้การผัดฟ้องคราวละไม่เกินหกวัน รวมไม่เกินห้าคราว ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ. 2499 มาตรา 7 และผู้ถูกจับที่เป็นเด็กหรือเยาวชนต้องถูกนำตัวไปศาลเพื่อตรวจสอบการจับกุมภายในยี่สิบสี่ชั่วโมงตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 72
เงินประกันตัวได้คืนไหม
ได้คืนเมื่อคดีถึงที่สุดหรือความรับผิดตามสัญญาประกันหมดไปตามมาตรา 118 ถ้าผู้ประกันผิดสัญญาและศาลสั่งปรับ ศาลบังคับเอาจากหลักประกันก่อน ส่วนที่เหลือคืนแก่ผู้ที่ควรรับไป
ประกันตัวแล้ว ต้องติดคุกไหม
การปล่อยชั่วคราวไม่ใช่ผลของคดี ถ้าศาลพิพากษาลงโทษจำคุกโดยไม่รอการลงโทษ ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวยังต้องรับโทษ แต่ขอปล่อยชั่วคราวระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาได้ตามมาตรา 106 (4) และ (5) และวันที่เคยถูกคุมขังก่อนพิพากษาหักออกจากโทษจำคุกตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 22 เว้นแต่คำพิพากษาจะกล่าวไว้เป็นอย่างอื่น
นายประกันผิดสัญญา ต้องจ่ายเต็มจำนวนหรือไม่
ไม่เสมอไป ในกรณีผิดสัญญาประกันต่อศาล มาตรา 119 ให้ศาลงดหรือลดจำนวนเงินได้โดยคำนึงถึงความพยายามติดตามตัวและความเสียหาย และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 934/2522 ถือว่าเงินตามสัญญาประกันเป็นเบี้ยปรับที่ศาลลดได้เมื่อสูงเกินส่วน แต่ฐานะการเงินของผู้ประกันไม่ใช่เหตุลดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1275/2532
ประกันตัวคดียาเสพติดใช้หลักเดียวกันหรือไม่
หลักการปล่อยชั่วคราวในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาใช้กับทุกคดี แต่คดียาเสพติดมีกฎหมายและแนวปฏิบัติเฉพาะ รายละเอียดอยู่ในเว็บไซต์เฉพาะทางของสำนักงาน eksiamdruglaw.com
แหล่งอ้างอิงกฎหมายต่างประเทศและนิติเศรษฐศาสตร์
ตัวบทต่างประเทศในหน้านี้สำนักงานเปิดอ่านจากเว็บไซต์ทางการของแต่ละประเทศ คำพิพากษาศาลสูงสุดสหรัฐอเมริกาอ่านจากสำเนาคำพิพากษาฉบับเต็ม เมื่อ 19 ตุลาคม 2569 และงานวิชาการอ้างตามวารสารที่ตีพิมพ์ ข้อความภาษาไทยข้างต้นเป็นการสรุปความของสำนักงาน ไม่ใช่คำแปลทางการ
- Bail Act 1976 (c. 63), section 4 General right to bail of accused persons and others และ Schedule 1 Part I paragraph 2 Exceptions to right to bail — legislation.gov.uk ตรวจถ้อยคำฉบับปัจจุบันเมื่อ 19 ตุลาคม 2569
- Stack v. Boyle, 342 U.S. 1 (1951) — ตรวจถ้อยคำจากสำเนาคำพิพากษาที่ supreme.justia.com เมื่อ 19 ตุลาคม 2569
- United States v. Salerno, 481 U.S. 739, 755 (1987) — ตรวจถ้อยคำจากสำเนาคำพิพากษาที่ supreme.justia.com เมื่อ 19 ตุลาคม 2569
- Strafprozessordnung (StPO) § 112 Voraussetzungen der Untersuchungshaft; Haftgründe และ § 116 Aussetzung des Vollzugs des Haftbefehls — gesetze-im-internet.de (Bundesministerium der Justiz) ตรวจถ้อยคำภาษาเยอรมันเมื่อ 19 ตุลาคม 2569
- Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (European Convention on Human Rights), Article 5(3)
- International Covenant on Civil and Political Rights (1966), Article 9(3)
- William M. Landes, The Bail System: An Economic Approach, 2 Journal of Legal Studies 79 (1973)
- Will Dobbie, Jacob Goldin and Crystal S. Yang, The Effects of Pretrial Detention on Conviction, Future Crime, and Employment: Evidence from Randomly Assigned Judges, 108 American Economic Review 201 (2018)
- Paul Heaton, Sandra Mayson and Megan Stevenson, The Downstream Consequences of Misdemeanor Pretrial Detention, 69 Stanford Law Review 711 (2017)